Email   Print

Advocaat van de moraal

Aandacht voor de oorzaak van conflicten.

Door zijn vakgenoten wordt hij soms iets te veel als een therapeut gezien. Alexander de Savornin Lohman is advocaat en heeft een andere aanpak dan die aan de juristenopleidingen wordt gedoceerd. Bij hem is het belangrijk moreel winnaar te worden van een conflict, of Vrouwe Justitia je nu in het gelijk stelt of niet. De zaken verstandig oplossen, daar gaat het bij hem om. En bovendien, zegt hij, 'een conflict is ongezond, wordt altijd gedacht. Een conflict moet meteen de wereld uit. Zo moet je dat niet zien, vind ik. Conflicten zijn volstrekt natuurlijk. Daar moet je op een gezonde manier mee omgaan.' Neem een ontslagzaak. Een bedrijf wil van iemand af. Vooral in grotere organisaties is het daarbij vaak van minder belang hoe dat gebeurt. Het ontslag is een doel geworden, niet een middel op weg naar een beter functioneren van de organisatie. De Savornin Lohman laat in zo'n geval het bedrijf bijvoorbeeld een brief opstellen om te voorkomen dat de beide partijen zich in emoties verliezen. In de brief moet precies staan wat de problemen zijn en wat de redenen zijn voor het ontslag. Ook moet de ontvanger van de brief een eerlijke kans krijgen te reageren als hij het niet eens is met de genoemde argumenten. 'Als je zoiets rationeel en eerlijk aanpakt,' vindt De Savornin Lohman, 'hoeft geen van beide partijen achteraf met bad feelings te zitten.' De brief is niet zomaar een formaliteit. Als een werknemer er net zo rationeel en evenwichtig op reageert, kan hij uiteindelijk blijven, volgens de Utrechtse advocaat. Dan is het bijvoorbeeld de afdelingschef die moet vertrekken, omdat hij buiten het gezichtsveld van de directie af wil van een opklimmende ondergeschikte.

De Savornin Lohman meldde zich in 1991 als derde aan bij de internationale vereniging van 'holistische advocaten'. Ogenschijnlijk een opmerkelijke combinatie van woorden, schrijft Yoga Journal (januari/februari 1999), maar dat blijkt mee te vallen. Waar reguliere advocatuur werkt als conventionele medicijnen - verhelp de symptonen van een ziekte zonder te kijken naar de oorzaak ervan - probeert holistische advocatuur te kijken naar de relatie tussen oorzaak, remedie en genezing. Concreet: de advocaat daagt zijn cliënt uit zijn eigen verantwoordelijkheid in de zaak te bekijken en vraagt net zo lang door, tot bij de cliënt het besef is doorgedrongen hoe het conflict is ontstaan en wat dat voor hem betekent. Oprichter van de International Alliance for Holistic Lawyers (IAHL) is Bill van Zyverden, een Amerikaan met Nederlands bloed in de aderen. Toen hij de juristenopleiding verliet en aan de slag ging bij een advocatenkantoor, kwam hij al snel in de problemen. Hij wenste zich niet aan te passen aan de traditionele, paternalistische benadering van recht; Van Zyverden wilde het anders aanpakken. Een echtpaar dat bij hem langskomt voor een scheiding, moet veel praten. Over de verwachtingen van het huwelijk, over hoe ze elkaar hebben ontmoet, over welke veranderingen hun leven heeft ondergaan. Uiteindelijk gaan ze uit elkaar - ook de holistische advocaat hoeft dat niet te voorkomen - maar niet op een haatdragende manier. 'Zo'n conflict is just another chapter in je leven', licht Van Zyverden toe. 'Het is een leerproces.' Hij noemt de zaak van een eenvoudige burenruzie. Nooit echt veel contact met elkaar gehad. Nooit woordenwisselingen gehad over geluidsoverlast of het onbestemde grasveldje tussen beide huizen, waarvan de een het gras maaide en waarop de ander zijn auto parkeerde. Maar op een gegeven moment explodeerden de irritaties. Bij Van Zyverden leerden ze elkaars verantwoordelijkheden aftasten. Nu komen de buren bij elkaar op de koffie en de barbecue. 'Het traditionele recht van schuld en straf kwam niet overeen met mijn opvattingen', zegt Van Zyverden. 'Holistisch recht gaat over vergeving en compassie.' Ook De Savornin Lohman is heel eerlijk in de status van zijn beroep. 'Een advocaat wordt niet ingehuurd voor de moraal', zegt hij. 'Die wordt ingehuurd om de cliënt zo snel mogelijk van een probleem af te helpen of zoveel mogelijk geld voor hem binnen te halen of geld te besparen. Veel mensen worden ontslagen op een manier die niet fris is. Een advocaat kan worden ingehuurd om die onfrisse methoden te dekken. Dat komt om de haverklap voor.' Meer dan vijfentwintig jaar is De Savornin Lohman werkzaam in de advocatuur. Al snel zag hij in, dat het vreemd was dat het advocaten niet wordt geleerd hoe ze met conflicten moeten omgaan. Eigenlijk, vond hij, zijn advocaten aan het experimenteren met iets waarvan ze niets weten. Daarom ging hij een opleiding voor psychotherapie volgen. Sinds 1993 heeft De Savornin Lohman een eigen advocatenbureau. Daarvóór zat hij in een maatschap, waar hij is uitgewerkt. Hij oefende 'te therapeutisch' zijn vak uit, meenden zijn collega's. Inderdaad, een conflict. 'Ik kan op een gezonde manier met hen omgaan, zonder me ergens voor te schamen, maar ik denk dat een paar van hen dat niet van zichzelf kunnen zeggen.' Holistische ideeën of niet, de klanten van De Savornin Lohman zijn 'puur zakelijk. Die zijn heus niet zo druk bezig met verheven dingen. Ik adviseer inmiddels ook bestuursvoorzitters, onder meer van grote beursfondsen. Dat lijkt me wel het bewijs dat het goed gaat met deze wijze van advocatuur.'