Email   Print

… en de opkomst van de amusements economie

Bedrijven zijn steeds meer afhankelijk van de hit of gaan ten onder aan de flop.

Amusement is in het dagelijks leven zo alomtegenwoordig geworden, dat we voortdurend op zoek zijn naar de 'a-factor'. We verwachten voortdurend te worden vermaakt. Producten en merken die deze verwachting waarmaken, zijn succesvol. Producten die de a-factor verwaarlozen, verdwijnen. Entertainment is de belangrijkste taal van de moderne commercie geworden. Onze cultuur is maar op één ding uit: het laatste druppeltje plezier uit iedere ervaring persen. Entertainment is de drijvende kracht achter de door merknamen gedomineerde consumptie-economie. Hoe groter de amusementswaarde van een product is, hoe meer we er ons emotioneel mee verbonden voelen.

Hoewel het lijkt alsof we steeds minder tijd hebben om plezier te maken, blijkt uit onderzoekscijfers, dat dit niet het geval is. We hebben evenveel tijd als onze voorouders aan het begin van de eeuw, maar onze tijd is anders verdeeld. In een wereld die wordt geregeerd door de televisiegids, de filofax en de computeragenda moeten we het vooral hebben van de uurtjes tussendoor. Net als televisie kijkers verdelen we onze tijd in blokjes. De gemiddeld dertig uur die we per week aan amusement hebben te besteden, worden niet meer - zoals vroeger - voornamelijk in het weekend geconcentreerd, maar over de hele week verdeeld. De amusements-markt is erop gericht ons snelle shots te geven. Waren we in de tachtiger jaren kanaal surfers, nu zijn we tijd surfers geworden. Een beetje hier, een beetje daar, als het maar leuk blijft en blijft bewegen.

Amusement moet portable zijn. In de auto, op het werk of tijdens onze gymnastiek oefeningen willen we geamuseerd worden. CD roms met kookles, rozen kweken of de liefde leren bedrijven, staan voortdurend tot onze beschikking. In een samenleving waar productiviteit hoog in het vaandel staat, is verspilling dodelijk. We willen het meest uit ieder moment halen door andere activiteiten met entertainment te combineren. In deze door tijd geobsedeerde maatschappij is een slechte film, meer dan alleen maar tijdverspilling. Want, wat voor andere leuke dingen had je in die tijd niet allemaal kunnen doen? Deze veranderende opvattingen hebben ervoor gezorgd dat we amusement niet slechts als een beloning zien, maar als een recht. We vinden gewoon dat het er bij hoort. In zo'n klimaat hebben bedrijven niet veel keus dan amusement tot een onderdeel van hun product te maken. Neem Apple computers. Het bedrijf was op sterven na dood toen het 'creativiteit en plezier' als onderdeel van het computer-gebruik introduceerde. En Apple bloeide weer op.

Overal ter wereld worden gigantische complexen geopend, puur en alleen om ons te amuseren. Een uitkomst voor de Amerikaanse economie van na de Koude Oorlog. Want, wat moest men ineens met al die wapenfabrieken en legerbases? Inderdaad: casino's, theaters en pretparken van maken! De Ralleigh Manhattan Beach Studios bij Los Angeles waren voorheen een legerbasis. Nu staan er veertien complexen om film, video en geluid op te nemen. Jaarlijkse netto winst: twintig miljard dollar. Toen de onderzeebotenfabriek in het plaatsje New Londen de deuren moest sluiten, leek er geen greintje hoop voor de zeventienduizend werknemers. Vandaag de dag bloeit de streek als nooit tevoren: twee gigantische casino's openden er hun deuren en sleepten de hele middenstand mee. Sinds een winkelcentrum in Minnesota een amusementspark compleet met aquarium liet bouwen, trekt het jaarlijks meer mensen dan Disneyland en de Grand Canyon tezamen. Andere winkelcentra hebben dierentuinen, schaatsbanen en bioscopen geïntegreerd. Het gevolg: mensen winkelen gemiddeld drie en een half keer langer dan voorheen. Ook in Australië (Melbourne), Maleisië en Bangkok worden dit soort mega-complexen met golfbanen, hotels, gokhallen, restaurants en vergadergelegenheden uit de grond gestampt.

De paradox is, dat de meeste bedrijven die de amusement aanleveren, niet of nauwelijks winst maken. Er zijn vandaag de dag tienduizend keer meer boekuitgevers dan vijf jaar geleden. De meeste boeken verdwijnen echter binnen de kortste keren in de anonimiteit. Vorig jaar werden in de Verenigde Staten zo'n dertigduizend nieuwe cd's gelanceerd, waarvan slechts twee procent meer dan vijftigduizend stuks verkocht. In tien jaar tijd is het aantal grote speelfilms met tachtig procent toegenomen. De meeste speelfilms kosten echter alleen maar geld. De meeste televisieprogramma's komen niet verder dan een proefuitzending. Vrijwel elk geciviliseerd mens heeft kabeltelevisie en een Internet aansluiting. De strijd om de gunst van de consument is heviger dan ooit. Men is voortdurend op zoek naar nieuw talent en beroemdheden die een product kunnen maken. Deze invloedrijke personen zijn de absolute monarchen in de entertainment industrie. Als zij hun naam aan een merk of product verbinden, is succes vaak gegarandeerd. Maar alleen als zij de gevoelige snaar van de publieke emotie weten te raken. In een wereld die aaneen hangt van zulke onzekere factoren, is er geen bedrijf dat nog hoopt op een stabiel jaarinkomen. Steeds meer is men afhankelijk van de hit of gaat men ten onder aan de flop.