Email   Print

Een oude leeuw brult voort

Sinds de Navo-aanval op Servië zijn al de nodige boeken verschenen over de tragiek van de Balkanoorlog. Opvallend is, dat ze vooral Amerika's aanvallen op het regime van president Milosevic kritisch beschouwen. Dat geldt zeker voor The New Military Humanism. Geen wonder dat dit boek zo'n cynische titel heeft: de auteur is Noam Chomsky.

Deze Amerikaanse taalgeleerde was ruim dertig jaar geleden al een voornaam criticus van het Vietnam-beleid dat zijn thuisland voerde. Destijds vormde Chomsky's stellingname een belangrijke pijler van het debat over Vietnam; nu lijkt het alsof hij zich in de mainstream van de critici van president Clinton en de Navo bevindt. Dat neemt niet weg, dat Chomsky vooral gezien zijn eerdere standpunten recht van spreken heeft. Want Chomsky is uiterst belangrijk geweest voor de opinievorming over machtspolitiek en oorlogen. Dertig jaar geleden zou hij verketterd zijn met zijn kritiek, maar tegenwoordig schrijft zelfs een tijdschrift als Time, dat minister Albright van buitenlandse zaken 'nauwelijks wordt gehinderd door filosofische of ideologische bagage'. Chomsky heeft school gemaakt.

Natuurlijk staat 'Kosovo' niet op zichzelf. Het maakte vooral indruk, doordat Europa lange tijd geen gewapende strijd heeft gekend. Het einde van de Koude Oorlog betekende niet het definitieve einde van een bloederige geschiedenis; het heeft in de Balkan de kans versterkt op herleving van oude veten - maar dan met de modernste wapens. De Navo schermt graag met mooie woorden als 'humanisme' en 'opkomen tegen misdaden tegen de menselijkheid', maar die vocabulaire kan niet verhullen, dat er sprake is van destructie uit naam van diezelfde menselijkheid. Dat vooral laat Chomsky zien. Dat wil niet zeggen, dat The New Military Humanism gewoon een van de vele krtische geluiden is over de Balkanoorlog. Chomsky trekt een rechte lijn die door een ijzeren consequentie van Vietnam naar Kosovo loopt. Zijn indrukwekkende belezenheid en elegante stijl maken zijn boek tot een baken van verlichting in een baaierd van machtspolitiek. Het is zelfs ook een feest van herkenning voor weifelende geesten die zich afvragen waarom die oorlog van een jaar geleden met zijn twijfelachtige resultaten en afloop ook al weer werd begonnen. Rob Soetenhorst