Email   Print

De massale houtkap van het menselijk ecosysteem

Antibiotica verstoort ons natuurlijke evenwicht.

Antibiotica zijn lang als wondermiddel gepresenteerd, maar het menselijk ecosysteem toont tekenen van verzadiging. Steeds vaker blijken bacillen resistent te zijn tegen de voorgeschreven antibiotica. Zo steekt de dodelijke staphylococcus aureus bacil - sinds de veertiger jaren met succes bestreden - op verschillende plaatsen in resistente vorm weer de kop op. Het gevolg is tuberculose. Volgens Scientific American (maart 1998) kan resistentie wel worden overwonnen, maar is een waarschuwing op zijn plaats: antibiotica vernietigen niet alleen kwade-, maar ook goede bacillen. Ook Mother Jones (maart/april 1998) signaleert het probleem van het verstoren van het natuurlijk evenwicht van bacillen in ons lichaam. Goede en kwade bacillen houden elkaar nu eenmaal in evenwicht, een balans die door het groeiende gebruik van antibiotica wordt verstoord. Wanneer de balans is verstoord, worden de overlevende kwade bacterieën alleen maar resistenter. Een verstoring kan - net als bij het regenwoud - het einde betekenen van het menselijk ecosysteem; zo wordt een gezond mens tot patiënt. Als we streven naar herstel van de biodiversiteit in het menselijk lichaam, is het toedienen van antibiotica vergelijkbaar met massale houtkap. Onder de bewoners van het ecosysteem 'mens' nemen bacterieën een prominente plaats in. Onderzoekers schatten dat alleen al in het gemiddelde maagdarmkanaal tien tot de veertiende bacterieën leven (een 1 met vijftien nullen).

Wanneer een antibioticum een groep bacterieën aanvalt, sterven de cellen die daar gevoelig voor zijn. Maar cellen die vanaf het begin weerstand bieden, worden juist taaier. Een gevaarlijke ontwikkeling. Scientific American haalt een onderzoek aan waaruit blijkt dat de resistente streptococcus pneumoniae bacillen zich vanuit Spanje naar het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Zuid-Afrika hebben verplaatst om vandaar het Afrikaanse continent te besmetten. Om die kwade bacillen te bestrijden, moeten eerder minder dan meer antibiotica worden voorgeschreven. Mother Jones: 'Als doktoren simpelweg zouden stoppen antibiotica voor te schrijven voor ziektes waarvan ze kunnen weten dat het middel de kwaal niet verhelpt, zijn we direct op weg de resistente bacillen te verzwakken.' In ontwikkelingslanden zijn medicijnen zo kostbaar dat patiënten het doktersadvies om kuren af te maken vaak in de wind slaan. Zij sparen een restje antibiotica voor noodgevallen. Maar ook in de westerse wereld is het van belang dat er zorgvuldig wordt voorgeschreven en dat slachtvee niet met grote hoeveelheden antibiotica wordt behandeld.

Op den duur zullen antibiotica hun werking verliezen, bericht Wetenschap, Cultuur en Samenleving (maart/april 1998). Microbiologen in Groningen hebben hun hoop gevestigd op 'probiotica'; gezonde bacterieën om het evenwicht in het menselijk ecosysteem in stand te houden. Wat kunnen we intussen zelf doen om ons te beschermen tegen resistente bacillen? Let op je voeding. New Scientist (december 1997) vermeldt een onderzoek van de Rijksuniversiteit Limburg waaruit blijkt dat het eten van vlees van fokkerijen waar kalkoenen antibiotica krijgen om ze sneller te laten groeien, kans lopen op een infectie van de staphylococcus aureus. Bovendien bleken veertien van de honderd mensen die bij die fokkerijen werken dezelfde gevaarlijke bacil onder de leden te hebben. Daarnaast is het zaak om fruit en groenten goed te wassen. Maar waar het vooral op neerkomt, is dat we moeten accepteren dat bacillen gewoon bij het leven horen. Vroeger hadden we hier geen weet van, inmiddels lijden velen van ons aan smetvrees, aldus Health (mei/juni 1998). Daar moeten we dus van af. Goed stofzuigen, voldoende buitenlucht en je niet al te druk maken, helpt beter dan alle zogenaamde antibacil-middelen.