Email   Print

Verdwaalde verslaggever

'De mens is er toch niet om de economie in stand te houden.'

Ooit leerde ik het journalistieke vak op de economieredactie van NRC Handelsblad. Ik ben geen econoom, maar de toenmalige chef van die redactie dacht mij te kunnen gebruiken als stagiair. En die gok pakte voor ons allebei goed uit. Zo'n twintig jaar geleden stond de financieel-economische journalistiek nog in haar kinderschoenen. De sectie economie was een ondergeschoven kind in de kranten en geen enkel televisiejournaal bekommerde zich om de dagelijkse ontwikkeling van de beursindex. Met een beetje algemene belangstelling kon je je goed handhaven op die economieredactie die bestond uit een ruime handvol redacteuren.

Tien jaar later begon ik als chef van diezelfde economieredactie. Die redactie bestond inmiddels uit meer dan twintig redacteuren, maar ik was nog steeds geen econoom. Ik kwam terug van een correspondentschap in Delhi. Vier jaren India hadden me veel geleerd over arm en rijk, over internationale verhoudingen en over handel en industrie. Terug in Nederland struikelde ik over begrippen als 'beurswaarde', 'koers/winstverhouding' en 'junk bonds'. In de media deed een nieuwe expert - de 'analist' - zijn intrede. Economie was met algemene belangstelling niet meer te volgen. In de avonduren leerde ik balansen lezen en worstelde ik me door de internationale financiële pers. Daarna ging het snel verder. Economie veroverde de samenleving. De beurs werd een heilige graadmeter, business een gevleugeld begrip. Tegenwoordig beïnvloedt de AEX het humeur van volksstammen. Je zou kunnen zeggen, dat de economie daardoor dichter bij bij de toevallige voorbijganger is komen te staan. Ik denk eerder, dat die voorbijganger hetzelfde ervaart als ik toen ik terugkwam uit India: de 'economie' is machtig en tegelijk ongrijpbaar geworden. Als twee luchtvaartmaatschappijen allebei vijfhonderd vliegtuigen bezitten en per jaar allebei 500 duizend passagiers vervoeren, kan de ene maatschappij toch vier keer meer 'waard' zijn dan de ander. Dat is de moderne beurseconomie. En dan heb ik het nog niet over het verschijnsel 'WorldOnline'.

Vandaar dat we met Ode op onderzoek zijn gegaan. We wilden weten hoe de economie haar machtsgreep heeft kunnen doen. Hoe het zover gekomen is, dat Arnhemse Loesje treffend schrijft: 'De mens is er toch niet om de economie in stand te houden.' En of er andere wegen zijn die economische ontwikkelingen weer dichter bij de dagelijkse beleving van thuis kunnen brengen. Het werd een zoektocht onder aanvoering van Tijn Touber - unaniem verkozen als de redacteur met de minste kennis van zaken als het om economie gaat. En dat was een voorwaarde. Want hij stelde, als verdwaalde verslaggever, de vragen die de meeste mensen hebben. De afgelopen weken las Tijn tientallen boeken en tijdschriften. Ik heb diepe zuchten gehoord en vele gefronste wenkbrauwen gezien, maar het uiteindelijk gevolg van zijn inspanningen is een helder verslag (zie pagina…). En een aanbeveling voor een andere koers. Want het is duidelijk, dat het toevallige besluiten zijn geweest die tot de huidige economische koers hebben geleid. Nieuwe besluiten zullen leiden tot een nieuwe koers. Deze Ode is een stapje op die weg.