Email   Print

Iedereen denkt als Haider

De wereld is niet grenzeloos voor immigranten.

In de mondiale economie zijn de grenzen tussen landen opengesteld. Geld en goederen stromen zonder beperkingen over de hele wereld en een bedrijf dat aankondigt een vestiging te hebben gevonden in een ander land, ziet zich beloond met een stijging van de aandelenkoers. Intussen stijgen iedere dag meer vliegtuigen op en wordt het steeds eenvoudiger om te reizen - met als hoogtepunt de introductie van de Airmile als nieuwe mondiale geldeenheid. Daarmee lijkt de eeuwwisseling in het teken te staan van het opengooien van nationale grenzen: een tendens waartegen weliswaar een krachtig verzet bloeit, maar waarmee een grote meerderheid genoegen neemt. Vreemd genoeg manifesteert zich een veel breder verzet, wanneer de grenzen open worden verklaard voor mensen, stelt het Canadese This (januari/februari 2000) - althans, wanneer zij geen geld hebben. Het tijdschrift heeft berekend, dat aan het begin van de twintigste eeuw meer immigranten in Canada aankwamen dan nu. Maar wanneer vandaag een roestige boot met Chinese immigranten in de haven aanlegt, ziet niemand hen als verlate broers en zussen, die in essentie dezelfde onzekere overstap hebben gewaagd als de voorouders van de Canadezen. De Chinese bootvluchtelingen worden niet gezien als moedige burgers die willen werken aan een betere toekomst voor zichzelf en - meer nog - voor hun kinderen. Eerder kunnen ze rekenen op ingewikkelde, langdurige procedures vol wantrouwen. This constateert, dat we in het Westen onze voeding en moderne apparatuur graag zo goedkoop mogelijk in huis halen, maar dat we de mensen die dit produceren liever niet als buren hebben. De mondialisering is dus vooral een aangelegenheid geworden van grote bedrijven, die met brede steun een hoop mensen in 'goedkope arbeidsplaatsen' dwingen, waarna hun producten zonder beperkingen kunnen worden geïmporteerd. Maar zodra deze arbeiders hun recht opeisen en zich als 'import' bij de grens melden, krijgen zij een lagere prioriteit. Het is een opmerkelijke constatering dat de roep om meer markt en minder overheid niet geldt, wanneer het om immigranten gaat. Op die manier wordt arme, niet-blanke mensen het recht ontnomen om zich elders te vestigen. We sluiten hen op.

Dan is het een kleine stap naar het tumult dat ontstond toen de FPÖ van Jörg Haider in Oostenrijk de grootste partij werd. De strenge taal van politici met hun dreigementen om Oostenrijk te weren uit de Europese Unie is namelijk een uiting van hypocrisie, schreef auteur-journalist Jeremy Seabrook in een opvallende analyse in The Guardian Weekly (17 februari 2000). Volgens hem hebben Europese overheden de laatste decennia onomstotelijk bijgedragen aan een mondiale ongelijkheid, die steeds groter is geworden.Westerse politici zouden zich thans in een vreemde spagaat bevinden: ze moeten het volk garanderen dat het privilege van zijn rijkdom niet wordt ondermijnd, terwijl ze hun afschuw van vreemdelingenhaat en ongelijkheid moeten verklaren. Ze durven niet uit te spreken aan wiens kant zij werkelijk staan. Maar door - binnen het web van de Brusselse regelgeving - zoveel mogelijk buitenlanders te weren aan de poorten van hun rijkdom, kiezen zij voor hun eigen volk. Jörg Haider is nu de man die zichtbaar maakt, dat de politieke spagaat huichelachtig is. Dat is zijn misdaad, schrijft Seabrook. Het enige wat Haider van zijn Europese collega's onderscheidt, is zijn gebrek aan tact - of liever: zijn weigering om een kniebuiging te maken. In hun ogen vertegenwoordigt Haider het onderstrepen van de westerse privileges en laat hij met een derde van de stemmen zien, dat een 'beschaafd' land zich niet bekommert om de miljarden arme mensen in de wereld. Volgens Seabrook zijn we verwikkeld in een oorlog waarin iedereen is opgenomen: een wereld van de rijken tegen de armen - en in termen van huidskleur: van blanken tegen de rest. Jörg Haider weet aan welke kant hij staat. Andere politici weten het ook. Maar zij zeggen het niet.