Email   Print

Bewustzijnspomp

De opbrengst van de mislukte klimaatconferentie.

De wereldklimaatconferentie is mislukt. Er is geen slotverklaring uit voortgekomen waarmee de deelnemende landen zich zouden vastleggen op concreet te nemen maatregelen, en dat is jammer. Maar is het ook fataal, is de conferentie daarmee een mislukking? Voor de tweede keer binnen een generatie - binnen tien jaar zelfs - is het nu gebeurd, dat smaakmakende en beleidsbepalende mensen van alle delen van het aardoppervlak bijeenkwamen om te proberen een probleem op te lossen, althans niet verder uit de hand te laten lopen: het klimaat van de planeet. Het opmerkelijke is niet, dat er niet binnen deze tien jaar een wereldomvattend actieprogramma is gekomen. Wat wel opmerkelijk is - een wereldwonder - is, dat er een bewustzijn is ontstaan, een mentaliteit van zorg en verantwoordelijkheid voor het unieke levende wezen dat onze dierbare planeet is. Het doet recht aan de oerbetekenis van het woord 'wereld' - wer-alt, oude man. Een oude man die ooit jong is geweest, ons heeft gedragen en grootgebracht, en nu zelf verzorging en aandacht nodig heeft.

De berichtgeving die over de conferentie naar buiten kwam, legde nogal veel nadruk op de achteruitgang van het milieu, die tot de huidige klimaatproblemen heeft geleid. Dat is begrijpelijk, want iedere ton steenkool, ieder vat ruwe olie, iedere kuub hout van bomen die ooit op het aardoppervlak hebben gestaan en er nu niet meer staan, is uiteindelijk terechtgekomen in de atmosfeer of is erheen onderweg. Dat is een massaverplaatsing van onvoorstelbare omvang, die nog steeds - en versneld - aan de gang is. We hebben ongelooflijk veel gebruikt en verstookt. Dat is de kostenkant van de vergelijking.

Misschien is er ook een opbrengstenkant. Het denken daarover is een beetje speculatief, en de opbrengsten zijn lang niet zo aanwijsbaar als de kosten. Het idee is, dat de aarde een enorme pomp is, die al een paar honderd miljoen jaar bezig is - eerst onmerkbaar traag maar gaandeweg met telkens grotere stappen - natuurlijke hulpbronnen om te zetten in bewustzijn. Uiteenlopende levensvormen werden ingezet als katalysator en de voorlopig laatste katalysator in dat proces is de mens. Die heeft meer gebruikt dan welke van zijn voorgangers ook, maar ook meer bewustzijn gecreëerd. Nijlslib werd kosmografie, Europese eikenbossen werden schepen en dat bracht het aardoppervlak in kaart; aardolie werd geologie en nog veel meer. Het nieuwste bewustzijn dat nu aan het ontstaan is, is het bewustzijn van zijn eigen voedingsbodem, van de pomp zelf. Dat die zorg en aandacht nodig heeft, en onderhoud, en dat de pomp niet in de prak mag draaien, want dat is dan het einde van een fantastisch project.

Misschien is het wel beter dat de conferentie is 'mislukt'. We hebben nu wel geen concrete actieplannen en CO2-emissieplafonds, maar wel een blijvend ongemakkelijk gevoel. Een gevoel van nalatigheid. We zijn even weggelopen van de taak die we te doen hebben, maar het zit ons niet lekker. Er is een heel goede kans, dat we toch op onze schreden zullen keren en de oude man en moeder aarde de zorg gaan geven die ze aan ons hebben verdiend.