Email   Print

Wie wil er nou 500 jaar worden?

Als de essentie van ons eeuwig leeft, wat is dan de opdracht van het aardse bestaan? De dood is niet het probleem. Het gaat om leren leven met een open hart - met vergeving, liefde en een sterker bewustzijn. Om afstand te nemen van misbruik, verwarring en onaardigheid.

Als iemand je honderd miljoen bood om je dood te kopen, op voorwaarde dat je de komende vijfhonderd jaar niet zou sterven - wat er ook gebeurde! - wie zou zijn dood dan verkopen? We rekenen namelijk op onze dood. Wie zou het risico nemen dat hij 450 jaar aan een ijzeren long zou moeten liggen? Wie zou zijn kind voor 500 jaar van de dood willen vrijwaren als hij daarmee het risico liep dat dit kind bij een gruwelijk auto-ongeluk zwaar verminkt raakt en daar nog 485 jaar mee zou moeten doorleven? Wie zou de kans willen lopen dat hij een vreselijke bloedvergiftiging krijgt en zich zo beroerd voelt dat hij liever meteen zou willen doodgaan, maar dat de ziekte dan nog zo'n 465 jaar zou aanhouden? We rekenen op onze dood. De dood maakt het leven betrouwbaar. Als er geen dood zou zijn, zouden er heel weinig risico's worden genomen. Als er geen dood zou zijn, zou er geen sport zijn. Mensen zouden zich wel tweemaal bedenken voor zij hun huis zouden verlaten of op reis zouden gaan. Als je zoals iedereen wel eens 's morgens met een angstig of bezorgd gevoel wakker wordt, stel je dan eens voor hoe het zou zijn als de dood er niet was en je wist dat wat voor vreselijke ziekte of blijvend letsel je die dag ook zou oplopen, je er nog vijfhonderd jaar lang mee zou moeten blijven leven...
Op het juiste moment is de dood een zegen. Ik denk dat er geen grotere wandaad kan zijn dan iemand zijn dood af te nemen, als dat het enige mogelijke einde aan zijn lijden is. De dood is niet het probleem. Leven met een gesloten hart - dát is het probleem. We denken dat het leven geweldig zou zijn als de dood er niet was, omdat we dan voor altijd door zouden kunnen gaan. Maar voor altijd doorgaan met een leven met een gesloten hart, een leven vol misbruik, een leven vol verwarring, een leven vol onaardigheid - dat is helemaal geen leven.
De dichter Kabir heeft gezegd: 'Als we nu leven, zullen we dan ook leven'. Er zijn echter maar erg weinig mensen die in staat zijn hun dood werkelijk te beleven. Daar bedoel ik niet mee dat ze hun fysieke dood niet overleven. Een bepaalde essentie van wie we zijn, overleeft de dood. Maar mensen hebben de neiging op hun sterfbed in slaap te vallen, hun ogen voor het sterven te sluiten, uit angst voor de pijn en het lijden of vanwege hun onvermogen of onwil om hun hart te openen. Wat we verlichting noemen, is slechts uiteindelijk, helemaal, geboren worden - eindelijk dat andere been uit de baarmoeder halen; eindelijk beide benen op de grond zetten; eindelijk van hart tot hart kunnen communiceren met andere bewuste wezens; eindelijk luisteren, er helemaal bij zijn; eindelijk anderen dienen.
Als de dood niet je vijand is, worden helderheid, barmhartigheid en moed je manier van leven. Zelfs tijdens het stervensproces is het mogelijk diepere niveaus van je ware aard te beleven. Naarmate je dieper en dieper in jezelf gaat, begin je het doodloze - dat wat nooit sterft - te benaderen, de niet gekwetste, onkwetsbare, essentie van het zijn, dat het lichaam voor een tijdje bewoont en dan verder gaat naar een ander. Ik weet - zonder enige twijfel - dat dit niet een geloofssysteem is. Zo is het - men overleeft zijn dood. Een van de redenen waarom je wellicht gelooft dat je zult sterven, is dat je ervan overtuigd bent dat je geboren bent. Ja, dit lichaam is geboren - daar bestaat geen twijfel over: het gezicht, het hoofd, de schedel, het vlees - dat alles is geboren. Maar datgene wat voor dit lichaam bestond, dat het lichaam nu bewoont en dat zal blijven bestaan nadat dit lichaam sterft, is niet slechts een of ander filosofisch denkbeeld. De essentie van wie we zijn - dat wat bestond voor dit lichaam werd geboren - kan op elk moment, elke milliseconde, worden ervaren.

Een van de prioriteiten die op het sterfbed heel duidelijk wordt, is dat er geen enkel geldige reden is om ons hart nog langer gesloten te houden. Als we ons leven kunnen leiden met een opener hart, met meer genade, meer barmhartigheid voor onszelf en voor anderen, zijn we beter in staat om in het hier en nu te zijn; dan staan we helemaal in het leven. Er zijn maar weinig mensen die op het moment van hun dood volledig in het leven staan. Wat bedoel ik hiermee? Hoeveel van de honderdduizenden mensen die iedere dag sterven in de wereld, sterven met God in hun hart, met Jezus in hun hart, met liefde in hun hart? Hoeveel mensen, denkt u, sterven met een gevoel van barmhartigheid, van liefde en genade voor zichzelf? We sterven vaak zoals we leven, en als we tijdens ons leven geen tijd hebben vrijgemaakt om de oorsprong van ons lijden te onderzoeken, moeten we niet denken deze innerlijke vraagstukken op ons sterfbed wel op te kunnen lossen. Hoe kunnen we ons daarop concentreren als we het veel te druk hebben met de pijn, het gezoem in onze oren, onze spijsvertering, onze diarree en gek worden van de stank, het lawaai en de vieze smaak in onze mond? Het is een misvatting te denken dat we daartoe in staat zouden zijn, als we ons daar niet heel ons leven op voorbereid en geoefend hebben.
Ik heb een boeddhistische lama gekend, die op zijn sterfbed lag en fysiek veel pijn had. Deze lama, die tien jaar in meditatie in een grot had doorgebracht, zei op een gegeven moment: 'Mijn geest is als een blaffende hond. Mijn lichaam is als een knekelveld'. Later vroeg iemand hem: 'Wat heb je eraan gedaan?' De lama antwoordde: 'Ik heb mijn hele leven erop getraind helder te blijven, dus vocht ik ervoor om mijn heldere geest terug te krijgen, om weer sterk aanwezig te zijn, en toen kwam alles weer goed'. Hiermee raakte deze lama de pijn van zijn ziekte niet kwijt. Hij moest al zijn krachten verzamelen en een beroep doen op het bewustzijn dat hij zijn leven lang had gecultiveerd om genoeg ruimte te scheppen om zijn heldere geest terug te krijgen. Toen was hij in staat zijn dood in zijn hart te aanvaarden zonder iets te verdringen. De dood is dus niet het probleem. Leren leven met ons hart open - met vergeving, liefde en een sterker bewustzijn, daar gaat het om. Dat is wat ons in het leven heelt en dat is wat we op het moment van sterven met ons meenemen.