Email   Print

Genezen in het labyrint

Moderne gezondheidszorg omarmt oeroud spiritueel gereedschap.

OP EEN BINNENPLAATS naast de hoofdingang van het California Pacific Medical Center in San Francisco is in beige en kaneelkleurige tinten een aantal concentrische cirkels geschilderd met in het midden een rozet. Dit labyrint heeft een doorsnede van twaalf meter, maar als we de kronkelige route naar het centrum volgen en weer terug, leggen we bijna vierhonderd meter af. En allemaal - zorgverleners, patiënten én bezoekers - beweren ze dat ze er kalm en stil van worden.

VOLGENS ONTWERPSTER Victoria Stone is het labyrint, dat grotendeels door een anonieme schenker is gefinancierd, het eerste in zijn soort. Stone geeft les in gezondheidszorg en is daarnaast binnenhuisarchitect. Ze maakte voor haar ontwerp gebruik van het labyrintpatroon in Grace Cathedral in San Francisco, dat weer was afgekeken van de kathedraal van Chartres, waar benedictijner monniken achthonderd jaar geleden een stenen labyrint aanbrachten. 'Sommige mensen noemen het labyrint de mandala van de westerse wereld', zegt ze. 'Ik noem het een genezend ritueel.'

HET LABYRINT IS EEN metafoor voor het betreden van de eigen kern, de plaats waar ons genezend vermogen zich bevindt. Het heeft een zeer lange geschiedenis: het klassieke labyrintpatroon met zijn zeven cirkels staat al afgebeeld op Kretenzische munten uit de vijfde eeuw voor Christus en het oudste is gevonden op een kleitablet uit ongeveer 1230 voor Christus. 'De eerste menselijke kathedralen - de heilige grotten uit het Paleolithicum - waren natuurlijke labyrinten. Zeker is, dat de rite die erin werd gehouden, een reis vanuit het licht naar de duisternis, vanaf het oppervlak van de aarde naar de kern, zowel een letterlijk als een symbolisch effect had.' Aldus Peg Streep in Altars Made Easy (Harper, San Francisco, 1997). De metaforische reis symboliseerde de 'dood', ofwel de afdaling in de donkere geheimen van het bestaan, om vervolgens 'herboren' te worden in een volgend leven vol wijsheid en inzicht.

VOLGENS DE GRIEKSE LEGENDEN zat de Minotaurus gevangen in een labyrint. Maar inmiddels weten we, dat een labyrint geen val is. Het woord, dat is afgeleid van het Minoïsche labrys - een tweezijdige bijl - wordt vaak gebruikt als synoniem voor doolhof, maar dat zijn twee verschillende zaken. Een doolhof heeft wanden waar men niet overheen kan kijken en sommige paden lopen dood. Het vinden van de weg uit een doolhof lijkt op het oplossen van een raadsel met de linker hersenhelft, waarbij succes afhankelijk is van een reeks juiste beslissingen. Een labyrint heeft één enkel pad en korte, verticale wanden, hoewel die soms ook geheel ontbreken. Vanaf de ingang, of 'mond', tot aan het centrum, of 'doel', kan men het hele pad vanuit verschillende perspectieven overzien en hoewel men zich er misschien verloren kan voelen, kan men er nooit in verdwalen. Dominee Lauren Artress, die verantwoordelijk was voor het labyrint in Grace Cathedral, voegt daar nog aan toe: 'De enige keus die je hebt, is naar binnen gaan of niet. Een labyrint impliceert een magische ceremonie...'

'HET LABYRINT BEVORDERT de intuïtie van de rechter hersenhelft en verschaft spiritueel inzicht', schrijft Sig Lonegren, een expert op het gebied van heilige ruimten, in Labyrinth Letter (april 1995). 'Het labyrint onderscheidt zich door zijn enkelvoudige pad. Dat is wat het tot spiritueel werktuig maakt. Het labyrint doet geen beroep op ons denken. Het nodigt ons uit om onze intuïtieve en patroongerichte geest te gebruiken.' Lonegren heeft zijn eigen ritueel ontwikkeld om het klassieke zevencirkelige labyrint te gebruiken voor het oplossen van problemen. Bij de ingang formuleert hij het probleem en terwijl hij wandelt, bekijkt hij het van zeven verschillende invalshoeken, één voor elk pad: wat hij denkt, hoe hij zich voelt en wat het betekent voor zijn portemonnee, zijn gezondheid en zijn spirituele leven. Vervolgens roept hij de hulp in van zijn godheid en maakt zichzelf klaar om de oplossing voor zich te zien. Aan het einde, in het centrum, is zijn geest leeg en open. Als zich een oplossing voordoet en hij weer begint te denken, is het tijd om te gaan. Onderweg naar buiten werkt hij het proces in omgekeerde richting af en bekijkt de oplossing vanuit de invalshoeken die horen bij de verschillende paden.

HET LABYRINT VAN CALIFORNIA Pacific telt elf cirkels, met de twaalfde als centrum; een patroon dat vaak wordt aangetroffen in kerken. Genezers nemen het nu op in hun zorgregimes, zowel praktisch - bijvoorbeeld om bij hartpatiënten stress weg te nemen - als ook spiritueel, zoals bij een supportgroep voor kankerpatiënten. Voor bedlegerige patiënten is er een klein houten labyrint, waarbij ze het uitgekerfde pad met hun vinger kunnen volgen. Stone overlegt op dit moment met andere gezondheidscentra in de Verenigde Staten, Hong Kong en Engeland over de bouw van labyrinten. 'Het is eenvoudig, gemakkelijk en toegankelijk', zegt ze. Ook is het een krachtig extern hulpmiddel om beter te leren luisteren naar je innerlijke stem en zoals artsen én patiënten weten, is dat de beste manier om gezond te blijven.