Email   Print

Het houvast van het goede antwoord

Boekbespreking.

Krishnamurti hield niet van platgetreden paden. De voordrachten die hij hield en de discussies die hij in kleine groepen voerde, waren daarom ook zo bijzonder. Hij liet zich inspireren en meevoeren door onverwachte denklijnen, zodat ook hij fris en verrast bleef. Eens gaf hij tegen het eind van zijn leven een lezing in Zwitserland waar vele trouwe luisteraars waren samengekomen om de meester nog één keer te horen spreken. In de levendige uitwisseling met het publiek vroeg hij hen steeds een stap verder te denken en zo nieuwe, onontgonnen gebieden te betreden. Op één van zijn vragen volgde echter een antwoord, dat de onvermijdelijke slotconclusie van Krishnamurti's betoog zou zijn geworden - want het draaide toch altijd uit op eigen verantwoordelijkheid, geen volgeling zijn, je eigen licht zijn, et cetera. Na enkele seconden oorverdovende stilte keek Krishnamurti de vrouw die vol trots het 'goede antwoord' dacht te hebben gegeven ijzig aan. En met de woorden 'You've killed it' was de lezing ten einde. Goede antwoorden zijn mooi, maar niet om indruk te maken en zeker niet als ze uit het hoofd zijn geleerd.

Zijn levenshouding was niet voor iedereen even makkelijk. Net als je dacht houvast te hebben gevonden, liet hij het weer los. Ooit binnengehaald als de nieuwe messias was hij aan het einde van zijn leven vooral alleen. Niet eenzaam of geïsoleerd, maar: alleen. Want, zoals hij in het zojuist verschenen boekje met nog niet eerder verschenen lezingen zegt: 'Er is een verschil tussen geïsoleerd zijn en alleen zijn, tussen eenzaamheid en onaangetast, helder en duidelijk op jezelf kunnen staan.' De achttien essays die Het licht in jezelf bevatten, draaien onvermijdelijk om de thema's vrijheid en eigen verantwoordelijkheid. 'Vrijheid', zegt Krishnamurti, 'is een licht zijn voor jezelf.' Als lezer word je voortdurend geconfronteerd met de dualiteit en geconditioneerdheid waarin de menselijke geest gevangen zit. 'In meditatie is het leven één beweging, niet verbrokkeld, niet opgedeeld in 'ik' en 'jij', in subject en object. Meditatie is een proces waarbij de geest zich ontdoet van alle activiteit van het 'ik'. Een hele kunst, een levenskunst.