Email   Print

De fusie van mens en machine

Bill Joy begon zich zorgen te maken over de ontwikkeling van de technologie nadat hij Ray Kurzweil had ontmoet. Volgens deze bekende uitvinder en auteur zullen computers binnen dertig jaar intelligenter zijn dan mensen. Computers zullen een bewustzijn hebben ontwikkeld en hun eigen rechten opeisen. Kurzweil voorziet een fusie tussen mens en machine. En hij ziet dat niet als een probleem.

Vooropgesteld: Ray Kurzweil (51) is niet zomaar een visionair. Hij is de uitvinder van ondermeer de software die menselijke spraak kan herkennen, de leesmachine voor blinden die spraak omzet in getypte tekst, de gecomputeriseerde synthesizer en de scanner. Kurzweil heeft negen eredoctoraten en is vele malen onderscheiden door prestigieuze universiteiten. Voor de presentatie van de Nederlandse vertaling van zijn meest recente boek - Het tijdperk van de levende computers (uitgeverij Lannoo) - was hij in Nederland. Ode sprak met hem over de ethische implicaties van de technologische evolutie.

Hoe zullen computers intelligenter worden dan mensen?
'Zelfs de meest geavanceerde computer is nu nog zo'n miljoen keer eenvoudiger dan het menselijk brein. Doordat de snelheid van computers tegenwoordig ieder jaar verdubbelt, zal een gewone computer in 2020 de geheugencapaciteit en rekensnelheid van de mens hebben. Zeer binnenkort zal het al mogelijk zijn om menselijke hersenen te scannen en het zenuwstelsel te kopiëren naar een neurale computer die de zenuwcellen kan nabootsen. In 2030 zullen onze intelligentie, onze dromen, onze gevoelens, onze herinneringen - onze complete persoonlijkheid - in een computer zijn opgeslagen. Er zal worden gewerkt aan een systeem dat die neurale netwerken met andere kan combineren, zodat computers taal zullen begrijpen en kennis zullen rangschikken. Alle wereldliteratuur kun je dan in een computer invoeren en die computer kan vervolgens zelf alle vergaarde kennis ordenen. Doordat de mens tegen die tijd zal rondlopen met chips in zijn lichaam en hersenen om beter te functioneren, zullen machines alle kennis die zij in de fysieke wereld opdoen, met elkaar delen. Dat is de opkomst van een geëvolueerde computersoort.'

Het artikel van Bill Joy heeft heel wat losgemaakt. Wat deed het met u?
'Ik was verrast over hoe hartstochtelijk zijn kreet was. Joy toont zich zeer betrokken bij de gevaren van een technologie waarvan hij een van de leiders is. Ik denk dat Joy de discussie over nieuwe technologieën naar een veel groter publiek heeft overgebracht. Ook daarom is zijn artikel zeker waardevol. Maar ik ben bang, dat mensen een verkeerde, eenzijdige boodschap zien. Het is zo'n gecompliceerd thema, dat veel mensen die zich nooit zo hebben verdiept in nieuwe technologieën, zich haastig zullen scharen achter Joy's populisme. Zijn voorstel om een hele technologie af te blazen, is niet realistisch. Dat is naïef. Zoiets kun je eenvoudigweg niet doen - ook al doordat je de ontwikkeling ervan zult verbannen naar duistere types, waardoor iedere controle wegvalt. Bovendien sluit je bij een verbod ook de positieve gevolgen uit. Biotechnologie bijvoorbeeld, brengt serieuze gevaren met zich mee, maar kan ook een hoop leed in de wereld oplossen. Miljoenen mensen lijden aan kanker, een vreselijke ziekte. Ik denk, dat deze mensen niet achter Joy's pleidooi staan om de ontwikkeling van veelbelovende medicijnen tegen kanker stop te zetten, omdat dezelfde technologie ook ooit gebruikt zou kunnen worden op een wijze die in de toekomst bedreigend kan zijn op een heel ander gebied.'

Juist vanwege die onbedoelde gevolgen pleit Joy voor een moment van bezinning.
'Daar ben ik het mee eens. Ethische reflectie is een belangrijk onderdeel van technologische ontwikkeling. Maar Joy is veel angstiger dan ik ben. Als we de gevaren van vandaag - genoeg nucleaire voorraad om al het dierlijk en menselijk leven op aarde te vernietigen, om maar iets te noemen - zouden moeten uitleggen aan mensen die een paar honderd jaar geleden leefden, zouden ze ons voor gek verklaren. Maar we zijn erin geslaagd om met steeds grotere risico's te leven. Ik ben ervan overtuigd, dat we dat zullen blijven doen.'

Wat zal de technologische evolutie betekenen voor de mens?
'Evolutie is volgens mij de zin van het leven. Evolutie beweegt zich altijd naar een grotere complexiteit, meer intelligentie, meer schoonheid, meer creativiteit. Onder de naam 'God' kennen we die woorden - zij het met de opmerking, dat God oneindig is, en de mens zoals wij die kennen is dat vooralsnog niet. Technologische evolutie leidt ertoe, dat we dichter bij God komen te staan.'

Inclusief zijn scheppend vermogen om een nieuwe soort - de computersoort - tot leven te wekken?
'Precies. De beperkingen die onze fysieke, biologische vorm met zich meebrengt, kunnen we van ons afwerpen. De zoektocht in de nieuwe technologieën kun je op die manier beschouwen als een essentiële spirituele queeste. Maar ja, ik ben altijd al een optimist geweest.'