Email   Print

Zoals de indianen straffen…

Maatschappijen die ons in bepaalde opzichten wreed lijken, kunnen humaan en vriendelijk zijn wanneer we ze van een andere kant bekijken.

Neem de indianen van Noord-Amerika, die hier in twee opzichten relevant zijn: enerzijds omdat ze gematigde vormen van kannibalisme hebben bedreven, en anderzijds omdat ze tot de weinige primitieve volken behoren die een georganiseerde 'politie' kenden. Deze politie - die ook een rechtscollege was - zou nooit op de gedachte zijn gekomen, dat het straffen van schuldigen zich zou vertalen in het verbreken van hun sociale banden. Als een indiaan de wetten van de stam had overtreden, werd hij gestraft doordat al zijn bezittingen werden vernietigd: zijn tent en zijn paarden. Maar tegelijkertijd ging de politie een schuld jegens hem aan; de politie had de plicht te zorgen voor de collectieve vergoeding van de schade waarvan de schuldige ter wille van zijn straf het slachtoffer was geworden. Door deze vergoeding werd de schuldige de debiteur van de groep, tegenover welke hij zijn dankbaarheid moest betuigen door geschenken die de hele gemeenschap - en de politie zelf - hem hielp bijeen te brengen, waardoor opnieuw de verhoudingen werden omgekeerd; et cetera, totdat aan het einde van een hele reeks geschenken en 'tegengeschenken' de onrust in het land langzamerhand was getemperd en de aanvankelijke orde was weergekeerd.
Niet alleen zijn dergelijke gebruiken humaner dan de onze, ze zijn ook logischer - zelfs wanneer je het probleem in termen van onze psychologie formuleert. Logischerwijze vereist de infantilisering van de schuldige, die wordt geïmpliceerd door het begrip 'straf', dat men erkent dat hij daartegenover recht heeft op een gratificatie, zonder welke de eerste stap niet doeltreffend meer is, als ze al niet tot resultaten leidt die het omgekeerde zijn van wat men hoopte. Want het is het toppunt van dwaasheid om - zoals bij ons - de schuldige als een kind te behandelen om hem te kunnen straffen en hem tegelijkertijd als een volwassene te behandelen om hem vertroosting te kunnen weigeren. En dan maar denken dat we een grote geestelijke vooruitgang hebben doorgemaakt omdat we - in plaats van een paar van onze medemensen op te eten - hen liever lichamelijk en geestelijk verminken.