Email   Print

Zeg het met bloemen

Levenslessen van 'ikebana', de eeuwenoude Japanse kunst van het bloemschikken.

Een stukje verwijderd van de rand van de meent ten noordwesten van Kyoto, daar waar de radijs- en rijstvelden overgaan in met pijnbomen begroeide heuvels, staat een oude tempel met de naam Daikakuji, ofwel Tempel van de Grote Verlichting. Op deze plek bevindt zich ook het hoofdkwartier van de ikebana-school Saga Goryu, die in de negende eeuw ten tijde van de heerschappij van keizer Saga ontstond. Volgens de legende plukte Saga een handvol chrysanten die op een van de twee eilanden midden in het meer Osawa groeiden en schikte de bloemen in drie lagen die de hemel, de aarde en de mens uitbeeldden. Zo zag de ikebana-school Saga Goryu het levenslicht.
De term ikebana wordt meestal geparafraseerd als 'Japans bloemschikken'. Letterlijk betekent het 'verse bloemen in leven houden' of 'de essentie van de natuur behouden in een vaas'. In Japan is een zoektocht naar het spirituele via de kunst van het bloemschikken een verhevener vorm van cadeau, het zijn van bloemen. Iemand die ikebana beoefent, leert zichzelf een complex systeem van regels, artistieke beginselen en symbolische betekenissen aan en observeert de schoonheid en de stilte van de natuur. Kortom: iemand die ikebana beoefent, streeft ernaar de boeddhistische concepten vrede, harmonie en eerbied in het dagelijks leven te integreren. Veel van de verboden die in ikebana gelden voor het kiezen en snoeien van plantaardig materiaal, kunnen symbolisch worden geïnterpreteerd en een leidraad vormen voor zowel bloemschikken als een goede levenswijze…

o Schik nooit bloemen waarvan je niet weet hoe ze heten; dat getuigt van gebrek aan respect voor de plant.
o Gebruik geen materiaal dat is verstrengeld; dat herinnert ons aan verzet tegen onze ouders en druist in tegen wat Confucius ons heeft geleerd.
o Gebruik geen materiaal dat rechtstreeks naar de hemel wijst, gebruik geen materiaal dat naar moeder aarde wijst en gebruik geen bloemen die naar elkaar toe staan; de hemel, de aarde en mensen zijn gewijd en wijzen naar gewijde zaken is brutaal.
o Gebruik geen takken die elkaars evenbeeld zijn; zij zullen immers met elkaar in conflict zijn, want waar één pad helderheid brengt, creëren twee paden verwarring.
o Gebruik geen materiaal waaraan twee loten in tegengestelde richting groeien; dat creëert een conflict dat tegen het beginsel van harmonie indruist.
o Ga niet in tegen de natuurlijke groei van de plant; wees trouw aan jezelf.
o Schik de bloemen nooit zo, dat ze elkaar bedekken; net als elk mens, dient elke bloem de ruimte te krijgen om haar eigenheid uit te kunnen stralen.
o Schik het boeket niet in de vorm van een pijl; dat suggereert geweld en druist in tegen het beginsel van harmonie.
o Gebruik geen stelen van dezelfde dikte, maar bezie de stelen als de snaren van een samisen (Japanse luit); verschil in dikte brengt verscheidenheid van toon en geeft een aura van complexiteit.
o De bloemen mogen niet als een spiegel op de aanschouwer gericht zijn; dat impliceert narcisme en gebrek aan nederigheid.
o Zorg ervoor dat er nooit twee bladeren tegenover elkaar staan, maar snoei een van de twee weg; vermijd competitie, want dat kan ontaarden in strijd.
o Schik de bloemen niet alsof ze elkaar vasthouden; sta sterk en zelfstandig op eigen benen.