Email   Print

Wild wonen

Zelf bouwen is het beste tegengewicht voor de Vinex-cultuur

De bewoners van de woonwijken langs de grote snelwegen ademen te veel ongezonde lucht in. De concentratie koolstofdioxide (CO2) in de zogenoemde Vinex-locaties is door de uitlaatgassen van het voorbijrazende verkeer te hoog. Weer een bewijs dat er iets mis is met die nieuwe woonwijken. Operatie Vinex is een staartje van de plancultuur die in de wereld - gelukkig - met uitsterven wordt bedreigd. Vinex - niet echt een woord voor gezellig wonen - hoort bij het streven van de overheid van een aantal jaren geleden om Nederland in tien jaar tijd van een miljoen nieuwe huizen te voorzien. Vandaar Vinex Leidse Rijn, Vinex Ypenburg Vinex Barendrecht, et cetera.

Nu wordt er tegenwoordig hard gewerkt aan de veelzijdigheid in de moderne Nederlandse stedenbouw. Het faillissement van de Bijlmermeer is erkend en in Vinex Barendrecht kronkelt de Avenue Carnisse. Bochten, bomen en water zijn ontegenzeggelijk elementen van vooruitgang. Toch blijft de plancultuur. Architect en stedenbouwer Carel Weeber heeft een lans gebroken voor het 'wilde wonen'. Hij heeft voorgerekend dat het mogelijk is om die miljoen Vinex-rijtjeshuizen om te wisselen voor de wens van vele Nederlanders: een miljoen vrijstaande huizen. Dat zou betekenen dat er niet 250 miljoen vierkante kilometer nodig is voor al die nieuwe huizen maar 400 miljoen vierkante kilometer. Ofwel: straks is niet 10,7 procent van Nederland bebouwd maar 11,2 procent. Wie zal het verschil merken? Hooguit is er iets minder plaats voor koeien, maar dat lijkt in deze tijd sowieso geen verkeerde ontwikkeling. Het aardige van de visie van Weeber is bovendien dat hij die huizen zoveel mogelijk door de bewoners zelf - of althans onder hun supervisie - wil laten bouwen. Weeber zoekt aansluiting bij een cultureel kenmerk, waarmee Nederland zich internationaal onderscheidt: de doe-het-zelf-cultuur. Nergens ter wereld wordt meer geklust en geknutseld dan in Nederland. Weeber ziet een soort Gamma voor zich waar je onderdelen voor je huis kunt uitzoeken. Die onderdelen kun je aan bepaalde voorwaarden laten voldoen, maar de essentie blijft, dat iedereen zijn eigen huis bouwt. De variëteit die dan ontstaat, is van een hogere orde dan de bochten van de Avenue Carnisse in Barendrecht. Denk aan de Amsterdamse grachtengordel. Dat is een prachtig voorbeeld van de combinatie van individuele creativiteit binnen een aantal algemene geldende afspraken. Elk huis is anders en toch heerst een strelende harmonie zonder dat één plannenmaker de tekeningen heeft gemaakt.

Laat de particulier maar bouwen. Zelfs binnen de grote steden zijn er nog veel kansen. Als je rond het centrum van Parijs rijdt over de Boulevard Periférique, slinger je in 35 kilometer langs 2,3 miljoen mensen. De ringweg rond Amsterdam is ook 35 kilometer lang en daarbinnen wonen 300 duizend mensen. Interessant verschil. Vooral ook omdat de meeste mensen zullen zeggen dat Parijs als metropool heeft meer te bieden dan Amsterdam. Behalve de mensen die op zoek zijn naar een eigen vrijstaand huis voor hun gezin, zijn er ook veel mensen die juist in het centrum van de stad willen wonen. In Rotterdam spreekt dat bijvoorbeeld uit het succes van de Kop van Zuid. Zonder dat de centra van de grote steden hoeven te veranderen in Manhattans zijn er gigantische mogelijkheden voor verdichting van de stedenbouw, die juist tot meer gezelligheid kunnen leiden. Gemeenten kunnen veel doen om wonen in de stad aantrekkelijker te maken en op dat gebied worden ook veel initiatieven ontwikkeld. Maar waar mogelijk verdient de particulier het om zelf aan het werk te gaan. Dat is het beste recept tegen de Vinexcultuur.