Email   Print

Legt u dat eens uit, dokter…

Toen schrijfster en journalist Lynne McTaggart (43) in 1985 ziek werd, vond ze - na zo ongeveer alles in het reguliere en alternatieve circuit te hebben uitgetest - in de vakliteratuur een ziekte die haar symptomen beschreef. Enkele jaren later was ze beter. Deze persoonlijke ervaring was voor McTaggart - van Amerikaanse origine maar al jaren werkzaam en woonachtig in Engeland - de opmaat naar een maandelijkse nieuwsbrief over alles wat artsen je niet vertellen en wat je als 'consument' wél moet weten: what doctors don't tell you. What Doctors Don't Tell You heeft de afgelopen jaren in Engeland in brede kring faam verworven.Ter gelegenheid van de presentatie van de Nederlandse vertaling van haar boek Wat artsen je niet vertellen (Lemniscaat 1999) kwam McTaggart naar Nederland.

"Dokters hebben een status die een beetje te vergelijken is met God en de koningin. Er wordt zoveel vertrouwen in hun autoriteit gesteld. Wie anders krijgt het voor elkaar om wildvreemden zomaar uit de kleren te krijgen?" De uitspraak is van de New Yorkse arts Robert Mendelsohn. Een heel bijzondere man, die niet bang was om tegen heilige huisjes te schoppen. Ik hielp hem destijds om een column over de artsenpraktijk te schrijven. Iedere week knikkerde hij wel een huisje om. De reacties waren vaak furieus. Voor Mendelsohn een bewijs, dat hij niet alleen de moderne geneeskunde op de korrel nam, maar een nieuwe religie. Hij heeft me zeker geïnspireerd. Ik vind, dat het hoog tijd wordt dat artsen uit hun ivoren toren van onfeilbaarheid naar beneden komen. Niet alleen voor de patiënt, maar ook voor henzelf. Het is beter dat artsen gewoon toegeven, dat ze nu eenmaal niet het middel tegen iedere kwaal hebben. Het feit dat we dit eigenlijk wél van hen verwachten, maakt hen kwetsbaar. Het legt een te grote druk op de arts. Ze voelen zich snel aangevallen en dat verbetert de relatie met de patiënt bepaald niet. Ik heb veel respect voor artsen. Het zijn goede mensen, maar hun middelen zijn beperkt. Veruit de meeste medicijnen genezen niet, ze onderdrukken slechts de symptomen. Er is natuurlijk een aantal 'wondermiddelen', zoals insuline en antibiotica. Maar ook hier zie je de beperkingen. Antibiotica beginnen - omdat we het tegenwoordig voor van alles en nog wat voorschrijven - hun kracht te verliezen.'

McTaggart is geen artsenhaatster, integendeel. Ze werkt nauw met hen samen en knapt in feite een hoop werk voor hen op. Ze heeft een meer dan volledige baan aan het doorspitten van alle medische dossiers naar de effecten van geneesmiddelen. 'Ik kan me goed voorstellen, dat artsen daar absoluut niet aan toekomen. Ze hebben het nu al te druk. Toen we begonnen met What Doctors Don't Tell You kregen we van artsen vaak het verwijt, dat we de vertrouwensrelatie tussen arts en patiënt kapot maakten. Inmiddels is die kritiek verstomd. Veel artsen staan nu vierkant achter de nieuwsbrief. Er is wel wat veranderd in de medische wereld. Ik denk dat artsen hun beperkingen leren inzien en zich steeds minder in de rol van alleskunner laten drukken. Ook de patiënt is de laatste jaren mondiger geworden. Ik ben er een beetje trots op, dat wij daar een bijdrage aan hebben mogen leveren. Mijn belangrijkste motivatie is steeds geweest om de dialoog tussen arts en patiënt op gang te brengen. Artsen moet je op dezelfde manier benaderen als glaszetters. Je betaalt ze om voor jou te werken, dus heb je het recht om vragen te stellen en mee te denken. Maar velen denken: "Ik krijg de medicijnen gratis verstrekt, dus moet ik dankbaar zijn en alles slikken wat de dokter voorschrijft. Hij heeft het al zo druk, dus laat ik zijn tijd niet verspillen met allemaal vragen." Maar die vragen moet je juist wél stellen. Als de loodgieter zomaar alle leidingen uit je badkamer sloopt, vraag je toch ook waar dat goed voor is? Je gezondheid is overigens heel wat belangrijker dan je badkamer. Bovendien betaal je er belastinggeld voor. We zouden meer de houding van consument moeten aannemen. Je hebt het recht zoveel vragen te stellen als je wilt. Je kunt in een paar minuten heel wat te weten komen, als je de juiste vragen weet te stellen.'
Om de juiste vragen te stellen heeft McTaggart voor verschillende aandoening vragenlijsten opgesteld. Vragen als: wat gebeurt er als ik het medicijn niet neem, wat zijn de bijwerkingen, wat zijn de risico's, wat zijn de alternatieven?
De moderne wetenschap heeft de neiging om onder het motto 'We hebben de techniek, laten we het gebruiken' iedere nieuwe techniek meteen toe te passen. McTaggart pleit ervoor om even stil te staan en over de lange-termijneffecten na te denken. 'De echoscopie die destijds was ontwikkeld om in geval van ernstige twijfel een foetus te bekijken, is haast standaard geworden. De meeste vrouwen kunnen tegenwoordig pronken met een foto van hun embryo dat het kikkervisjesstadium nog niet is ontgroeid. Maar wat zijn de effecten op langere termijn? De feiten liggen zo, dat elke vrouw die haar foetus een echoscopie heeft laten ondergaan, aan een van de grootste laboratoriumexperimenten uit de medische geschiedenis meewerkt. Het geneesmiddel HRT is nog zo'n voorbeeld. Er zijn ten minste vijf onderzoeken die duidelijk aantonen, dat dit middel borstkanker veroorzaakt. En toch gaan we maar door met het te verstrekken. Er zijn natuurlijk ook goede ontwikkelingen te melden. De reguliere geneeskunde heeft prachtige technieken, waarvan ik ook dankbaar gebruikmaak, vooral voor acute hulp. Maar als het aankomt op chronische ziekten, moeten we verder durven kijken. Ik verbaas me elke keer weer, dat zo weinig artsen het verband tussen voeding en ziekte herkennen, dat je - in ieder geval voor een groot deel - bent wat je eet. Veel artsen weten niets van diëten en wantrouwen alternatieve medicijnen al bij voorbaat. Weinig artsen begrijpen, dat allergieën op den duur bijzonder schadelijk zijn en tot ernstige ziekten kunnen leiden, waaronder kanker. Er zijn geen georganiseerde bijscholingscursussen om op de hoogte te blijven van nieuwe geneesmiddelen. Vaak moet de arts het doen met wat de fabrikant over een nieuw middel schrijft. En natuurlijk is dat overwegend positief. Negatieve effecten worden geminimaliseerd. En als er medische congressen zijn, dan worden die over het algemeen gesponsord door farmaceutische bedrijven.'

McTaggart kijkt overigens net zo kritisch naar alternatieve geneesmiddelen. Drie jaar geleden startte zij het kwartaalblad Proof! Hierin worden alternatieve medicijnen op dezelfde manier onder de loep genomen als de reguliere medicijnen in What Doctors Don't Tell You. 'Omdat iets alternatief is, betekent dat natuurlijk niet dat het dus ook goed is. Er zit een hoop rotzooi tussen. We baseren ons steeds op de wetenschappelijke gegevens en testen ieder medicijn uitgebreid.'
Haar brievenbus puilt dagelijks uit met brieven van mensen die slachtoffer worden van verkeerd medicijngebruik. McTaggart maakt zich vrijwel dagelijks kwaad.
'We hebben de neiging alles wat een dokter voorschrijft - letterlijk - te slikken. Tot in het absurde toe. Het probleem is, dat artsen zichzelf ook te weinig afvragen wat wel of niet goed is. Tijdens hun opleiding wordt het hen afgeleerd vragen te stellen. Wie zich kritisch opstelt, wordt geridiculiseerd. Als er dan een mondige patiënt hun praktijk binnenstapt die van alles wil weten over de bijwerkingen van het voorgeschreven medicijn, dan voelt zo'n arts zich aangevallen. Alsof zijn hele wereldbeeld in twijfel wordt getrokken. Ik pleit er zeker niet voor om op hoge poten met een vragenlijst onder je arm de praktijk binnen te stiefelen. Dan weet je zeker, dat je geen vertrouwensrelatie opbouwt. Ik stuur aan op partnerschap, op een samenwerking tussen arts en patiënt. We moeten af van het idee dat de arts geneest. Het lichaam geneest zichzelf, het is geen machine die we als zodanig kunnen benaderen. Het is ongelooflijk wat het lichaam allemaal kan, als je het maar de kans geeft. Veel artsen maken het alleen maar erger door het lichaam vol te stoppen met belastende middelen. Medicijngebruik is, na hartziekten, kanker en beroerten, de vierde doodsoorzaak. Van tachtig procent van de medicijnen die we nemen, is het niet eens bewezen dat ze werken. Waarom nemen we ze eigenlijk?'

What Doctors Don't Tell You heeft in Engeland en de Verenigde Staten 25.000 abonnees. Regelmatig worden boekjes en brochures uitgegeven over specifieke onderwerpen, zoals vaccinaties of antidepressiva. Om het blad zuiver te houden worden geen advertenties geplaatst. Iedere maand krijgt de lezer de laatste gegevens over cholesterolverlagende diëten, borstimplantaten, sleutelgatoperaties, rugklachten, de pil, amalgaamvullingen, et cetera. De artikelen gaan gepaard met uitgebreide literatuurverwijzingen naar medische vakbladen. De redactie is echter zeer terughoudend in het geven van medische adviezen. 'We verzamelen informatie, zodat de patiënt zich een goed oordeel kan aanmeten. Ik ben geen arts, ik zal dus nooit zeggen: u moet die of die medicijnen niet nemen. Ziekten zijn vaak zeer complex. Voor mij is ziekte het totaal van alles wat je in je leven verkeerd hebt gedaan. Gezondheid gaat - dus - over goed zijn voor jezelf: de juiste dingen eten, regelmatig bewegen, werk doen waarvan je houdt en mensen om je heen hebben die van je houden. Het type ziekte verandert ook. Voorheen hadden we vooral te maken met infectieziekten, nu staat het immuunsysteem centraal. Ik denk, dat we als soort niet meer in staat zijn ons aan te passen aan de veranderende omgeving. Onze voeding is veranderd en in de afgelopen vijftig jaar zijn er 30.000 verschillende chemicaliën in de omgeving gekomen met allemaal onbekende effecten op ons systeem. We hebben vaccins die we nooit eerder hadden. Vreemde ziekten, die we niet begrijpen, zijn het gevolg: ME en aids, bijvoorbeeld. Door deze veranderingen zijn er allerlei allergieën, die zeer ernstige ziekten kunnen veroorzaken, waaronder kanker.'

Genezing heeft volgens de energieke McTaggart alles te maken met eigen verantwoordelijkheid nemen voor de ziekte. De patiënt dient zijn of haar 'zaak' in eigen hand te nemen en het niet alleen aan de arts over te laten. 'Het is nooit te laat om je gezondheid in eigen hand te nemen. Er is genoeg dat ieder van ons kan doen om tegenwicht te bieden aan risicofactoren uit verleden of heden en onze gezondheid te optimaliseren. De eerste stap hiertoe is een veranderde houding ten opzichte van de arts. Deze is niet net afgedaald van de Olympus om jouw zaak te behandelen. De volgende stap is de juiste vragen leren stellen.'
Wat artsen je niet vertellen: don't get sick without it!