Email   Print

Jeltsin poot zijn eigen aardappels

Hoe de Russen de crisis overleven.

Hoe overleef je als Rus in een land waar nog steeds geen middenstand bestaat, waar het bruto nationaal product lager is dan in Nederland, waar een informele economie heerst die groter van omvang moet zijn dan de officiële volkshuishouding en waarin slechts kapitalistische zwarthandelaren en oligarchen een bruin leven hebben? Solzjenitsyn denkt, dat het volk zijn lot - murw geslagen - lijdzaam ondergaat, maar Wostok (november/december 1998) komt met een heel andere verklaring. De Rus is niet murw, hij werkt gewoon in zijn volkstuintje. En niet alleen de arme Rus, die zijn loon niet meer ontvangt en geen geld heeft om kleding te kopen. Ook de kolonel in Transbaikalie, de chirurg in Pskow en de dirigent van het symfonieorkest in Krasnojarsk. Zelfs Jeltsin beweerde bij de afgelopen verkiezingen, dat hij zijn eigen aardappelen poot en kool verbouwt. Maar waarschijnlijk was dat om het vertrouwen van de kiezer te winnen. In ieder geval zijn de volkstuintjes zo essentieel, dat de tweede verkiezingsronde voor het presidentschap op een vrije woensdag werd gehouden. Prognoses wezen uit, dat mensen in het weekeinde op hun datsja's - Russisch voor volkstuin - verbleven en dan niet van plan waren om te gaan stemmen.
De datsja is een negentiende-eeuws bedenksel, indertijd vooral bedoeld voor ambtenaren, leraren en doktoren. Maar in de loop van de tijd hebben zich rond steden als Moskou en Petersburg ware koloniën ontwikkeld. Vooral na de Tweede Wereldoorlog - toen de voedselvoorziening weer eens beneden alle peil was - werden vrije stukken grond spontaan tot volkstuinen verklaard. Daarna is het nooit meer verboden. De autoriteiten weten maar al te goed, dat de steden anders zouden verhongeren. Zelfs toen het in de jaren zestig beter ging, bleven stadsbewoners in het weekeinde naar buiten gaan om groenten te verbouwen. Bij de officiële voedselvoorziening was schraalhans nog steeds keukenmeester, en alleen de volkstuinen zorgden voor de broodnodige variatie. Bijna alle bezitters telen hun eigen fruit: peren, appels, pruimen en kersen. Het is verbazingwekkend, dat nog niemand een politieke partij heeft gemaakt van de volkstuiniers, die ook al een eigen krant hebben met tips om gewassen te telen. Het zou gemakkelijk de grootste partij van Rusland kunnen worden.