Email   Print

Angst is illusie

Een schok is een vacuüm waarin al onze gedachten zijn afgesneden. Op dat moment zijn er ontzagwekkende mogelijkheden voor radicale verandering. Een visie op angst van de Australische spirituele leraar Barry Long.

Neerslachtigheid begint met heel benoembare narigheden, zoals een aanrijding, het afscheid van een dierbare persoon, een seksuele mislukking, een sterfgeval, ontslag - wat voor schokkende gebeurtenis ook. Wat we moeten doen, is voorkomen dat de emotie van het moment vat op ons krijgt. Dat vereist onmiddellijk optreden, op het ogenblik zelf. Eerste taak: ons rekenschap geven van wat er is gebeurd. Onze eerste reactie is doorgaans ongeloof. Door middel van ongeloof probeert ons gevoelsapparaat zich af te sluiten voor de realiteit om zo een schok te voorkomen. Gevoelens vragen tijd om tot ons door te dringen; en dus raken we onze tegenwoordigheid van geest kwijt.

We doen dat door het gebeurde niet als een probleem op te vatten, dus door niet te denken aan wat het in de toekomst voor ons zal betekenen of hoe het ons zal gaan treffen. We moeten in het heden blijven. We moeten reëel blijven. En reëel zijn betekent, dat onze aandacht is waar we op dat ogenblik zelf zijn. De toekomst is nog niet aangebroken. De feiten zijn: onze auto of een deel van ons leven is plotseling veranderd. Niet gaan interpreteren. Niet gaan analyseren. We moeten het gebeurde zien zuiver zoals het is, zonder er fantasieën of conclusies op los te laten. Lukt dat, dan zullen de fysieke handelingen die van ons worden gevergd, ons onmiddellijk in gedachten komen - zonder dat we ons zorgen hoeven te maken of hoeven na te denken. Alleen het nú is van belang. Zodra we het heden verlaten door aan de toekomst of het verleden te denken, worden we ongelukkig. Dan laten we emoties toe. Dat geldt ook naderhand. We mogen er niet aan terugdenken, er niet over gaan zitten piekeren. De schok op het moment dat het gebeurt, is niet te vermijden. Maar de schok is geen emotie. De schok is een vacuüm, een vacuüm waarin onze persoonlijkheid kan veranderen. Een schok snijdt alle gedachten af, alle continuïteit van het verleden in ons denken. Op het ogenblik van de schok zijn we nieuw - mits we aanwezig kunnen zijn. En de mogelijkheden voor fundamentele, radicale verandering zijn op dat moment ontzagwekkend. De paniek en het piekeren beginnen pas als we weer gedachten toelaten en oude gevoelens weer laten meespreken, waardoor emoties en neerslachtigheid een nieuwe kans krijgen.

We moeten ons tot de actualiteit bepalen van moment tot moment, zoals die wordt gedicteerd door de dingen die gebeuren. Als we zien wat er gebeurt, wat er aan de hand is, zullen we helder inzien wat ons te doen staat en óf er iets te doen valt. We moeten niet doen wat we denken, maar wat nodig is. En wat nodig is, vindt zijn weerspiegeling in wat er gaande is - het gebeuren in het heden in de wereld voor onze eigen ogen, en niet in onze fantasie. Als er niets te doen valt, zullen we ook dat zien; dus doe dan ook niets. Maar ga niet nadenken. Als we onze gedachten laten afdwalen van de actualiteit naar projecties in toekomst of verleden, al overwegen we maar wat iemand zal zeggen of denken, dan maken we het incident tot een probleem. Het vertoont zich dan niet langer zoals het is - een zuivere gebeurtenis - want we hebben er onze angst, onze verslagenheid op geprojecteerd. Als we het gebeuren zuiver weten te houden - door het niet te zien als iets wat het niet is - dan zal het ons niet neerslachtig maken, nu niet en ook later niet. Houd de neerslachtigheid buiten het nu en we houden haar ook buiten onze toekomst. Andere gebeurtenissen die uit het incident voortvloeien, zullen op het juiste moment op hun juiste plaats vallen.

Als we emotionele pijn voelen, betekent dat, dat we niet onbevangen kijken. We hebben onszelf kortgesloten, afgesneden van de natuurlijke loop der dingen. We denken, projecteren onze angsten en onzekerheden - ons gevoelsapparaat - op het incident. Daardoor zal het incident iets van dezelfde onlustgevoelens terugbrengen bij latere gebeurtenissen, die dan weer met hetzelfde probleem belast zullen lijken.
Alles gebeurt in ons bewustzijn; zo worden we ons bewust van wat er gebeurt. Wat we ons verbeelden dat er gebeurd is - zoals alles wat er gebeurd is terwijl we vannacht lagen te slapen - is iets totaal anders. Dat doet de geest, niet het bewustzijn. Het bewustzijn zit achter de geest en levert het bewustzijn dat de geest in staat stelt te functioneren en na te denken. De geest is afhankelijk van het bewustzijn; maar het bewustzijn is niet afhankelijk van de geest.

Laat ik een voorbeeld geven van het verschil tussen beide in ons dagelijks leven. Als onze auto buiten onze aanwezigheid wordt aangereden, is dat niet in ons bewustzijn gebeurd. In zo'n geval heeft het gebeurde pas in ons bewustzijn plaats, wanneer we ervan op de hoogte worden gebracht. En onze reactie op dat moment is bepalend voor de vraag of we er een probleem van maken en onszelf een hele serie verdere problemen op de hals halen. Met andere woorden: de helderheid waarmee we in staat zijn een gebeurtenis te beleven, bepaalt hoe zo'n gebeurtenis en de nasleep ervan in ons zullen doorwerken. Wanneer iets als een probeem wordt ervaren als het gebeurt, zal alles wat er - in verband daarmee - later gebeurt een uitvloeisel van dat probeem lijken en er zelfs deel van gaan uitmaken. En dat betekent, dat het incident wordt gevolgd door een hele reeks andere problematische gebeurtenissen: in het geval van de aangereden auto is dat het gedoe om de kapotte auto naar de garage te krijgen, de weken die we zonder auto zitten, het eigen risico dat we moeten betalen et cetera.

De mensheid heeft zo'n normale problematische gang van zaken leren aanvaarden als de onverbiddelijke, natuurlijke loop der dingen: ieder probleem kan niet zonder nieuwe problemen of ten koste van tijd en moeite worden opgelost. Maar zo is het niet. En het is helemaal niet natuurlijk of noodzakelijk. Wel is het wat er meestal gebeurt, maar alleen omdat iedereen in zijn bewustzijn problemen schept uit actuele gebeurtenissen. Zodra we daarmee ophouden, zodra we elke gebeurtenis gaan ervaren als uniek en behorend bij dit moment, zonder enige problematische continuïteit of toekomstigheid, verandert de gehele dynamiek. Dat komt door de macht van ons bewustzijn.

Ons bewustzijn - niet onze geest - is de machtigste creatieve kracht in ons bestaan. Het stuurt ons leven van achter ons denken, volkomen getrouw aan de wijze waarop we het leven ervaren. Het dringt ons niets op: het schept ervaringen naar gelang van de helderheid waarmee je de dingen beleeft. Want we zijn zelf de baas over ons leven en we ondergaan het leven zoals we het zien of zoals het zijn moet. Als we problemen zien, is ons bewustzijn gedwongen problemen te creëren. Maar als we ons verzetten tegen het problemen-maken en de dingen precies zo waarnemen als ze gebeuren, dan is ons bewustzijn vrij om natuurlijk te werken, zoals het hoort, zonder er nieuwe problemen bij te maken. Dat is het wonder van het leven, het wonder van het bewustzijn, dat zorgt dat we ons niet langer ongelukkig voelen.

Dan zal ik nu de sleutel aanreiken. De waarheid die dit wonder mogelijk maakt, is deze: iedere nieuwe gebeurtenis in ons bewustzijn is het natuurlijke antwoord op, of de natuurlijke oplossing voor een voorgaande gebeurtenis. Uitstel of problemen bestaan alleen maar in de geest.
Als we gebeurtenissen geen toekomst en geen gevolgen toekennen door te denken dat er problemen uit zullen voortvloeien, dan blijken alle schijnbare moeilijkheden binnen korte tijd te worden geneutraliseerd door andere gebeurtenissen. We hoeven alleen maar te zijn zoals we zijn en de oplossing dient zich aan. Ter illustratie: als je een aanrijding krijgt, komt er een takelwagen de hoek om of iemand biedt aan je te slepen; iemand leent je zomaar een auto zolang de jouwe in reparatie is; je ontvangt onverwacht geld waarmee je het eigen risico kunt betalen. Wat de situatie ook is, er zijn geen problemen, omdat je ze niet maakt.
We hoeven alleen maar op de gebeurtenissen te reageren zoals ze zich voordoen en het emotionele problemen-maken buiten ons bewustzijn te houden, door niet angstig of geërgerd te reageren. In al het nodige zal worden voorzien door de natuurlijke loop der dingen.
Het geheim is: hoe minder we een probleem van ons leven maken, van gebeurtenissen in ons leven, hoe minder tijd of emotie er ontstaat tussen een gebeurtenis en zijn natuurlijke oplossing. Anders gezegd: we beperken en elimineren ten slotte de tijd als bemoeilijkende of hinderlijke factor. Daarna volgen de gebeurtenissen elkaar vloeiend op en is het leven aangenaam, onbekommerd en moeiteloos - al lijkt het voor anderen nog een probleem.

Waar het allemaal op neerkomt is dit: we maken het probleem, we vergroten het en vervolgens denken we, dat we het mettertijd of door ons optreden zullen doen verdwijnen of oplossen. Intussen leiden alle zorgen en frustratie alleen maar tot uitstel van de oplossing, die zich vanzelf eerder zou hebben aangediend: er heeft eigenlijk nooit een probleem bestaan.