Email   Print

Opzoomeren die democratie!

Op 28 mei 1994 fietsten we door Rotterdam. De kinderen telden gele balonnen en ik werd steeds enthousiaster bij het zien van weer een straat waar Rotterdammers langs bijna ieder huis de stoeptegels hadden gelicht om bloemen of struikjes te planten. Waar mensen in groepjes lantaarnpalen stonden te verven. Waar in overleg gezamenlijk werd vormgegeven aan de gemeenschappelijke omgeving. Waar feest werd gevierd.

Opzoomeren werd die dag - Opzoomerdag - een werkwoord voor vele Rotterdamse straten en buurten. Dat opzoomeren - in de Rotterdamse zusterstad Baltimore spreekt men tegenwoordig van upzooming - liet zien dat mensen ook zonder ingewikkelde structuren en ambtenaren in functie hun leven gemeenschappelijk kunnen organiseren. De democratie werkte die dag naar ieders tevredenheid op het niveau van de straat.

Ik moest aan de Opzoomerdag terugdenken toen ik vlak voor het ter perse gaan van dit nummer de oproepkaart voor de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen in de bus kreeg. De presentatie van de 'echte' democratie steekt wel schril af bij het feest van de Opzoomerdag. Geen gele ballonnen en vrolijke uitnodigende posters, maar een uiterst zakelijk zwartwit gedrukt kaartje met zo'n uit een wetboek overgeschreven tekst. Niks u mag weer en wij zijn zo ontzettend benieuwd naar uw mening, naar uw ideeën. Nee, dat vakje rood maken straks is net zoiets als postzegels kopen, met democratie heeft het weinig te maken.

Het opzoomeren is een teken van hoop. De hoop dat er ondanks aanhoudende negatieve signalen van werkloosheid, toenemende criminaliteit en vaak falende overheden, toch (kleine) stappen vooruit kunnen worden gezet. De essentie van die stappen is dat ze niet door instellingen maar door mensen zelf worden gezet. De gemeente Rotterdam heeft niet meer gedaan dan het - overigens heel bekwaam - ondersteunen en helpen verspreiden van de straatactiviteiten.

In deze tijd van globalisering, waarin Brussel belangrijker dreigt te worden dan de hoek van de straat, is het misschien niet eenvoudig om de democratie nieuw leven in te blazen. Het vergt ongetwijfeld meer dan een gekozen burgemeester of een referendum. De democratie heeft in de eerste plaats betrokkenheid nodig. De Opzoomerdag creëerde die betrokkenheid die vitaal is voor elke organisatie, elke gemeenschap, elke samenleving. Zonder betrokkenheid is een democratie ten dode opgeschreven. Dat steriele kaartje lijkt treffend op een overlijdensbericht.

Aan de vooravond van dit verkiezingsjaar zocht Ode nieuwe inspiratie voor de democratie. We ontdekten, als altijd, dat er - buiten het zicht van de dagelijkse media - vele bruikbare visies en ideeën bestaan om de democratie te vervolmaken. Dat zelfs dat minst slechte van alle politieke systemen (Churchill) aanzienlijk beter kan. Wat mij betreft daarom: stem Ode.