Email   Print

Verontrustende terugkeer kernenergie

Oude centrales verdwijnen toch niet en nieuwe zijn in aantocht.

Het lijkt erop, dat kernenergie helemaal is weggevaagd van de publieke agenda. Weinig mensen kunnen de dichtst bijzijnde kerncentrale in hun omgeving noemen, steeds minder mensen begrijpen hoe kernenergie werkt en wat de gevaren zijn. Toen The Ecologist (november 1999) werkte aan een themanummer over kernenergie werd de redactie verschillende malen gevraagd waarom ze een onderwerp aanhaalde dat toch al lang achterhaald en uit-de-tijd was. Het antwoord is, dat kernenergie nog altijd wordt geproduceerd, dat de radioactieve neerslag nog altijd kanker veroorzaakt en mensen doodt en dat er grote plannen bestaan om kernenergie opnieuw te lanceren als een 'veilige en schone' manier om elektriciteit op te wekken. Dat is een onthutsend bericht, dat indruist tegen het gezonde verstand en tegen het overweldigende bewijsmateriaal dat kernenergie niets goeds te brengen heeft voor mens en natuur. De comeback was ondermeer zichtbaar op de klimaatconferentie in Buenos Aires in november 1998, waar de nucleaire industrie duidelijk aanwezig was om kernenergie te presenteren als hét antwoord op de voorspelde klimaatveranderingen. Intussen worden oude kernreactoren met overheidsgeld in stand gehouden, worden de verouderde, verwaarloosde reactoren in Oost-Europa opgekalefaterd en zijn er pressiegroepen die er voor pleiten, dat er nieuwe reactoren moeten komen in een aantal ontwikkelingslanden. Natuurlijk moeten alle reactoren over de hele wereld voldoen aan 'Westerse veiligheidsnormen'. Die term wordt consequent herhaald, waardoor de valse suggestie wordt gewekt, dat de Westerse reactoren geen enkel gevaar opleveren. Maar het had niet veel gescheeld of Groot-Brittannië had - een paar jaar geleden - de twijfelachtige eer gehad om een Tsjernobylramp te herhalen. En ook een aantal kernreactoren in de Verenigde Staten - waar veruit de meeste staan - schijnen bijna een catastrofe te hebben veroorzaakt die vernietigend had kunnen zijn voor een aanzienlijk deel van de wereldbevolking. 'Westerse veiligheidsnormen' betekent dus, dat er nog altijd een reëel gevaar is. Het feit dat in Oost-Europa nog zo veel kernreactoren staan, is al opmerkelijk, want in 1992 op een topconferentie van de - toen nog - G7 in München was overeengekomen dat ze 'gevaarlijk' waren, niet meer veilig waren te maken en dat ze zo snel mogelijk moesten worden gesloten. Van die belofte is niets terechtgekomen.

Tevens rekent The Ecologist af met de mythe die de industrie ons graag wil doen geloven, dat radioactieve neerslag geen kanker veroorzaakt. De aanwijzingen dat er wel degelijk een verband bestaat, zijn overweldigend. Het is bekend, dat in de wijde omgeving van Tsjernobyl significant meer kanker voorkomt, meer misvormde baby's worden geboren en de mensen jonger sterven. Diverse onderzoeken hebben aangetoond, dat de kindersterfte enige tijd na een nucleaire test tijdelijk een piek haalde om daarna weer te zakken tot het oude niveau. In Wales, waar de radioactiviteit drie keer hoger is dan in Engeland, kwam de kankerepidemie eerder en in veel grotere omvang dan bij de buren in Engeland. In de plaatsen waar een nucleaire fabriek staat, zijn soms tot vijftien keer meer gevallen van leukemie en kanker dan het landelijk gemiddelde. Dat zijn geen cijfers van de jaren zeventig, dat zijn cijfers van het jaar 2000. Het geval wil, dat langdurige blootstelling aan lage dosis straling - bijvoorbeeld wanneer je woont in de wijde omtrek van een kerncentrale - gevaarlijker is dan blootstelling aan een eenmalige flash met een veel hogere dosis - zoals in Hiroshima en Nagasaki. Dat is een gegeven, dat de industrie graag 'vergeet' om haar activiteiten voort te zetten.

Met name de Export-Import Bank (Ex-Im) van de Verenigde Staten zit achter de opleving van de kernenergie. Met honderden miljoen dollars subsidieert zij de levering van Amerikaanse reactoren aan Azië en Oost-Europa, beweert The Progressive (maart 2000). Niet zonder kritiek. De plannen om in Turkije een kerncentrale te plaatsen, zouden gevaarlijk zijn omdat de beoogde bouwput onder constante dreiging van aardbevingen zou staan. In Tjechië is de reactor in Temelin in onderzoeken van verschillende instituten als 'ouderwets' en 'gevaarlijk' omschreven. Niettemin blijft de Ex-Im geld pompen in de levensverlenging van Temelin. Vanwege de zorgen over de economische en milieuschade heeft de Nederlandse financier Delta Lloyd begin dit jaar aangekondigd alle aandelen in dit project te verkopen. Ook in China, Bulgarije en Litouwen zit de industrie bovenop nieuwe plannen die de kernenergie een opleving bezorgen. In een doorwrocht commentaar kritiseert Natur & Kosmos (mei 2000) het besluit van de groene minister Joschka Fischer om de Duitse betrokkenheid bij de ontwikkeling van een reactor in China te versterken. Zijn partij is verdeeld en er klinken weer langzaamaan geluiden om de gevaarlijke technologie de kop in te drukken. Dat is een hoopgevend bericht, want de onderstroomtijdschriften zijn helder in hun boodschap: nu is het tijd om de nucleaire industrie om zeep te helpen, voordat ze de eenentwintigste eeuw kan vergallen.