Email   Print

Sterven voor de liefde

Romantische liefde is niet van deze wereld, maar dat wil niet zeggen dat hij niet bestaat. Alleen: je moet precies het tegenovergestelde doen van wat de hele wereld zegt om dat soort liefde te kunnen ervaren.

Romantische seks - iedereen weet wat het is. Teder en tegelijkertijd hartstochtelijk. Oneindig sensueel en toch absoluut onschuldig. Het soort seks waarbij je elkaar graag en lang en diep in de ogen kijkt. Seks die een beetje heilig is, die je verheft, waarbij je jezelf vergeet en opgaat in elkaar en in de liefde. Seks zonder bijgedachten, zonder gedachten aan anderen of aan de toekomst. Seks waarin je jezelf totaal geeft. Romantisch betekent volgens de woordenboekdefinitie: 'dat wat sterk spreekt tot gevoel en verbeelding, niet alledaags, maar ongewoon en avontuurlijk, dromerig, zelfs dweepachtig, en geen rekening houdend met de werkelijkheid'. Romantische seks is seks waarover jonge, maagdelijke meisjes en jongens fantaseren. Maar hoe meer ze erover fantaseren, des te kleiner wordt hun kans erop.
Ik wist dat, als jong meisje. Ik had voor mezelf een soort wet geformuleerd: als ik dagdroom over een jongen, zal datgene wat ik fantaseer in elk geval niet gebeuren. De hele wereld beweerde het tegenovergestelde, toen al. De verbeelding werd met veel fanfare aan de macht geholpen aan het eind van de jaren zestig en in de decennia daarna hebben therapeuten, psychologen, seksuologen en New Age-priesters en masse een knieval gemaakt voor de fantasie. Fantaseren, visualiseren, geleid mediteren, verbeelden, discreëren en creëren werden de sleutels tot succes en geluk. En intussen werd de seks die ons als normaal wordt gepresenteerd alsmaar harder, materialistischer en commerciëler.
Fantaseren doe je met je hoofd. Hoe sterker je aandacht is geconcentreerd op je gedachten en fantasieën - hoe meer mentaal je bent, met andere woorden - hoe minder aandachtig je bezig kunt zijn met voelen. Seks die aan het brein ontspruit, stompt mensen af voor subtiele sensuele sensaties. Ze hebben steeds grovere prikkels nodig, mentale prikkels - fantasieën over andere seksuele partners, pornografisch materiaal, fetisjen, instrumenten, marteling... Dan ben je hopeloos uitgekomen bij het tegenovergestelde van romantische liefde. Om romantisch de liefde te kunnen bedrijven, ongewone liefde die sterk spreekt tot het gevoel, moet je uiterst fijngevoelig zijn, ontvankelijk voor de meest subtiele zintuiglijke gewaarwordingen. Romantische liefde bedrijf je dus met je lichaam en niet met je hoofd. Het lichaam is onschuldig, het liegt niet, het reageert natuurlijk, spontaan en sensueel op de liefde in een ander lijf.

Maar onschuld is natuurlijk niet het enige. In klassieke romantische verhalen over liefde speelt nog een ander element een rol: zelfopoffering. Veel minnaars - van de hoofse ridders uit de vroege Middeleeuwen tot Leonardo DiCaprio in de film Titanic - sterven voor hun liefde. Romantische liefde blijft eeuwig bestaan, maar de geliefden zelf zijn meestal al gauw dood. Je kunt daar cynisch over doen - de romantiek zou spoedig afgelopen zijn in de werkelijkheid van alledag - maar ik denk, dat het symbolisch is voor de zelfopoffering, zelfverzaking en zelfverloochening die bij romantische liefde horen.
Niet meer echt van deze wereld - zelfopoffering - en zeker niet in seks. De hele wereld vertelt je, dat je juist goed aan jezelf moet denken, dat je moet weten wat je wilt en wat je lekker vindt in bed en dat je dat aan je partner kenbaar moet maken, zodat hij of zij je naar behoren kan bevredigen. Om romantische liefde te bedrijven, moet je dus het tegenovergestelde doen van wat de hele wereld zegt. Je geeft jezelf gratis weg, als het ware. Romantische liefde bedrijf je namelijk niet voor jezelf - en ook niet voor de ander bij wijze van ruilmiddel waarmee je het recht verwerft op een wederdienst. Het gaat niet om orgasmen, noch om die van jezelf noch om die van je partner, maar om overgave aan iets anders, aan een hoger doel. Zoals de I Tjing zegt in het hexagram van 'Het Huwende Meisje': 'Zo krijgt de edele door de eeuwigheid van het einde begrip van het vergankelijke.' Als men zijn aandacht richt op een einde dat duurt, zo verklaart het boek, kan men de klippen omzeilen die een bedreiging vormen voor de intiemere bindingen van mensen onder elkaar.
Wat is een eeuwigdurend einde? De liefde zelf, misschien. Of God. Geen promiscue avontuurtje, maar ook geen huwelijk dat dertig of vijftig jaar duurt, want dat is al net zomin eeuwig. En in elk geval is het einddoel van romantische liefde natuurlijk niet klaarkomen, dat is veel te vluchtig. En romantische liefde is niet vluchtig, die blijft altijd bestaan. Dat wil natuurlijk niet zeggen, dat je nooit een orgasme hebt in romantische seks, integendeel - de bevrijding van presteerdwang brengt een zalige ontspanning waarin alles kan gebeuren. Maar het gaat om het vooropgezette doel waarmee je met elkaar in bed stapt. 'Als je aan liefde begint met een einddoel in zicht, is dat eind al wat je krijgt', zegt de Australische goeroe Barry Long. 'In ware liefde bestaat geen bevrediging, geen vrede, geen rust. Liefde op aarde is een gelijktijdige vereniging van vreugde en pijn; ten volle ontplooid een extatisch lijden, een kosmische kramp. Als je alleen maar afgaat op de vreugde in liefde, of alleen maar de pijn ervan voelt, verwerp je de vervoering van de liefde en de kracht.' Blijf bij het genot, adviseert deze spirituele leermeester: blijf aanwezig in het moment en bij elkaar, droom niet weg. Dan wordt het moment eeuwig en dus ook je liefde.

Je moet een beetje innerlijk sterven, denk ik, om de liefde te kunnen bedrijven zonder enig ander einddoel dan de liefde zelf. Sterven aan je wensen, hoop, verlangen, sterven aan je fantasieën. Sterven aan de seksueel vervuilde wereld om je heen, die je voortdurend met donderend geweld hersenspoelt en de andere kant op drijft. De hele wereld hunkert naar romantische liefde. Maar je moet tegen de hele wereld in om zulke liefde te vinden.