Email   Print

De Nieuwe Wereld dijt uit

Goed nieuws uit Hilversum: bij de VPRO ligt een ambitieus plan klaar om het televisieprogramma De Nieuwe Wereld (DNW) sterker te positioneren als een multimediaal concept.

Nu is DNW nog voornamelijk een productiemachine voor - prachtige - uitzendingen op de zondagavond. De programmamakers verkennen de 'rooksignalen uit De Nieuwe Wereld' en daarmee onderscheidt DNW zich van andere actualiteitenprogramma's die leven in de waan van de dag. DNW bericht over gevolgen en langlopende ontwikkelingen en durft een visie uit te dragen.
'Gevaarlijk denken', noemt eindredacteur George Brugmans dat. 'Zet de televisie aan, lees de krant en in 99 van de honderd gevallen weet je dat wat je wordt voorgespiegeld, geen poging is je uit te leggen wat er werkelijk aan de hand is. Het is op zijn best te lui, te zeer een gevangene van zijn eigen format, presentatie en beperkingen - en meestal wil het je alleen maar amuseren. De media becommentariëren de werkelijkheid nauwelijks meer. Ze gebruiken de werkelijkheid om hun marktaandeel te vergroten. DNW probeert zich daaraan te onttrekken.'

Nu al zijn er voor DNW meerdere mogelijkheden om met de kijkers te communiceren. Er is een elektronische nieuwsbrief met aankondigingen en nieuwtjes. Er is een website (www.dnw.nl) waar complete dossiers zijn te vinden over belangrijke, onderliggende thema's. Daardoor wordt de site steeds meer losgeweekt van de uitzendingen. En DNW organiseert sporadischandere activiteiten: debatten, lezingen, tentoonstellingen, excursies.
Het is de bedoeling dat DNW zich meer zal profileren als een concept dat voor steeds meer mensen toegankelijk wordt om te discussiëren over de nieuwe wereld. Brugmans wil een omgeving 'die wij vormgeven en organiseren en die op verschillende manieren kan worden gebruikt: als discussieplatform, als vraagbaak, als audiovisuele bibliotheek, als informatie- én inspiratiebron, als community. Een uitgangspunt uiteindelijk voor individuele politieke actie.'

Belangrijke inspirator voor DNW is socioloog Manuel Castells geweest. In zijn trilogie The Information Age schetst hij de overgang naar een nieuwe wereld die wordt gekenmerkt door de democratisering van technologie, informatie en geld. Castells analyseerde haarscherp wat Brugmans en collega-eindredacteur Frank Wiering vermoedden. Als eerbetoon ging DNW in zijn eerste uitzending op bezoek bij Castells. Het werd een schitterend interview, dat vorig jaar op veler verzoek werd herhaald en nog altijd gretig wordt gedownload vanaf DNW's website. 'De impact van de technologische ontwikkelingen van de laatste vijftig jaar, de explosie van informatiestromen en de mediacultuur en de liberalisering van de financiële markten zijn de belangrijkste drijvende krachten achter wat "mondialisering" is gaan heten', vat Brugmans Castells' visie samen. 'De wereld is sneller, kleiner en harder geworden. De nieuwe ideologie - die niet meer zo mag heten - gaat uit van win-win en stelt dat we er allemaal beter van worden. In feite zijn we in een winner-takes-all-economie terechtgekomen: het verschil tussen rijk en arm wordt steeds groter en er is geen compenserende moraal. Daar liggen de grootste uitdagingen. In het besef dat we niet meer terug kunnen - en ook niet echt willen - zullen we nieuwe syntheses moeten vinden: tussen economische groei en milieu, tussen local en global, tussen McWorld en jihad, tussen het individu en mondiale machten.'

Het massale protest in Seattle, anderhalf jaar geleden naar aanleiding van een nieuw overleg van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), was voor DNW zo'n 'rooksignaal' dat politiek, economie en cultuur blijkbaar te ver uit elkaar zijn gegroeid. The Battle of Seattle werd een begrip en de afgelopen maanden bracht DNW in een aantal uitzendingen het verzet tegen de mondialisering voortreffelijk in beeld. Volgens Brugmans geeft 'Seattle' aan dat we mogelijk op een tijdbom leven. Te veel mensen voelen de huidige ontwikkelingen als bedreigend en ze kunnen er geen vat op krijgen. Dan kan 'mondialisering' een gemakkelijke schuldige worden, voor alles wat fout gaat. De allergrootste uitdaging, meent Brugmans, is om uit te leggen hoe mondialisering werkt.
'Om antwoorden en strategieën te formuleren en om ervoor te zorgen dat mensen het gevoel hebben, dat ze macht over hun leven kunnen hebben, als ze weten dat er alternatieven zijn. Daar ligt een belangrijke taak voor de politiek, maar ook voor de media. DNW wil daaraan bijdragen. Ik denk dat ik gerust kan zeggen dat de makers van DNW méér willen dan alleen maar mooie televisieprogramma's maken. Wij willen begrijpen wat er gebeurt en dat ook voor onszelf onder woorden brengen. We delen onze vragen, onze speurtochten, onze verhalen en onze meningen met ons publiek. En door de manier waarop we werken, draait dat zich ook steeds meer om: ons publiek praat terug. Zo kunnen we samen die nieuwe wereld verkennen en proberen te begrijpen.'

Het wachten is op het akkoord van de VPRO om DNW te laten groeien tot het podium waar juist nu een behoefte aan is. Brugmans is hoopvol, maar toont zich tegelijkertijd skeptisch. 'In Hilversum - ook steeds meer bij de VPRO - vindt iedere dag een ongelooflijke kapitaalvernietiging plaats.' Hij wijst op de plek waar zijn verstand geacht wordt te zitten. 'Híer zit het kapitaal. In de hoofden van de makers. Daar wordt vaak heel slecht mee omgegaan. De VPRO is de weg een beetje kwijt in een Hilversum dat verstrikt is geraakt in zijn eigen schijnwereld van eindeloze vergaderingen over uitzendschema's en kijkcijfers. Veel te veel bureaucratie, veel te veel angst. Ik zie het als plicht om ons daartegen te verzetten. We moeten een nieuwe verhouding vinden tussen degenen die de VPRO als bedrijf bestieren en degenen die verantwoordelijk zijn voor de productie van creativiteit. Vroeg of laat zal Hilversum gaan werken als een uitgeverij: die heeft haar schrijvers niet in dienst, kan niet bepalen welke boeken ze schrijven, maar er zijn wel onderlinge afspraken die de samenwerking sturen en die het voor beide partijen interessant maken. Laat het die kant maar opgaan. Daar maakt DNW zich klaar voor.'