Email   Print

Deze lessen worden u aangeboden door...

Verzet tegen de oprukkende onderwijssponsoring neemt toe.

] Het traditionele onderwijs komt steeds meer onder druk te staan. Nieuwe vormen blijven zich aandienen, waarbij een grotere nadruk ligt op technologie. De computer zou een belangrijk hulpmiddel worden en softwareprogramma's zouden leraren zelfs overbodig kunnen maken. Bedrijven weten daar aardig op in te spelen met allerlei technische snufjes. The Futurist (mei 1999) geeft een overzicht van die activiteiten en laat tegelijk zien hoe subtiel bedrijven daarmee 'consumenteninformatie' winnen. Het Amerikaanse Channel One bijvoorbeeld maakt dagelijkse televisieuitzendingen voor verschillende leeftijdsgroepen. Deze service wordt gratis aangeboden aan scholen als die televisietoestellen en videorecorders afnemen en beloven dat ze de leerlingen laten kijken. Verder moeten de scholen zorgen voor ingevulde enquêteformulieren, waaruit moet blijken welke kledingmerken jongeren dragen, hoeveel snoep ze eten, welke bladen ze lezen, hoe hun ontbijt eruitziet. Adverteerders betalen dan ook grif voor de diensten van Channel One. Ook is er het Edison-project van Chris Whittle, dat begin jaren negentig startte. Whittle zette 'nieuwe scholen' op, waar hij af en toe zelf de klaslokalen binnenstapte met een videoband onder de arm om minutenlange reclamespots van Snickers en Burger King te laten zien. Volgens het tijdschrift is een tendens gaande waarin de traditionele scholen steeds minder te zeggen krijgen over het onderwijs, dat steeds meer wordt geprivatiseerd.

McDonald's doet het iets anders. Uit de McBible, het handboek voor iedere lokale vestiging: 'Scholen bieden uitstekende mogelijkheden. Leerlingen zijn de beste klanten die je kunt hebben. McDonald's heeft een aantal programma's ontwikkeld die je kunt toepassen op de scholen in jouw gebied. Goede relaties met lokale scholen kunnen je ook helpen bij het vinden van nieuw personeel.' Corporate Watch (lente 1999) laat zien, dat de fastfoodketen de laatste jaren steeds meer geïnteresseerd is geraakt in schoolse activiteiten. McDonald's neemt deel aan onder andere sollicitatietrainingen, schoolfeesten, schildercompetities en vrijwillige leesgroepen. Jaarlijks zou McDonald's in Engeland inmiddels meer dan drie miljoen gulden investeren in hun 'onderwijsservice'. Volgens de kritische volgers van het bedrijfsleven een slechte tendens. Zulke organisaties zouden moeten worden verboden in de nabije omgeving van een school, schrijft het blad. The New Internationalist (augustus 1999) ziet een nieuwe ontwikkeling: scholen sluiten contracten af met Pepsi of Coca-Cola. Ze ontvangen een bulk geld als ze frisdrankautomaten in de hal neerzetten. Wel moeten de scholen er alles aan doen om zoveel mogelijk blikjes te verkopen (zie kader). Dat kan niet alleen voor de gezondheid, maar ook voor het lesprogramma gevolgen hebben. Scholen hebben al eens een hele studiedag rondom Coca-Cola georganiseerd: scheikundelessen over het suikergehalte van cola, economielessen over de overzeese expansie van het colabedrijf, geschiedenislessen over het ontstaan van de kerstman (in zijn huidige vorm bedacht door Coca-Cola). Aan het einde van de dag gingen alle leerlingen op de foto, allen gehuld in een rood-wit T-shirt van Coca-Cola. Allemaal lachten ze vrolijk naar de lens. Op één leerling na, schrijft The New Internationalist verheugd: Mike Cameron, een jonge held die vlak voor de flits zijn T-shirt kapotscheurde om het concurrerende blauwe T-shirt van Pepsi Cola te onthullen. Wel werd Mike geschorst voor zijn brutale gedrag, maar protest bleek nog altijd mogelijk.

Een breder protest komt uit een school in Hackney, vlak bij Londen. Vijfhonderd leerlingen zijn daar weggelopen, uit onvrede met de voorstellen om bedrijven meer zeggenschap te geven in hun school. De Britse straatkrant The Big Issue (2 augustus 1999) meldt, dat ze woedend de directeurskamer binnenliepen om duidelijk te maken dat ze zouden staken. Volgens de kritische leerlingen waren de plannen 'een belediging' en zouden de bedrijven hen voorbereiden op een 'levenslange carrière bij McDonald's'. Bedrijven als deze burgergigant, maar ook Kellogg's, Shell en British Telecom, zouden in de plannen van de overheid verantwoordelijkheid krijgen in het schoolbeleid. Op die manier kunnen ze invloed uitoefenen op de openingstijden van de school, het lesprogramma en de voorwaarden van de salarissen. Het protest richt zich vooral op de gevolgen voor de kwaliteit van het onderwijs. Immers, hoe meer het onderwijs wordt geprivatiseerd, hoe meer een school gaat dienen om kinderen voor te bereiden op werk en niet op een zinnig leven als verantwoordelijke burger. De beslissing van de school over de inmenging van bedrijven is nog even uitgesteld. MV