Email   Print

De nieuwe economie begint in Brazilië

Alternatieve topconferentie in veelbelovend stadje.

Van 25 tot 30 januari was het Zuid-Braziliaanse stadje Porto Alegre even het middelpunt van de wereld. Van de alternatieve wereld, wel te verstaan, want daar kwamen alle tegenstanders van de huidige mondiale economie samen voor het eerste World Social Forum, een forum dat parallel liep met het gerenommeerde World Economic Forum in Davos. Deze keer hoefden de twaalfduizend bezoekers de straat niet op, zoals in Seattle en Praag. Nu konden zij hun constructieve krachten bundelen om in zestien plenaire sessies en meer dan vierhonderd workshops alternatieven voor de huidige economie te bedenken. Opzet van de conferentie was het creëren van een praktisch en theoretisch framewerk voor een nieuwe vorm van mondialisering. Een soort Verdrag van Noordwijk aan Zee dus. In Brazilië was vooral ook dat deel van de wereld vertegenwoordigd, dat in Davos nauwelijks was te vinden: ontwikkelingslanden in Afrika, Zuid-Amerika en Azië. Een van de spectaculaire momenten van het congres was een satellietdebat tussen kopstukken uit Davos en Porto Alegre. Vier satellieten en meer dan een miljoen dollar waren nodig om anderhalf uur wederzijdse beledigingen wereldkundig te maken. Walden Bello, directeur van Focus on the Global South en professor sociologie in de Filippijnen, was er bij. Op de website van het Franse Attac beschrijft hij zijn ervaringen. Hem was gevraagd het spits af te bijten, omdat hij een van de weinigen was die het jaar daarvoor in Davos was geweest, en dus in de positie was om de conferenties te vergelijken. Wat Bello allereerst opviel, was de grote diversiteit van panellisten in Porto Alegre (onder meer Njoki Njehu van 50 Years Is Enough, Aminata Traole, voormalig minister van Cultuur van Mali en Hebe de Bonafini van de Moeders van de Plaza de Mayo) tegenover de 'vier witte mannen' in Davos. Bello vervolgt met duidelijk te stellen, dat Davos geen tweede bezoek waard was: 'Porto Alegre is de toekomst, Davos is het verleden. In Porto Alegre wordt gesproken over hoe we de planeet kunnen redden. In Davos gaat het erom hoe de hegemonie van de elite over de rest kan worden gehandhaafd.'

Een van de initiatiefnemers van de alternatieve top is Bernard Cassen, hoofdredacteur van Le Monde Diplomatique en voorzitter van Attac in Frankrijk. In datzelfde Le Monde Diplomatique (januari 2001) wordt uitgelegd waarom Porto Alegre tot congresplaats werd gekozen. Het stadje is uitgegroeid tot een symbool van sociale vernieuwing en wordt nauwkeurig in de gaten gehouden door internationale stadsplanners. De afgelopen twaalf jaar wordt Porto Alegre op vernieuwende wijze geleid door een linkse coalitie onder aanvoering van de Braziliaanse Arbeiders Partij (PT). Op tal van gebieden, zoals woningbouw, openbaar vervoer, wegenbouw, vuilverwerking, ziekenhuizen, riolering, milieu, sociale woningbouw, scholing, cultuur en wetshandhaving is spectaculaire vooruitgang geboekt. De sleutel tot dit succes zijn de zogenaamde orçamento participativo, gemeenschapsgelden waarover burgers zelf zeggenschap hebben. Mensen kunnen zelf beslissen welke infrastructuur zij verbeterd willen zien. Bovendien worden zij in staat gesteld om in detail toe te zien hoe het werk vordert en hoe hun geld wordt besteed. Hierdoor is er minder ruimte voor corruptie en is de kans groter, dat meer mensen tevreden zijn over de overheidsuitgaven. Het is des te opmerkelijker, dat dit sociale experiment werkt, omdat er een sterke tegendruk is - zowel van de rechtse oppositie alsook van de lokale kranten, radio- en televisiezenders die alle in handen zijn van mediagiganten. Daarnaast heeft de PT ook nog eens rekening te houden met de Braziliaanse grondwet, waardoor de politieke marges voor vernieuwing extra klein zijn, vooral wanneer het gaat om belastingmaatregelen. Dat de kiezers tevreden zijn, blijkt uit het feit dat de PT bij de laatste verkiezingen in oktober vorige jaar maar liefst 63 procent van de stemmen kreeg.