Email   Print

Venijnige problemen

Boekbespreking.

Het internationale bedrijfsleven geeft jaarlijks zo'n honderd miljard gulden uit aan managementadvies. Daarnaast is er een overweldigend aanbod aan managementlectuur dat gretig aftrek vindt. Goeroes, managementconsultants, doorlichters en adviesbureaus floreren. Al dat succes maskeert vooral een schrijnend gebrek aan zelfvertrouwen in het bedrijfsleven. Kennelijk gaan veel ondernemers liever bij een ander te rade dan zelf kordaat hun besluiten te nemen. Er bestaan aardige onderzoeken over de waarde van al het verkregen advies. De twee Amerikaanse journalisten James O'Shea en Charles Madigan schreven daarover een ontnuchterend boek (Dangerous Company, Random House, 1997). Maar over dat boek gaat het hier niet. De belangwekkende vraag is: wat ondernemers en managers dan wél kunnen doen om slagvaardiger besluiten te nemen? De paradox is, dat het antwoord op die vraag naar twee adviseurs en een nieuw boek leidt. Een boek dat managers geen modellen aanbiedt om problemen op te lossen, maar hen helpt om zelf betere beslissingen te nemen. De adviseurs zijn twee Nederlandse wetenschappers - en dat is op zich al opmerkelijk in het elitaire wereldje van managementgoeroes - en hun boek heet Strategy Synthesis. De titel klinkt niet zo inspirerend, maar dat is de visie van Bob de Wit, hoogleraar strategisch management aan de universiteit van Maastricht, en Ron Meyer, docent strategisch management aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, des te meer. De synthese waarop de auteurs doelen, is het samensmelten van twee tegenstrijdige strategische visies. De Wit en Meyer nemen in hun boek tien aspecten van het thema strategie in het bedrijfsleven onder de loep. Elk aspect illustreren zij met de twee - in hun ogen - beste artikelen die elk een tegenovergestelde benadering bepleiten. Voorbeeld: in hoofdstuk 4 gaat het over verandering. Dat thema wordt enerzijds geïllustreerd met een artikel van Michael Hammer uit de Harvard Business Review, dat een drastische, revolutionaire aanpak bepleit en anderzijds met een artikel uit het boek Kaizen van Masaaki Imai, waarin een geleidelijke, evolutionaire strategie centraal staat.

Met deze presentatie dagen de auteurs de lezer - ondernemer, manager, maar ook student - uit om uit de twee uitersten een eigen 'synthese' te maken. Bob de Wit: 'De meeste adviseurs stellen zich op als doktoren. Ze analyseren het probleem en bieden een medicijn aan als een kant-en-klare oplossing. Wij stimuleren daarentegen het denkproces, zodat managers hun eigen oplossing kunnen formuleren.' Het motto van de twee auteurs is helder: 'Voor elk strategisch probleem bestaat een eenvoudige oplossing. Die verkeerd is.' Zij zien het als hun opdracht om managers 'los te weken' van vooringenomen standpunten. Vaak kennen zij een van de artikelen waarmee De Wit en Meyer een thema van strategieontwikkeling illustreren. En als die visie bevalt, zijn managers al gauw geneigd hun beleid op de aangereikte suggesties af te stemmen. En dat nu is vaak een recept voor rampspoed, want strategische problemen zijn niet eenduidig maar juist venijnig. De Wit: 'Er bestaat niet één beste benadering. Elke aanpak is context-afhankelijk.' Veel vooraanstaande adviseurs presenteren hun theorie als een fort dat tegen aanvallen bestand is. De Wit en Meyer trachten daarentegen een arena te creëren waarbinnen managers hun eigen visie kunnen ontwikkelen. Want zo'n visie is - anders dan een snelle oplossing - een duurzame visie, die een onderneming werkelijk vooruithelpt. Uiteindelijk is het doel om tegenstrijdigheden te overwinnen.

De twee auteurs hebben met hun aanpak al goed gescoord in de academische wereld. De voorloper van Strategy Synthesis wordt gebruikt als studieboek op 200 universiteiten in de hele wereld. Maar De Wit en Meyer willen meer. Zij willen met hun 'duurzame' visie op ondernemen doorstoten naar de absolute top van de strategen in het bedrijfsleven. Daartoe hebben zij gezamenlijk een adviesbureau geopend in Rotterdam. Porter, Prahalad, ze worden keurig gepresenteerd in dit boek. Maar er hijgt een hete adem in hun nek. En dankzij Ode kunt u daarvan nu alvast kennisnemen. Jurriaan Kamp