Email   Print

Grrr…

Woede wordt vaak verward met agressiviteit of onberekenbaarheid en heeft daarom een slechte reputatie. Toch is woede een gezonde, noodzakelijke emotie die ons helpt de integriteit van onze persoonlijkheid te bewaren.

Schreeuwen, stampvoeten en tekeergaan - wie zich een beschaafd mens noemt, houdt daar niet van. Zelfbeheersing is het sleutelwoord van de geciviliseerde samenleving. Maar er zijn momenten waarop ook beschaafde mensen zich lichtgeraakt en neerslachtig voelen. Dan is alles even te veel - tot en met de treinvertraging aan toe. Maar u gaat de treinconducteur niet uitschelden of met een mes te lijf. De opgekropte woede kan tot een uitbarsting komen op een volslagen onverwacht moment, bijvoorbeeld als iemand op straat per ongeluk tegen je op botst. Dat is de druppel. Dat is woede en - helaas - die mag je niet uiten. Want hoewel emoties als vreugde en verdriet tegenwoordig welkom zijn, heeft woede nog steeds een slechte reputatie. Woede wordt per definitie beschouwd als misplaatst, onredelijk en ontoelaatbaar. Toch kan woede die op de juiste manier wordt geuit, een creatieve emotie zijn. De uitdaging is het vinden van de gulden middenweg tussen het inslikken van onze negatieve emoties en het laten ontstaan van een spiraal van agressiviteit. Leren voor je woede uit te komen betekent, dat je weet wat je behoeften zijn en dat je de relatie met je omgeving gezond houdt.

Woede is een uiting van intense ontevredenheid. We vinden bijvoorbeeld dat er iets is gebeurd wat onaanvaardbaar is of onrechtvaardig. Eigenlijk wordt woede minder gekenmerkt door de manier waarop ze wordt geuit dan door de functie die ze heeft. Woede werkt als een alarmsignaal. Onze woede vertelt ons, dat iemand ons kwaad doet, dat er niet aan onze behoeften en verlangens wordt voldaan. Naar onze woede luisteren helpt dus de integriteit van onze persoonlijkheid te bewaren. Daarom is het zo jammer, dat we al heel jong leren dat we ieder vorm van woede moeten onderdrukken. Maar wanneer je dat doet, begint die emotie aan je te knagen. Dat is schadelijk voor jezelf en voor anderen. Het kan leiden tot een reeks van functiestoornissen. Wat eerst nog ontevredenheid is, kan uitmonden in een stille razernij die de zenuwen danig op de proef stelt. Het wordt moeilijk om kleinere ergernissen te relativeren. Door boos te worden op die persoon die toevallig tegen je op loopt, kan het wel lijken of je je afreageert, maar veel schiet je er niet mee op. Onderdrukte woede kan zich tegen je keren, waardoor je depressief wordt en een minderwaardigheidsgevoel krijgt. En het zou nog erger kunnen worden. Wanneer de geest niet meer in staat is de conflicten te beheersen, moet het lichaam het ontgelden. Zo kunnen talrijke psychosomatische aandoeningen - zoals rugpijn, een maagzweer en psoriasis - in verband staan met het verdringen van woede.

Woede toestaan betekent niet, dat we een lans breken voor heethoofden die meteen rake klappen uitdelen zodra hun gevoel van eigenwaarde wordt gekwetst. Lang niet alle woede hoeft agressief te zijn. In haar beste vorm herstelt woede een verstoord evenwicht in een relatie. Met doordacht taalgebruik kun je de werkelijke redenen van je ontevredenheid uiten. Achter woede gaat altijd een vorm van lijden schuil. Door om de haverklap op iedereen boos te worden, richt je je energie op andere zaken dan je wanhoop, om je probleem maar niet onder ogen te hoeven zien. Wanneer we werkelijk giftig worden, moeten we niet het conflict uit de weg gaan: je woede uiten betekent, dat je jezelf de middelen verschaft om een einde te maken aan de misstanden waarvan je het slachtoffer denkt te zijn. Maar we moeten onze woede niet domweg laten losbarsten, want daar konden we wel eens flink spijt van krijgen. Als we willen dat onze woede constructief is, moeten we leren in drie stappen te werk te gaan. Laat je emotie tot bedaren komen. In onze woede zouden we ons namelijk onredelijk kunnen gedragen, een stortvloed van scheldwoorden eruitgooien of zelfs onze handen niet thuishouden. Opdat onze ontevredenheid wordt begrepen, is het beter om er rustig over te praten.

Wat is de oorzaak van je woede? Heeft je gesprekspartner je opzettelijk of per ongeluk benadeeld? Weet je zeker, dat je je niet hebt vergist in zijn bedoelingen? Dat je geen misplaatste gevoeligheid aan de dag legt? Is de situatie zo'n krachtig optreden waard? Heb je andere mogelijkheden overwogen, zoals relativeren of de zaak met humor bezien? Welke veranderingen hoop je gedaan te krijgen door uiting te geven aan je woede? Moet je gesprekspartner veranderen of moet jij je duidelijker opstellen? Als je je eenmaal in staat voelt om je emotie te bedwingen, vertel dan duidelijk wat je denkt. Stel grenzen. Zonder uitbarstingen, scheldwoorden of beschuldigingen, maar ook zonder je gewonnen te geven. Een goede methode zijn de 'ik-mededelingen'. Het komt erop neer, dat je voor jezelf spreekt en niet voor de ander. Vermeld precies welk gedrag je niet is bevallen ('Toen jij...'); vertel welke emotie je daarbij hebt ('Ik voel me...'); maak de ander deelgenoot van je verwachtingen ('Omdat ik...'); leg uit waaraan je op dit moment behoefte hebt en wat daarvoor de reden is ('En ik vraag je te..., zodat...'). Vergeet niet, dat het je bedoeling is om een evenwicht te herstellen. Dus níét om je gesprekspartner te kleineren. Probeer een manier te vinden om jullie betrekkingen met elkaar in overeenstemming te brengen, zodat ieders integriteit wordt gerespecteerd. Het nut van het uiten van woede reikt verder dan opluchting. Het is een manier om werkelijk nieuwe betrekkingen met jezelf en de ander aan te knopen. Een kleine woedeaanval helpt om een goede verstandhouding te herstellen.