Email   Print

Afstandelijke tolerantie

Verdragen is iets anders dan verwelkomen.

Tolerantie wordt gepredikt als het nieuwe toverwoord voor een betere samenleving. Met wat meer tolerantie zouden asielzoekers, moslims, homoseksuelen en andere 'minderheidsgroepen' zich beter thuis voelen. En als uitgaande jongeren elkaar wat meer zouden tolereren, zal het einde van het alom gevreesde zinloos geweld snel in zicht zijn. Maar er zit een verborgen tegenzin in het woord 'tolerantie'. Het suggereert een verdraagzaamheid van iets wat we eigenlijk zouden willen afkeuren of waarmee we niets van doen willen hebben. Uw buurman een moslim? Diep in uw hart heeft u dat liever niet, maar u gaat daar natuurlijk niet tegen tekeer. U schikt zich. U toont zich tolerant. Dat is netjes en bovendien heeft u vast niet een alomvattende levenshouding op basis waarvan u de buurman kan veroordelen. En de Gay Games zult u ook wel hebben getolereerd. Wel eens een grapje over gemaakt natuurlijk, maar ook smalend zitten kijken naar de televisiebeelden ervan. 'Dat moeten we toch tolereren, dat die mensen zo zijn en op hun eigen wijze een feestje vieren', heeft u vast gedacht. Tolerant van u.

Maar van tolerantie gaat geen hartverwarmende overtuiging uit. Het is zoiets als drugs gedogen: het mag eigenlijk niet, maar vooruit, waarom moeilijk doen? Niet voor niets komt het woord 'tolerantie' niet in ons hoofd als het gaat om bijvoorbeeld emancipatie. Of democratie. Of een sociaal vangnet voor de armsten. Of andere zaken die alom worden toegejuicht. Tolerantie is er voor 'dubieuze' zaken en omarmt niet. Ze is hooguit een abracadabra van de brave burger, die apathisch waarneemt wat er om hem heen gebeurt en die geen poging onderneemt de steun die anderen nodig hebben, werkelijk te geven.

Een effectievere toverspreuk voor een betere samenleving zou zijn: 'menslievendheid'. Daarmee komen we een echt verder. Met menslievendheid zou u uw islamitische buurman meteen uitnodigen voor een Hollands kopje koffie. Als hij luidkeels Allah aanbidt, zou u genieten van de steun die hij aan een hogere macht ontleent. En u zou een asielzoekerscentrum kunnen binnenlopen om eens een praatje te maken. Ofwel een alternatief voor de 'politiek correcte' tolerantie is: welkom zeggen, een hand uitsteken en betrokkenheid tonen. Verdragen is iets anders van verwelkomen.