Email   Print

Weer bij grootvader op schoot

Hij heeft een theater aan huis, op de eerste verdieping van zijn mooie Haagse woning. Hier vertelt hij zijn verhalen, hier komen bomen tot leven, vliegen draken naar de zon en praat het water met de woestijn. Maar Peter van der Linden (76) doet meer dan alleen een verhaal vertellen. Hij wórdt het verhaal en verdwijnt erin, net als zijn toehoorders.

'Het zal wel te maken hebben met de televisie en Internet, dat het vertellen van verhalen nu aan populariteit wint. Er zijn natuurlijk enkele exceptioneel goede films, maar meestal gaat het erin en er meteen weer uit. Je bent het meteen weer vergeten. Bij het luisteren naar verhalen blijven dingen meer hangen. Het is een heel andere wereld als je naar iemand zit te kijken die jou een verhaal vertelt. Verhalen maken iets in je wakker, er gaat van binnen iets tintelen, je raakt geïnspireerd. Wanneer je luistert, creëer je je eigen beelden. Je moet je fantasie gebruiken. Daardoor beklijft het beter dan kant-en-klare televisiebeelden. Dat is ook de reden waarom jonge mensen vaak moeite hebben met het luisteren naar verhalen. De spanningsboog is korter geworden. Ze willen hapklare brokken. Ze houden het maar een tijdje vol. Maar áls ze eenmaal in het verhaal zitten, dan is het prachtig om te zien hoe geboeid ze zijn. Mensen zeggen vaak: "Meneer van der Linden, ik had het gevoel weer bij mijn grootvader op schoot te zitten. Het was alsof ik weer kind was." Dat is nou precies waarom ik vertel: om mensen het gevoel te geven dat ze weer jong zijn, dat ze weer interesse krijgen voor de kleine dingetjes om hen heen - voor het leven. Dat ze intenser kunnen leven. De thema's zijn vaak oeroude beelden over goed en kwaad, over communiceren met elkaar. Grondzaken, die door middel van beelden worden aangereikt. Mijn verhalen zijn echter niet moralistisch. Ik ben niet bewust bezig met een boodschap over te brengen. Het zijn vaak simpele waarheden, waarvan ik verbaasd ben dat we er nauwelijks nog naar kunnen leven. Daarom wordt het ook zoiets uitzonderlijks.
Ik raakte geboeid door het vertellen van verhalen, toen ik met theatergezelschap De Appel de sprookjes van Hans Christian Andersen speelde. Ik ontdekte hoe mooi en simpel een verhaal vertellen kan zijn. Als acteur speelde ik gewoon mijn rollen, soms totdat een stuk me echt de strot uit kwam. Verhalen bleven me echter boeien, al vertelde ik ze nog zo vaak. Dat is de magie van een goed verhaal: het is steeds weer nieuw. Ze maken bij mij ook iets los. Soms zijn er mensen in de zaal die een verhaal al meer dan eens hebben gehoord. Toch zeggen die dan na afloop: "Oh, meneer Van der Linden, dat is helemaal niet erg. Het was alsof ik het weer helemaal opnieuw hoorde." De verhalen worden na verloop van tijd steeds meer mijn eigen verhalen. Als je het originele verhaal in het boek waar ik het ooit uithaalde, erop zou naslaan, zou je het waarschijnlijk niet meer herkennen. Ik vertel de verhalen niet alleen, maar beeld ze ook uit. Ik wórd het verhaal, ik verdwijn in het verhaal. Vroeger gebruikte ik ook kostuums. Dat doe ik niet meer, ik wil de afstand tussen mij en het publiek zo klein mogelijk maken.
Een verhaal vertellen is vreselijk moeilijk. En elk verhaal is anders. Sommige verhalen leer ik letterlijk uit mijn hoofd, andere juist niet. Verhalen vertellen is voor mij niet een vorm van therapie bedrijven. Dat laat ik graag aan anderen over. Ik vertel mijn verhaal en laat het aan de mensen over wat ze er mee doen. Ik zie wél het positieve effect van dramatische expressie. Ik heb jaren les gegeven op scholen. Tijdens de improvisaties die we deden, is in al die tijd nog nooit één ruzie ontstaan. Het is jammer dat veel scholen hieraan geen aandacht meer besteden. Er is geen tijd voor; leerlingen moeten in zo kort mogelijke tijd zoveel mogelijk in hun hoofden stampen. Voor verhalen heb je nu eenmaal tijd nodig.'