Email   Print

Share

Lachen is overleven

Wetenschap ontdekt het nut van plezier.

Je zou maar ziek zijn. Pijn en gebrek zullen alle aandacht krijgen van vrienden en familie. Ruimte voor spontaniteit en humor is er nauwelijks. Toch zou dat goed zijn. Lachen is gezond en heeft een genezende kracht. Deze oude volkswijsheid krijgt steeds meer wetenschappelijke steun. Amerikaanse ziekenhuizen richten humor rooms in, met video's, voorwerpen en jonglerende verpleegkundigen die patiënten aan het lachen moeten maken. Ook in de kamer van de psychiater wordt lachen aangemoedigd. Tijdens het lachen ontspannen de spieren zich en de bloeddruk en het hartritme sluiten beter aan bij de diepere ademhaling. Maar er zijn meer aanwijzingen. Psychologie Magazine (juni 1999) noemt een aantal onderzoeken die aantonen dat lachen een gezonde en genezende werking heeft op het lichaam. Wie lacht, maakt via zijn hersenen endorfinen aan. Deze zorgen voor een kalmerend en pijnstillend effect en maken korte metten met 'stresshormonen' als adrenaline en cortisol. Ook maakt het lichaam meer antistoffen aan. Het speeksel van proefpersonen die naar een humoristisch televisieprogramma hadden gekeken, bleek meer immunoglobuline A te bevatten, een verdedigingswapen tegen infecties. En, tot slot, vanwege de zuurstoftoename in het bloed zorgt pret maken voor een temperatuurdaling in de hersenen, die verantwoordelijk is voor het oproepen van positieve gevoelens.

Maar wetenschappelijk bewezen of niet, lachen geeft een goed gevoel. Öko-Test (juli 1999) signaleert een lachclub in een kerkje in Wiesbaden-Erbenheim, dat zou dreunen van het gelach dat uit tientallen buiken en kelen komt. Een van de oefeningen van deze lachclub is de begroeting, waarbij je lachend naar de ander toekomt, twee handen uitsteekt en samen verder gaat lachen. En er is nog de Indische arts Madan Catharia, die een lachtherapie heeft ontwikkeld uit haar yogapraktijk. Directeuren, leraren en fabrieksarbeiders: ze komen allemaal als herboren uit de lachsessie. In Nederland doet Dhyan Sutorius dat al twintig jaar. Staand voor een volle zaal begint hij te lachen, houdt dat minutenlang vol en de mensen in de zaal - of ze nu willen of niet - doen met hem mee. Daarbij gaat het niet om onbenullig lachen om niks. Tijdens cursussen adviseert Sutorius deelnemers aan hun grootste problemen te denken en pas dan te gaan lachen. Ook zijn 'lachmeditatie' is bedoeld om uit een negatief gedachtepatroon te komen. Daarin is hij verwant met de praktijk van Annette Goodheart, Amerikaans arts en psychotherapeute. Zij stelt, dat je heel goed depressief kunt zijn en toch kunt lachen. Ze verzoekt haar cliënten praten en lachen af te wisselen, totdat ze - volgens Psychologie Magazine - dubbel liggen om hun ergste ellende.

Dezelfde filosofie is terug te vinden bij Jeffrey Wijnberg, die zijn boek Lachen als levensvisie (Kosmos-Z&K Uitgevers 1999) de ondertitel 'Humor en uitdaging in de psychologische praktijk' gaf. Wijnberg stelt, dat veel van zijn collega-hulpverleners zijn besmet met het 'ernst-virus'. In hun opleiding krijgen ze mee, dat de spreekkamer van dokter, psychiater of psycholoog 'heilig grondgebied' is. Zonde, vindt de auteur, want een beetje humor biedt vaak nieuwe perspectieven, versterkt gevoelens van verbondenheid en getuigt van relativeringsvermogen. 'Lachen is gezond,' schrijft Wijnberg, 'omdat het mensen dwingt te kijken naar wat wel kan in plaats van te verdrinken in wat niet kan.' Zijn boodschap: juist mensen die in de put zitten, zouden meer moeten lachen. Psychologen zouden dat meer moeten beseffen. Dat gaat ongetwijfeld ook werkelijk gebeuren, schrijft de Amerikaanse arts Richard Lippin in The Futurist (juni/juli 1999). De populaire verfilming van het werk van clown-arts Patch Adams is een voorbode voor een medisch-wetenschappelijke erkenning van het positieve gezondheidseffect van humor. Dokters zullen in toenemende mate hun patiënten pret voorschrijven. Ze kunnen hen technieken leren die het lachen zullen stimuleren en wijzen op het belang van lachen. Volgens Lippin is het onderdeel van een grotere trend, waarbij verantwoordelijk vermaak vaker op doktersadvies wordt voorgeschreven. Kunstzinnigheid, creativiteit, seksualiteit en zingeving weten zich in een groeiende belangstelling van wetenschappers en therapeuten. Ze zullen, schrijft Lippin, een tijdperk inluiden waarbij het leven aangenamer wordt. Je kunt er alleen wel pijn in je kaken van krijgen. Maar die pijn moet je dan maar weglachen. MV