Welkom in de mondiale vissenkom

Het einde van ons privé-leven.

Tijn Touber | 36 januari/februari 2001 issue

'Big Brother is eindelijk gearriveerd' merkte een Engelse minister onlangs op naar aanleiding van het plan van de Engelse inlichtingdienst MI5 om toezicht te gaan houden op alle e-mail- en Internet-berichten. Hij onderschat het probleem echter. Honderden Kleine Broertjes waken op dit moment al over ons. We worden op grote schaal in de gaten gehouden: camera's, credit reporting agencies, data matching, direct marketing, telefoonenquêtes en het verzamelen van informatie wat betreft e-commercie hebben ons in een grote vissenkom geplaatst, waarin ons dagelijks doen en laten, onze gewoonten, voorkeuren en smaken kunnen worden geobserveerd en geregistreerd. Zelfs ons DNA zou binnenkort wel eens standaard in databases kunnen verdwijnen. In Edinburgh verzamelt de politie systematisch het DNA van iedere burger. Het is geen kwestie van een keuze; kom je eenmaal met de politie in aanraking, dan word je gedwongen een DNA-test te doen. Door rood licht rijden, je muziek te hard aan staan? DNA-test! Weigeren aan een DNA-test mee te doen, wordt al snel uitgelegd als een schuldbekentenis. Tony Blair heeft inmiddels te kennen gegeven, dat hij alle Engelse politiebureaus op de Edinburgh-toer wil hebben.

Maar de invoer van DNA-tests is slechts onderdeel van een groter probleem. Steeds meer worden we wijsgemaakt dat het inleveren van ons privé-leven de enige manier zou zijn om een veiliger samenleving te bewerkstelligen. Het Engelse blad Index on Censorship weidt een heel nummer aan privacy, of liever het gebrek aan privacy. Het blad stelt, dat het recht op een privé-leven wel eens het meest fundamentele recht zou kunnen zijn - het recht waaruit alle andere rechten voortvloeien. Recht op privacy is ook de voornaamste factor die de macht van een staat kan indammen. Ondanks het feit dat iedereen het hier mee eens zal zijn, blijken we mondiaal geen consensus te kunnen bereiken over waar de grenzen van ons privé-leven nu precies liggen. In de Verenigde Staten werd het fingerprinten van steuntrekkers zonder slag of stoot aangenomen, het invoeren van een nationale identiteitskaart bracht echter een storm van protesten op gang. In Australië leidde dit voorstel zelfs tot de grootste protestdemonstratie ooit. De angst voor een industrie die erop uit is om ons doen en laten in kaart te brengen, is niet onterecht, blijkt. Onderzoek laat namelijk zien, dat zeventig procent van de bedrijven die deze technologie fabriceren, dezelfde jongens zijn die (chemische) wapens en militaire hardware aan de man brengen. Het is duidelijk wie in eerste instantie het doelwit zijn van dergelijke spullen: dissidenten, studenten, mensenrechtenactivisten, journalisten, minderheden en vakbondsmensen. Maar ook gewone argeloze burgers, die denken niets te verbergen te hebben. De zogenaamde biometrische identificators zijn over de hele wereld al in gebruik. Deze apparaten lezen hand- en vingerafdrukken. Spanje heeft een vingerafdruksysteem voor werkelozen en gezondheidszorg. Rusland werkt aan een nationaal vingerafdruksysteem voor banken. Jamaicanen moeten hun duim laten scannen voordat ze mogen stemmen. In Frankrijk en Duitsland worden tests gedaan om vingerafdrukinformatie op creditcards te zetten. En omdat alle systemen op alle andere systemen zijn aan te sluiten, bent u traceerbaar en identificeerbaar.

Het is dan ook vooral de met rasse schreden voortsnellende technologie die onze privacy het meest bedreigt. Daarbij vergeleken kruipen de beleidsmakers die wetten moeten maken om ons te beschermen. Het tempo is niet bij te benen. Wat begon als een vrije, open ruimte om te zeggen en te doen wat je wilde - Internet - begint te verworden tot de meest gecontroleerde ruimte. Dotcom-maatschappijen verzamelen voor commerciële doeleinden informatie over onze financiële en medische conditie, over het soort boeken dat wij lezen en over onze politieke en seksuele voorkeuren. En juist omdat iedereen op het net zijn gang kan gaan, is bescherming tegen deze op geld beluste Kleine Broertjes vrijwel onmogelijk. Alles zit aan elkaar vast: camera's die het verkeer in de gaten houden, registreren nummerborden. Nummerborden leiden tot namen en adressen. Adressen leiden tot telefoonnummers, telefoonnummers tot beroepen, PIN-codes, e-mailadressen, enzovoorts. Gesloten cameracircuits in openbare gelegenheden - winkelcentra, benzinestations, parken, stadions, parkeergarages - zijn al gewoon geworden en worden wellicht in de toekomst zelfs verplicht. Steeds meer kranten en (lokale) televisiezenders aarzelen niet om afbeeldingen van inbrekers en wetsovertreders die met de camera's werden vastgelegd, publiekelijk te maken. Reality-televisieseries, zoals America's Dumbest Criminals, leven van deze videoregistraties en in Birmingham gaat de politie zelfs zover, dat ze portretten van voortvluchtige criminelen op een formaat van twaalf bij twaalf meter op flatgebouwen projecteert!

Inmiddels ligt er op Europees niveau een plan klaar, dat overheden in staat moet stellen om al het mobiele telefoonverkeer, alle Internetactiviteiten en alle faxboodschappen te onderscheppen. ENFOPOL 98 - zoals het op grote schaal gesteunde wetsvoorstel heet - zal alle Internet Providers en telefoonmaatschappijen verplichten real time, fulltime toegang te verschaffen tot alle communicatie in welk land dan ook (ook als de informatie van buiten Europa komt). Mobiele telefoons worden zo ideale opsporingsapparaten. Alle nieuwe media, inclusief interactieve televisiekabelmaatschappijen, zullen ook worden verplicht volledige toegang te verschaffen. ENFOPOL is slechts een van de vele systemen die nu worden gecreëerd om ons in de vissenkom te houden. ECHELON is een systeem dat in staat is om tientallen miljoenen faxen en e-mails te scannen op sleutelwoorden die voor een bepaald doeleinde van belang zijn. Wat betreft de camera's: er zijn inmiddels systemen ontwikkeld die computergestuurde cameranetwerken verbinden aan - bijvoorbeeld - nummerborden van auto's en zelfs aan gezichten. In Londen zoeken 140 vaste en 11 mobiele camera's 24 uur per dag naar een kleine duizend gezichten van criminelen. Ook 'vreemde' situaties, zoals iemand die rent of rondhangt, stuurt een speciaal signaal uit. Was de vraag ooit: 'Is het wel verstandig om overal camera's te hebben?', inmiddels horen we steeds meer de vraag: 'Is het wel verstandig om niet overal camera's te hebben?'

Het duidelijkst wordt onze privacy echter aangetast in werksituaties. In de meeste landen hebben arbeiders vrijwel geen recht op privacy. Werkgevers wordt toegestaan hun werknemers 'in alle redelijkheid' onder constant toezicht te houden. Zij kunnen telefoons afluisteren, e-mails lezen en computerschermen bekijken. Zij mogen hen bekijken door middel van camera's, informeren naar details uit hun privé-leven en zelfs urine laten onderzoeken op sporen van drugs. Sommige nieuwe sofwareprogramma's stellen werkgevers in staat om het computerscherm van de werknemer in real time te observeren, archieven en e-mails te scannen en de hoeveelheid aanslagen te tellen. Ons recht op een privé-leven gaat verder dan het geheimhouden van onze persoonsgegevens en ons doen en laten. Het recht op een privé-leven is de ultieme test voor de kracht van iedere vrije samenleving. Het is het recht om onszelf te beschermen tegen het binnendringen van de buitenwereld. Het is het belangrijkste middel dat we gebruiken om ons te beschermen tegen de eisen die aan ons worden gesteld. Het is het recht dat we hebben om onze persoonlijke vrijheid, autonomie en identiteit te beschermen. En dat recht staat op de tocht.

Tools: Bespreken | Email | Print | RSS | Nieuwsbrief
Save/Share:

Comments