Email   Print

De verlichting van Philips de Tweede

Het nut van onbereikbaarheid.

Naarmate er meer middelen zijn om mensen mee te bereiken, neemt de onbereikbaarheid toe. Het probleem van telefoon, semafoon, fax, voice-mail, e-mail en gsm is dat ze de verwachting scheppen dat je iemand desgewenst op elk moment op elke plaats kunt bereiken. En we raken gefrustreerd als dat niet lukt. Gefrustreerder zelfs dan vroeger toen we al die middelen niet hadden en we er simpelweg genoegen mee moesten nemen als de telefoon niet werd opgenomen.

De aanhoudende informatiestroom maakt dat we voortdurend achter de feiten - en onszelf - aan rennen. Het probleem is niet nieuw. Amerika's minister van Defensie in de hoogtijdagen van de Vietnamoorlog, Mc Namara, klaagde voortdurend dat hij zoveel informatie kreeg, dat hij nergens anders aan toe kwam dan aan Vietnam. Maar McNamara dacht nog dat een beter geleide communicatiestroom - meer technologie dus - die stress zou kunnen voorkomen. Maar intussen is duidelijk dat een snellere communicatiestroom niet per definitie snellere communicatie - én betere beslissingen - oplevert.

De Spaanse koning Philips II bestuurde in de zestiende eeuw zijn wereldrijk singlehanded. Niet ondanks, maar juist dankzij het volstrekte gebrek aan gestroomlijnde communicatiemiddelen, losten problemen zichzelf op. Dat moest ook wel, want tegen de tijd dat het koninklijk bevel enkele weken later ter plekke arriveerde, was het meestal irrelevant geworden. In managementkringen is de Philips II variant inmiddels in opmars. De moderne manager ontdekt dat, wanneer urgente faxen en e-mails noodgedwongen blijven liggen, ze zichzelf oplossen. Dat is pas management! Ook conflicten op de werkvloer verdwijnen als sneeuw voor de zon, als je bewust niet ingrijpt. Hoe zegt de boeddhist het ook alweer? Handelen door niet te handelen. Sitting quietly, doing nothing and the grass will grow by itself.

Philips II was nog niet zo verlicht, dat hij zich realiseerde dat hij singlehanded een hele nieuwe regeerstijl aan het ontwikkelen was. De arme koning kreeg regelmatig stress, verdween dan maandenlang in een klooster en liet geen enkel koninklijk bevel meer uitgaan. Zag de koning niet, dat die 'onbereikbaarheid' zijn rijk toen goede kwam? Of wilde hij het niet zien? In ieder geval trok hij er geen lering uit. Hij beschouwde het als een van God gegeven plicht om na enkele maanden weer aan het werk te gaan. De moderne manager zou beter moeten weten: onbereikbaarheid is het begin van een oplossing.