Email   Print

Cultuur te koop

Boekbespreking.

Jeremy Rifkin is een typische onderstroom man. Bewegend op gebieden variërend van biotechnologie tot economie heeft hij een fijne neus voor de verborgen krachten die onze toekomst vormgeven. Reeds vele jaren vraagt Rifkin zich al hardop af wat de uiteindelijke prijs is die wij voor onze vooruitgang gaan betalen. Voor Rifkin was het bijvoorbeeld al lang duidelijk dat biologische landbouw het enig logische antwoord is op de toenemende teloorgang van onze akkers en veestapel.
Gezien zijn accurate voorspellingen, verdient het aanbeveling om zijn nieuwe boek The Age of Access serieus te nemen. Rifkin voorziet namelijk grote veranderingen in hoe wij onze economie vormgeven met name op het gebied van eigendomsrecht. Hij introduceert de 'gewichtloze' economie waarin producten niet meer zijn te onderscheiden van diensten, waar ervaringen - in plaats van dingen - aan de man worden gebracht en consumenten 'toegang' - in plaats van eigendom - bezitten.
Rifkin noemt dit fenomeen hyperkapitalisme. Bedrijven doen afstand van hun opslagplaatsen vol spullen, fabrieken en werknemers en kiezen massaal voor leasen, service-contracten, kortlopende dienstverbanden, laatste-momentproducties en outsourcing. Niet alleen auto's, maar ook meubilair, fornuizen en software worden geleast. Rifkin constateert dat het verlangen om dingen te bezitten langzaam aan het verdwijnen is.
De nieuwe wereld die wij creëren, bestaat niet meer uit wederkerige relaties met dito verwachtingen, maar uit geschreven contracten, betaald lidmaatschap, wachtwoorden en toegangsgeld. Rifkin verwacht dat elke activiteit buiten de familiekring een betaalde ervaring zal worden. Was de industriële samenleving vooral gericht op het vervullen van onze fysieke verlangens, de Age of Access gaat over mentale, emotionele en spirituele verlangens. Industrieën zijn minder bezig met het beheersen van de goederenmarkt en richten zich nu op de markt van de concepten en ideeën.
Rifkins waarschuwende vinger: wanneer de cultuur van een samenleving het voornaamste economische goed wordt, dan houden alleen economische verbanden die samenleving nog bij elkaar. Een samenleving op zoek naar betekenis en identiteit, valt dan ten prooi aan multinationals die de inhoud van deze ervaringen bepalen.