Email   Print

Een school met aandacht

Een persoonlijke aanpak voor drukke kinderen is effectiever dan een medicijn.

De handel in Ritalin op de Nederlandse schoolpleinen heeft alom verontwaardiging veroorzaakt. Niet eerder zal er een geneesmiddel zijn ontwikkeld dat zo gewild is geworden onder jongeren, dat ze dit zelf van hun zakcenten betalen. Ritalin is een psychofarmacon tegen ADHD, een aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. ADHD is een populaire diagnose bij kinderen en jongeren, en Ritalin een al even populair middel om ertegen te gebruiken. In de onderstroom wordt al jaren geprotesteerd tegen de medicalisering van ADHD (zie ook Ode 28, pagina 43). Bewijzen dat de kwaal wordt verholpen met een medische behandeling, zijn er niet. De diagnose wordt gesteld op basis van een ja/nee-vragenlijst die geen rekening houdt met de mate waarin een verschijnsel zich voordoet. Het Nederlandse opvoedings- en onderwijstijdschrift Educare (herfst 2000) beweert, dat de grenzen van het medisch toelaatbare worden overschreden wanneer je medicijnen voorschrijft voor iets dat geen ziekte is. Ritalin zou het kind, de ouders en de arts ontslaan van hun eigen verantwoordelijkheid en plicht. Vooral zou het middel de kinderen in hun natuurlijke gedragingen onderdrukken. Het zou betekenen dat hen onnodige en ongewenste chemische middelen worden toegediend. 'Geneeskunde?', vragen enkele felle tegenstanders zich af, 'Geïnstitutionaliseerde kindermishandeling, zul je bedoelen.'

Sommige ouders komen erachter, dat Ritalin niet goed werkt voor hun kinderen. In Mothering (juli/augustus 2000) wordt een school in New York geportretteerd waar Ritalin wordt verboden. De school is een toevluchtsoord voor 'moeilijke kinderen' en onder de nieuwe aanwas zitten steeds meer 'Ritalin-vluchtelingen'. Clint werd van zijn kostschool gehaald toen zijn moeder op de ouderavond haar zoon onderuitgezakt in de bank aantrof. Dus dit, bedacht ze, was die 'aanzienlijke verbetering' na toevoeging van een derde pil aan zijn schoolcocktail. Zijn moeder stuurde Clint naar de Free School in Albany, New York. Ook Brian was begin vorig schooljaar nieuw. Sinds hij Ritalin slikte ('om zich beter te concentreren', zei zijn voormalige leraar), kreeg Brian eetproblemen en hij voelde zich opgefokt en boos. Beide jongens knapten op na stopzetting van hun medicatie. Ze mochten veel gaan sporten en kregen de mogelijkheid om zich vrij door de school te bewegen. Dat bracht een hoop rust en concentratie op andere momenten. Volgens de visie van de Free School berust het bestaan van biopsychiatrische afwijkingen als ADHD op een mythe. Kinderen die aldus worden gediagnostiseerd, lijden niet zelden aan lichamelijke of psychische verwaarlozing, afwezige ouders, een overdosis televisie, te hoge studielasten, slechte voeding - of een combinatie van dit alles. Niet een afwijking dus, maar een omgeving die ongezond is voor hun ontwikkeling. Anderen, constateren de leraren, lijden helemaal nergens aan. Dat zijn kinderen die zich niet volgens de norm ontwikkelen. De vraag is wiens syndroom het is en wiens taak het is zich aan te passen om het beste uit het kind naar boven te halen.

Twee andere nieuwelingen op de Free School - Anthony en Jamal - hadden meer problemen. Ze treiterden, toonden geen respect voor de leraren en een van hen werd de schooldief. Die problemen zijn inmiddels opgelost. De agressieve houding van Jamal verdween doordat een reeks aan groepsoverleggen (met alle leerlingen) uiteindelijk vruchten afwierp. Voor Anthony, de schooldief, werd een rechtszitting gehouden (met leerlingen als rechter, advocaten, getuigen en jury): schuldig, was het oordeel. Straf: tien uur werken in de keuken. 'Het werd duidelijk dat geen van hen leed aan een of andere pathologische stoornis die dringend met psychiatrische drugs moest worden behandeld', zegt een leraar. 'Wat ze wel nodig hadden, was een liefdevolle omgeving waarin zij zichzelf konden zijn.' En hij komt vervolgens met een boeiende serie ideeën: 'Als je kinderen met veel energie toestaat te rennen, springen en schreeuwen, als je ontmoedigde kinderen toestaat hun negatieve gevoelens binnen veilige grenzen te uiten, als je voor kinderen die doodziek zijn van alles wat met leren te maken heeft gelegenheid creëert zelf hun leerproces in handen te nemen, als je kinderen die autoriteit wantrouwen aan het schoolbeleid laat deelnemen en laat helpen bij het oplossen van conflicten, is het onnodig welke leerling dan ook in een chemische dwangbuis te zetten.'