Email   Print

Je ware natuur vind je in de natuur

Eco-psychologie als therapie voor de stadsmens.

Gelukkig, we zijn weer een complot op het spoor! Historicus en schrijver Theodore Roszak constateert 'een moedwillige samenzwering om de menselijke natuur zo ver, anders en gescheiden mogelijk te houden van de natuur.' De daders? De psychologen van deze wereld! Voor Roszak staat vast, dat het deze scheiding is die ons ziek maakt - psychopathologie heet dat in vaktermen. In Adbusters (juni/juni 2000) legt hij uit waarom de psychologie op een dood spoor zit: 'Hoe kan psychologie zelfs maar hopen ooit het begrip geestelijke gezondheid te definiëren in de krankzinnige context van de verstedelijkte-industriële maatschappij?' Vandaar: eco-psychologie, door Roszak zelf voor het eerst beschreven in zijn boek The Voice of the Earth (Simon & Schuster, 1992). Roszak bleek niet de enige te zijn die er zo over dacht en al snel ontstond een bescheiden beweging: The San Francisco Ecopsychology Group Bay Area. Roszak heeft niet alleen kritiek op psychologen, maar ook op de ecologen en milieu organisaties van deze wereld. Hij vindt dat ze hun tijd beter kunnen besteden dan mensen alleen maar een schuldcomplex aan te praten over het gebruik van weggooiluiers. De werkelijke problemen komen niet boven tafel: onze collectieve verslaving aan eindeloos consumeren, bijvoorbeeld.

Om te begrijpen wat je bezielt als je steeds meer consumeert en daarvan toch niet gelukkig wordt, is de gang naar een psycholoog inderdaad voor de hand liggend. Zo dacht Roszak er ook over, totdat hij werkelijk met deze groep in zee wilde gaan. Er bleek een hoop weerstand te zijn. Zou het iets te maken hebben met het feit dat veel psychologen vandaag de dag worden ingehuurd om mensen juist zoveel mogelijk te doen consumeren? Dan maar eerst naar de milieubeweging. Maar ook hier stuitte Roszak op verzet. Slechts weinigen bleken bereid om hun - financieel - succesvolle tactiek van doom en gloom los te laten. De eco-psychologie kwam dientengevolge maar langzaam op gang. Inmiddels lijkt dat te veranderen en voorzichtig slaat de trend over naar andere delen van de wereld. Het Franse Psychologies (april 2000) besteedt uitgebreid aandacht aan het fenomeen. Contact met de aarde staat centraal. Het blad citeert filosofe en boeddhiste Joanna Macy die vertelt dat we veel meer wegdrukken dan we denken als het om onze relatie met Moeder Aarde gaat. Angst om te lijden bijvoorbeeld. Tijdens seminars die in Frankrijk worden gegeven, worden mensen aangemoedigd op zoek te gaan naar diepere lagen in henzelf door contact te maken met de aarde: de aarde die huilt, gromt of raast. Geen geringe opgave voor de Westerse mens die z'n wortels al wat langer kwijt is. Er staat nogal wat op het spel, onze hele beschaving bijvoorbeeld. Wie zich gaat verdiepen in zijn of haar relatie met de aarde, komt er - volgens psycholoog Mark Schroll - achter dat we die sterk hebben verwaarloosd en zelfs op voet van oorlog leven met de natuur om ons heen. De aboriginal, op wie wij vanuit onze 'beschaafde wereld' zo lang hebben neergekeken, is wat dit betreft eindeloos veel verder dan wij. Schroll draait in Resurgence (mei/juni 2000) de wereld 180 graden om als hij zegt dat 'zij de Eerste Wereld vertegenwoordigen, en niet wij.' Ook Schroll vindt dat we maar eens de diepte in moeten. 'We zijn slechts gericht op het bestrijden van de symptomen. De enige manier om de wonden van onze cultuur te helen, is de oorlog met de natuur te beëindigen.'