Email   Print

Share

'Gek mens, wat ga je daar nou doen?'

'Toen ik op het late Journaal de Golfoorlog steeds dichterbij zag komen, kon ik het niet meer aanzien. Er worden maar beslissingen genomen door heren op leeftijd die vaak meerdere vergaderingen per dag hebben. Dat kan nooit goed voorbereid zijn.

En die beslissingen hebben direct effect op gewone mensen, moeders en kinderen. De volgende dag zat ik in het vliegtuig naar Genève. Ik dacht nog: "Gek mens, wat ga je daar nou doen?", maar ik volgde gewoon mijn gevoel. Wat eigenlijk niet kon, gebeurde toch. Ik liep dwars door de zware bewaking in Het Paleis van de Vrede. Ik werd zelfs vriendelijk gegroet. Ik moest daar gewoon zijn. Ik sprak met Tarak Aziz, Hans van den Broek en Perez de Cuellar van de Verenigde Naties. Ik zei: "Heren, als wij een huis kopen, nemen we daar de tijd voor, denk alstublieft wat langer na."
Terug in Andijk ging het gewone leven weer door: De was, de afwas, de kinderen naar school... En toen brak de Golfoorlog uit. Ik zag op het Journaal hoe bommen de water- en elektriciteits-installaties in Bagdad vernietigden. Het was duidelijk wie hier de dupe van zouden worden: vrouwen en kinderen. Samen met mijn levensgezel Henk heb ik toen een brief aan president Bush geschreven. We vonden het een schitterende brief, maar ik dacht: die komt nooit aan. Dus heb ik twintig vrienden gebeld, die allemaal honderd gulden wilden betalen voor een retourtje Washington. Binnen vierentwintig uur had Bush de brief gelezen. Vlak daarna werd ik opgepakt door de CIA. Wie was die vrouw die al twee keer langs alle veiligheidsagenten was gelopen? Er moest sprake zijn van een complot... Het koste me een middag om duidelijk te maken dat ik ècht alleen maar een bezorgde moeder van vier kinderen uit Andijk was, en verder niets bijzonders. Daarna sprak ik met verschillende senatoren, de rechterhand van George Bush en met Elisabeth Dole, de grote vrouw van het Amerikaanse Rode Kruis.

Thuis was er weer de was, de afwas... Maar op de een of andere manier was ik veranderd. Ik zag in dat die heren zó vastzaten in hun patronen. Ik ging met zeven vrouwen uit Andijk om de tafel zitten en een week later reed ik met een vrachtauto vol kinderkleding, warme jassen, voedsel en héél veel knuffels richting Koerdistan. De reis duurde tien dagen. Evert - de chaufeur - en ik wisten amper waar Koerdistan lag, maar we kwamen er wel. We zijn aan één stuk doorgegaan. Toen we de vallei bij Sacho binnenreden, zagen we honderdduizenden mensen zonder dak, veel doden, wanhoop en doorgedraaide vrouwen. We zetten een tent op en begonnen alles wat we hadden uit te delen. Sommige beelden vergeet ik nooit meer. Zo was er een man die een paar schoenen vroeg. Die had ik natuurlijk wel, maar ik wist dat ik ze niet kon geven, anders was het hek van de dam geweest. We zouden volkomen onder de voet gelopen zijn. Maar de ogen van die man heb ik nog maanden gezien. Iets anders wat me erg lang heeft bezig gehouden, is een vrouw wiens baby in mijn armen overleed. Ze legde het mij in de armen, omdat ze dacht dat ik een arts was. Soldaten wilden die baby wegrukken en in zo'n soldatendeken rollen. Er was geen sprake meer van begravenissen. Maar ik dacht: Dat gebeurt niet. Ik heb de baby in een mooie kleurige katoenen doek gewikkeld en toen hebben we met z'n tweeën een uur zitten janken.

Terug in Nederland had ik maar één gedachte: "Ik doe dit nooit meer, al dwingen ze me." Ik vond het prima om gedaan te hebben. Ook om te laten zien: Het kán, je hoeft er niet voor te hebben gestudeerd. Maar ik moest echt bijkomen. Ik vond het heel zwaar. Ik heb een jaar nodig gehad om de zaak op een rijtje te zetten. Na dat jaar belde een vriendin: 'Nicoline, als jij een auto vult, vul ik er ook een.' Drie weken later reden we met drie vrachtauto's vol ziekenhuismateriaal, kleding en zaden weer richting Koerdistan. In de Barzan-vallei troffen we achtduizend vrouwen en kinderen. De mannen en oudste zonen waren weggevoerd, waarschijnlijk vermoord. Die vrouwen probeerden daar te overleven. Ze vroegen: Hoe moeten we jullie noemen? Ja, dat wisten wij ook niet - 'ontspoorde huisvrouwen uit Holland' of zo? Toen kregen we van hun de naam Motherhood. We zagen dat er door de landmijnen veel werd geamputeerd zonder narcose. Op de terugweg zeiden we tegen elkaar: binnen twee maanden brengen we narcosemateriaal. Dat hebben we ook gedaan. We hadden toen negen vrachtauto's vol. Krankzinnig, het groeide en groeide. Later ben ik naar voormalig Joegoslavië gegaan. Ik had een droom dat ik daar met kerstmis kinderpakketjes uitdeelde. Ik zag ook dat ik als bescherming geen konvooi nodig had, maar kindertekeningen. Toen ik wakker werd, dacht ik: "Ja daag, ik ga niet, ik blijf thuis bij mijn eigen kinderen." Maar het beeld was zo sterk. We hebben toen in twee weken tijd vijfentwintigduizend kinderpakketten verzameld. Met kerstmis waren we in Servië. Toen we daar een stad binnenreden, kwam er een jochie naar me toe die me om geld vroeg. Ik zei: "Joh, dat hebben we helemaal niet, kom maar naar de kerk". Daar zaten drieduizend kinderen in de ijskou te wachten. Naarmate de distributie vorderde, kreeg ik het heel benauwd. Hebben we wel genoeg? Uiteindelijk had ik nog één pakket liggen voor een jongen van een jaar of twaalf. En daar stond de elfjarige Josip nog in z'n eentje, als laatste kind op een pakket te wachten. Zoiets verzin je niet.

Ik schat dat er zo'n duizend vrouwen - en ook mannen - met Motherhood meewerken. Er wordt vrijwel niet vergaderd, er wordt vooral hard gewerkt. We hebben één afspraak: Wat je doet, doe je van a tot z. Het systeem is heel simpel: Je maakt een pakket voor een kind, schrijft erop of het voor een jongen of een meisje is, en voor welke leeftijd en sluit vijf gulden in voor het huren van de vrachtauto.'

Opgetekend door Tijn Touber