Email   Print

Operatie schone kleren

Ik heb niet veel schone kleren in mijn kast en u waarschijnlijk ook niet in de uwe. Er kleeft bloed aan de meeste kleding, vanwege de wijdverbreide, meedogenloze exploitatie van textielarbeiders in ontwikkelingslanden.

Kleren staan bovendien stijf van de milieubelastende chemicaliën. De katoenteelt is verantwoordelijk voor achttien procent van het totale mondiale gebruik van bestrijdingsmiddelen. Zelfs het zware bestrijdingsdmiddel ddt wordt in veel katoengebieden nog gebruikt. Sommige velden worden veertig keer bespoten. Vrijwel alle voorgekrompen katoen bevat het allergie opwekkende en mogelijk kankerverwekkende formaldehyde. Kleurstoffen, inclusief aminen, zware metalen en pcb's spoelen bij de productie weg in het milieu. De schapen die onze wol leveren, hebben doorgaans als lam een zeer pijnlijke ingreep ondergaan: als voorzorgsmaatregel tegen een vervelende ziekte is een flink stuk huid en vlees van het achterwerk afgesneden, maar zonder verdoving. Per vierkante meter zijde werpt men tussen de zestig en de honderdtwintig nog levende rupsen in kokend water, om vervolgens de zijdecocons af te wikkelen.

En dan de exploitatie. Die zijden blouse die je hier koopt voor honderdvijftig gulden, is in elkaar gezet door een naaister in Oost-Azië die daar nog geen vijf gulden voor heeft gekregen. Als de lonen zouden verdubbelen in de fabrieken, zouden we hier maar een paar gulden méér moeten betalen voor de artikelen. Maar zover komt het niet. Een wettelijk vastgesteld minimumloon ontbreekt. Een zesdaagse werkweek van zestig uur is heel gewoon. Vaak zijn de arbeiders verplicht om over te werken, als een order af moet. Veiligheidseisen op de werkplek zijn er niet of nauwelijks en in de fabrieken en ateliers is het warm, stoffig en lawaaiig. Praten is verboden. Naar de wc gaan mag alleen op verzoek, en tien wc's voor drieduizend arbeiders is geen uitzondering. Van zwangerschapsverlof is geen sprake en kinderarbeid komt heel veel voor. Kortom: het is een smerige klerezooi. Ook dure kleding van bekende merken biedt geen bescherming hiertegen. Het systeem van toeleveranciers is zó ingewikkeld - met fabrieken die orders uitbesteden aan kleinere fabrieken die weer een deel van het werk uitbesteden aan nog kleinere ateliers - dat het vrijwel onmogelijk is overal controle op te houden.

Nu het goede nieuws. Een schone garderobe behoort wel degelijk tot het rijk der mogelijkheden. Vuistregel nummer één is natuurlijk: koop niet te vaak nieuwe kleren en als je het doet, koop dan kleren waar je lang mee doet. Tweedehandskleding is een prima optie. Vooral voor vrouwen zijn er allerlei tweedehandswinkels die schitterende (uitgaans)kleding verkopen, meestal ingeleverd door dames die het zich niet kunnen permitteren om hun kostbare kleren vaak te dragen. Milieu is de laatste tijd weliswaar niet meer 'in', zaken die milieuvriendelijke kleding verkopen zijn over het algemeen toch gaan groeien. Zoals de Awarenesswinkel aan de Weteringschans 143 in Amsterdam, die na een moeizame aanloop nu volop draait. Naast schone productie van gebruikt katoen, linnen, hennep en zijde zijn de sociale omstandigheden criteria voor de Awarenesswinkel en drie zaken waar een samenwerkingsverband mee is: Obilot Natuurtextiel aan de Zutphense Groenmarkt, Schone Zaken aan het Boterdiep in Groningen en Falkland Natuurlijke Mode aan de Dr. Hermansstraat in Driebergen. De laatste is sterk in damesondergoed en babykleren, evenals overigens andere babyspullen. Het bekende Maikaal-project in India, waar steun aan de boeren gecombineerd wordt met scholing van kinderen en behoorlijke ateliers, is een van de leveranciers.

Bij De Zaailing, Ruysdaelstraat 21-23 in Amsterdam, is de verwerkte wol veelal van Demeterkwaliteit, dus biologisch-dynamisch. De Zaailing verkoopt ook stof aan de meter. Verven zijn doorgaans hergebruikt en de arbeidsomstandigheden in de landen van herkomst van de kleding - Duitsland, Zwitserland en Finland - zijn per definitie goed. In Middelburg is Eigenwijz goed bezig aan de St. Jansstraat 20b, en voor kinderkleding zonder al die allergie opwekkende en kankerverwekkende chemicaliën moet je vooral in Bennekom zijn, bij Eerlijk Waar aan de Veenderweg 10. In de Woonwinkels in Arnhem en De Groene Passage in Rotterdam kun je nachtkleding kopen van biologische katoen en in Toermalijn aan de Kruisstraat in Eindhoven vooral babykleding, sokken en ondergoed. Een schatkamer aan milieu- en arbeidersvriendelijke kleding heeft het Duitse postorderbedrijf Hess Natur. In Bad Homburg bevindt zich de winkel met zeshonderd vierkante meter vloeroppervlak aan kleding voor dames, heren en kinderen, plus dekens, linnengoed, dekbedden, schoenen, tassen, accessoires: alles 'konsequent natürlich', mooi, chic en Duits-degelijk (en duur). De catalogus van 466 pagina's is te bestellen door een kaartje te sturen naar: Hess Natur, Versand Postfach, 35504 Butzbach, of per telefoon: 0049 180 5356 808. Een deel van de collectie heet Longlife; daar is drie jaar garantie op. Uit ervaring weet ik, dat de kwaliteit van de spullen van Hess uitzonderlijk goed is. Een absolute topper in mijn garderobe is hun groene linnen zomerjurk, die alle wasbeurten glansrijk doorstaat en waarmee ik elke keer weer complimenten incasseer. Met een schoon geweten. Lisette Thooft

Telefoonnummers van de genoemde zaken: Awarenesswinkel 020 6381059, Obilot 0575 517091, Schone Zaken 050 5891515, Falkland 0343 518155, De Zaailing 020 6793817, Eigenwijz 0118 614590, Eerlijk Waar 0318 413681, Woonwinkel 026 3510204, De Groene Passage 010 2331933,
Toermalijn 040 2450547.