Sjamanen van de koude grond
Artsen en therapeuten gebruiken oeroude rituelen om trauma's te genezen.
Tijn Touber
| 25 maart/april 1999 issue
Nu we net een beetje waren gewend geraakt aan auralezers en reikimasters, is er weer een nieuwe golf genezers in aantocht. Dit keer gewapend met trommels, hertengeweien en berenvellen. Sjamanen heten ze, en ze kunnen bogen op een lange traditie. Over de hele wereld vinden we sporen van oeroude rituelen, waarbij magiërs, genezers en helderzienden contact maken met natuurwezens, geesten en goden. Sjamanen zoeken bondgenoten in de geestelijke wereld, zodat zij problemen of ziekten in de stoffelijke wereld kunnen helpen oplossen. Om dit contact te leggen gaat de sjamaan door middel van trommelslagen, ademhalingstechnieken, extreme beproevingen of geestverruimende middelen in trance. Niet ongevaarlijk, want bezetenheid ligt op de loer. In zulke gevallen neemt de aangeroepen geest het over en heeft de sjamaan niets meer in te brengen. Vaak is er dan een andere sjamaan nodig om de eerste van zijn kwelgeest te verlossen. Deze exotische rituelen krijgen steeds meer greep op de nuchtere Hollander. Onkruid (september/oktober 1998) bericht van een drie uur durende medicijnwielceremonie in Vierhouten, waarbij trommels, klankschalen en mantra's worden gebruikt om de - met hertengeweien en berenvellen uitgedoste - sjamanen in hogere sferen te brengen. Het doel van de ceremonie is om kracht terug te geven aan Moeder Aarde.
Waar monniken, yogi's en moderne therapeuten zich vooral met onze binnenwereld bezighouden, richt de sjamaan zich ook op de directe omgeving en de elementen water, vuur, aarde en lucht. Voor sjamanen getuigt het van grootheidswaanzin om te denken, dat we alle condities in het leven zelf in de hand hebben. Of - zoals het moderne New Age-denken soms suggereert - dat je verantwoordelijk zou zijn voor je eigen ziekten. Sjamanen vinden dit een ontkenning van de invloed van en de verwevenheid met de wereld waarvan we deel uitmaken. De sjamaan mobiliseert juist de natuur- en geestkrachten om een genezingsproces op gang te brengen. In Bres (december 1998) staan opmerkelijke staaltjes natuurbeheersing beschreven, zoals gekleurde lichtflitsen, stemmen die uit het niets klinken, voetstappen van beren en water dat zomaar op de cliënt neerregent. Maar het meest opmerkelijke is, dat ziekten als sneeuw voor de zon verdwijnen. Steeds vaker grijpen artsen en therapeuten terug naar sjamanistische rituelen, meestal om cliënten in een lichte trance te brengen, zodat zij in staat zijn diepliggende trauma's en shocks opnieuw te beleven. In Duitsland experimenteert een groep van twintig artsen inmiddels geruime tijd met deze technieken, vooral wanneer het oeremoties als angst, schuld en haat betreft. In Esotera (oktober 1998) berichten artsen over opmerkelijke genezingen, wanneer patiënten diepgelegen angsten in korte tijd herbeleven. Vaak is het tonen van symbolen van indianenstammen al genoeg om hen in contact te brengen met diepere lagen van de ziel.
Wie het vroeger leuk vond om geesten op te roepen door met glaasjes te draaien, is misschien ook gecharmeerd van de oud-sjamanistische methoden. Droomvangers, rainsticks en alle mogelijke exotische attributen voor rituele handelingen om contact te maken met gene zijde lijken ineens overal te koop. Maar, geheel ongevaarlijk is het niet. Sjamanistische rituelen zijn zeker geen spelletjes voor regenachtige zondagmiddagen. Ook het 'onschuldige' glaasjedraaien heeft de nodige slachtoffers gevergd, die in de ban raakten van geesten en angsten.
