Email   Print

Waar is de oorlog?

Boekbespreking.

Dagbladjournalisten spreken zich zelden uit over hun dagelijkse beroepspraktijk. Veel behoefte hebben ze er ook niet aan; de mystificatie heeft ertoe geleid, dat hij veelal wordt gezien als een hardwerkende waarheidsvinder die op alle tijden van de dag overal en bij iedereen belangrijke informatie uit de mouw weet te schudden. De journalist is een onverschrokken nieuwsjager die zelfs de felste brandhaarden in de wereld bezoekt om ter plaatse verslag te doen van gruwelen die zonder hem niet aan het licht zouden komen. Zo bezien is het opmerkelijk, dat de roman Scoop van Evelyn Waugh (1903-1966) onder vakgenoten het op een na meest geliefde boek is. (Nummer één is All the President's Man, het heroïsche verslag van de ontrafeling van de Watergate-affaire.) Opmerkelijk, want Scoop is een soms bijtende parodie op het journalistieke ambacht.

In Scoop gaat het om een oorlog die niet bestaat, maar niettemin volop in de media wordt belicht. In Ishmaelia, een land in Oost-Afrika waar niemand ter redactie van The Beast ooit van heeft gehoord, zal een burgerrevolutie ieder moment uitmonden in een bloedige staatsgreep. Althans, dat schrijven de andere kranten. The Beast wil er de jonge, talentvolle schrijver John Boot naartoe sturen om de oorlog te verslaan, maar door een pijnlijk misverstand vertrekt niet hij, maar zijn naamgenoot William Boot. Deze heeft op de achterpagina van de krant een dodelijk saaie column over tuinieren. Verward door de plotselinge waardering voor zijn werk, stapt een volkomen onvoorbereide Boot op de boot naar Ishmaelia. Daar blijkt het te wemelen van de journalisten, die zich voornamelijk bezighouden met het zo hoog mogelijk laten oplopen van hun declaraties. Omdat de politieke spanningen volstrekt onbegrijpelijk zijn en er op het oog al helemaal geen oorlog te verwachten valt, troeven de journalisten elkaar af door iedere speculatie over geweld op te kloppen. Immers, als er geen oorlog is, moet je er maar eentje verzinnen. William Boot weigert eraan mee te doen. En dan stuit hij op een scoop, een echte wereldprimeur.

Evelyn Waugh, zelf (reis)journalist geweest, schetst in Scoop een onderhoudend beeld van de journalistiek, dat in de kern nog altijd verrassend actueel is. De huidige journalistiek wordt weliswaar niet meer gedomineerd door verzinsels, maar toont - met name in oorlogs- en verkiezingstijd - wel degelijk nog altijd de blinde jacht op nieuwtjes zonder veel betekenis en context. Meer dan ooit hebben kranten iemand als William Boot nodig, die niet in eerste instantie schrijft voor zijn collega's en concurrenten. Iemand die alleen maar 'een stukkie' schrijft als er echt nieuws is. Misschien is het vanwege dát stille besef, dat Scoop nog altijd populair is.