Email   Print

De wijsheid van onzekerheid

Boekbespreking.

Natuurlijk verdient elk boek van Ode's boekenplank een plaats in uw boekenkast, maar dit boek vraagt om een eigen dringende aanbeveling. Alan Watts schreef The Wisdom of Insecurity een halve eeuw geleden. Het is niet minder dan een handleiding voor de moderne mens. Watts bepleit het belang van onzekerheid. Sterker nog: zijn titel verwijst naar de wijsheid van onzekerheid. En dat is een confronterende boodschap in een tijd waarin de mens er alles aan doet om zijn leven met zekerheid te omhullen. Pensioenen en (levens)verzekeringen drukken nog nadrukkelijker hun stempel op het hedendaagse leven dan toen Watts zijn boek in 1951 schreef.

Watts is vooral bekend om zijn The Book on the Taboo Against Knowing Who You Are. Hij werd in 1915 in Engeland geboren en volgde in Canterbury de opleiding om priester te worden in de Anglicaanse kerk. Maar bezoekjes aan esoterische boekwinkels in Londen brachten hem uiteindelijk op een ander spoor. In 1938 emigreerde hij naar de Verenigde Staten en daar groeide hij uit tot een van de belangrijkste westerse boodschappers van oosterse filosofie. Hij overleed in 1973 in Californië, ruim voordat new age een begrip werd.

In The Wisdom of Insecurity schrijft Watts, dat veiligheid en zekerheid niet bestaan. Hij wijst op de paradox van het streven naar zekerheid in een universum dat van nature veranderlijk en vluchtig is. Ofwel: wie streeft naar zekerheid, maakt zich los van de essentie van het leven. Het is zelfs nog erger. De behoefte aan zekerheid werkt isolement in de hand - een plek waar het 'ik' zich veilig voelt ten opzichte van de wereld - en het is juist dat isolement dat de behoefte aan zekerheid doet toenemen. Dus: hoe meer zekerheid je verkrijgt, hoe meer je zult verlangen. Het verlangen naar zekerheid en het gevoel van onzekerheid zijn onlosmakelijk verbonden.

Watts schrijft, dat het gevoel van veiligheid komt met het besef dat er iets in de mens is dat blijvend is. Dat is niet het 'ik', 'de denker van onze gedachten, de voeler van onze gevoelens'. Het begrip dat veiligheid niet bestaat, komt met het besef dat 'ik' niet bestaat. En met dat inzicht verwijst Watts naar de kern van de oosterse filosofie. 'Zolang als je denkt - "Ik luister naar deze mooie muziek" - luister je niet.'

In ruim honderd pagina's ontrafelt Watts dat 'ik' - de westerse vinding die zoveel wetenschappelijke en culturele vooruitgang bracht - en laat zien dat werkelijke vervulling en rust een ander bewustzijn vergen. Sinds 1951 hebben vele auteurs die boodschap naar het rationele Westen gebracht, maar de klare taal van Watts - zonder enige 'softe vervuiling' die vaak uit moderne geschriften spreekt - maakt dit boek zo dringend actueel. 'In continuïteit, herhaling ligt geen vreugde', schrijft hij ergens. 'We streven er slechts naar omdat het heden leeg is.' Het omarmen van de onzekerheid van het bestaan neemt die leegte weg. Dat is de wijsheid die Alan Watts met dit boek verkondigt.