Email   Print

Zelfzorg en medische fouten

Gezondheidszorg is geen alternatief voor eigen verantwoordelijkheid.

Jaarlijks overlijden bijna 100.000 Amerikanen door medische fouten - dat is meer dan door borstkanker of auto-ongelukken. De Amerikaanse politiek toonde zich recentelijk onthutst over dit cijfer, dat uit een onderzoek naar voren kwam. En toch is er niet echt iets bijzonders aan de hand: mensen maken fouten. Gezien het gigantische aantal contacten tussen artsen en patiënten in de Verenigde Staten, is er statistisch bovendien niet veel aan de hand. De politici zwoeren niettemin maatregelen te treffen om deze misstand terug te dringen. Regels, afspraken, controles… het bekende politieke recept.

Misschien bestaat er een eenvoudiger oplossing? Een van de oorzaken van het overlijden door medische fouten die in het Amerikaanse onderzoek werd genoemd, betreft de vaak slecht leesbare handschriften waarmee artsen hun recepten schrijven. Als gevolg daarvan slikken patiënten bijvoorbeeld pillen die helemaal niet voor hen zijn bedoeld en die hun gezondheid schaden. Dat onleesbare recept staat model voor de vaak onevenwichtige relatie tussen arts en patiënt. De patiënt heeft geen idee wat de arts hem voorschrijft. Het recept - en in het ziekenhuis zijn status - zijn geheimtaal voor hem. Die geheimtaal illustreert hoe zeer patiënten hun lot in de handen van hun artsen leggen. Mensen met kwalen vergeten op hun eigen benen te blijven staan. En dat is pas echt schadelijk voor hun gezondheid. De recepten van een arts kunnen helpen maar zij bieden nooit een alternatief voor eigen zorg en verantwoordelijkheid. Artsen weten dat lastige patiënten die vragen blijven stellen en niet elk onderzoek klakkeloos ondergaan het er doorgaans beter van af brengen. Ode heeft al eens bericht, dat er minder mensen sterven als artsen staken (Social Science and Medicine, december 1979, pagina 214). Dat is niet omdat artsen niet integer zijn - natuurlijk handelen artsen naar beste eer, geweten en inzet. Nee, het gaat beter met mensen als zij zoveel mogelijk voor zichzelf zorgen en pas de hulp van een arts inroepen als zij er zelf echt niet meer uitkomen. Maar zo is de werkelijkheid niet. Een recent Nederlandse onderzoek toont aan dat 35 procent van de huisartsconsulten eenvoudige gezondheidsklachten betreft, waarvoor mensen zelf - zonder recept - bij drogist of apotheek een geneesmiddel kunnen kopen. Ofwel: we lopen te snel naar de arts en dat is niet gezond.