Email   Print

Ralph for president

Wereldverbeteraar stelt zich verkiesbaar.

Hij maakt al grapjes alsof hij morgen het Witte Huis zal gaan bewonen. Zover zal het niet komen, maar de aankondiging dat Ralph Nader zich verkiesbaar stelt voor het Amerikaanse presidentschap stemt de vooruitstrevende onderstroom in ieder geval tot optimisme. Even voorstellen: Ralph Nader is oprichter en voorzitter van Public Citizen, een brede beweging die het actieve burgerschap wil stimuleren door het bedrijfsleven en de politiek kritisch te volgen en duurzame alternatieven te bieden. Life noemde hem eens in de lijst van de honderd meest invloedrijke personen van de twintigste eeuw, maar slechts weinig mensen zullen zijn werk als advocaat van consument en burger kunnen inschatten. Voorbeeld: al in de jaren vijftig schreef hij over de mogelijkheden om auto's veiliger te maken, waarna hij in 1975 de politiek aanschreef om alle autofabrikanten te verplichten air bags te installeren. Toen werd Nader voor gek verklaard; nu troeven automakers elkaar af met de veiligste air bags. En kent u die clausule op het vliegticket dat u op kosten van de vliegmaatschappij kunt overnachten als een onverhoopte vertraging, gemiste aansluiting of volgeboekt vliegtuig dat noodzakelijk maakt? Dat is het werk van Nader. Het overkwam hem een keer voordat die regel bestond, werd woedend en regelde jarenlang totdat het officieel bedrijfsbeleid was. Als voorzitter van Public Citizen houdt hij zich bezig met de democratisering van burgers, met duurzame economie en een schoner milieu. Ralph Nader heeft zichzelf nu tot doel gesteld de Groene Partij te trekken, zodat deze een belangrijke stempel kan drukken op de Amerikaanse politiek.

Vier jaar geleden was hij ook al kandidaat. Zonder campagne te voeren kreeg Nader één procent van de stemmen. Ditmaal wil hij het groter aanpakken en campagne voeren. Nader streeft naar ten minste vijf procent. Als dat lukt, ontvangt de partij een geldbedrag om de fundamenten te versterken en een spaarboekje te openen voor de volgende verkiezingen. Dat lijkt een reëel doel, en niet alleen doordat vier jaar geleden slechts één op de zeven stemgerechtigden wist dat Nader verkiesbaar was. Juist nu is Naders boodschap relevanter dan ooit, stelt The Nation (20 december 1999). Zijn 'totaalvisie' op de opleving van de publieke zaak is een verademing in deze tijd van ongebreideld materialisme, oppervlakkige politiek en geringe actieve betrokkenheid bij het publieke leven. Zijn spreekbeurten in congreszalen en buurthuizen zijn een verfrissende tegenhanger van de politieke speeches. Tijdens een bijeenkomst in Michigan sprak hij geestdriftig: 'Stel: u zit in een grote reddingsboot, nadat het schip waarop u zat, is gezonken. Om u heen ziet u mensen verdrinken. U roeit naar hen toe, u kijkt om en ziet dat de anderen in de boot niet meeroeien. Wat zou u dan zeggen? Oké, ieder voor zichzelf? Nee, u zou zeggen: verdomme, roeien!'

De laatste jaren richt Nader zijn pijlen op de dominante invloed van het bedrijfsleven. Volgens hem dringen ondernemingen zich op als opvoeders van kinderen en staan de multinationals in de weg bij het streven naar een duurzame toekomst. Hij haat hun lobby's in de politiek en hij haat de politici die donaties aannemen. Maar Nader is de ultieme anti-cynicus. Hij gelooft in een samenleving die controle heeft over de democratie, over de milieuaspecten van producten, over gezondheid, over de veiligheid van de buurt. Hij komt met een visie op energiebronnen, nieuwe economie, onderwijs, armoedebestrijding. Uit al die versplinterde hoeken scharen vrijwilligers van belangenverenigingen zich nu bij de Groene Partij om in korte tijd de campagne uit de denken. Zij zien, dat gebundelde krachten een machtsblok kunnen vormen tegen de Democraten en de Republikeinen. Zij weten ook, dat uit verschillende onderzoeken blijkt dat eenderde tot de helft van de stemgerechtigden graag meer keuze zou willen hebben dan die tussen Al Gore en George W. Bush. En ze weten ook, dat de media in verkiezingstijd ieder mogelijk verhaal zullen schrijven, dus ook over de kleinere partijen. Wat die gratis media-aandacht betreft, heeft Nader niet louter geluk. In het Internettijdschrift Salon (26 januari 2000) wordt een portret geschilderd van een man die sinds 1968 'de meest waakzame burger van Amerika' is, gedreven door dat ene ideaal om de wereld te verbeteren. Maar het is ook een portret van een ongetrouwde man zonder kinderen, van wie zelfs zijn beste vrienden niet weten of hij er een liefdesleven op nahoudt. Zijn kapsel zou met een keukenschaar zijn geknipt, van 'mode' heeft hij nog nooit gehoord en zijn favoriete leesvoer voor het slapen gaan zouden de Handelingen van het Congres zijn. In een land dat zijn president kiest door de meest tot de verbeelding sprekende persoon te steunen, zou Nader het wel eens moeilijk kunnen krijgen. Maar dan heeft hij in ieder geval laten zien, dat politiek bedrijven ook anders kan.