Email   Print

Scholing en tieners

'Val aan, dat proefwerk' en 'klas, ingerukt', buldert de stem van ex-marinier Phil Thomas door het armetierige lokaal in Chicago waar 49 leerlingen zitten te zweten op een taaltest. De leraar, een zwarte ex-marinier in Vietnam en ex-bendelid, had totaal geen ervaring met lesgeven toen hij in 1992 werd aangeworven voor deze school in een achterbuurt, staat te lezen in The Christian Science Monitor (25-31 juli). Hij is vol vertrouwen dat al zijn 49 pupillen de toets glansrijk doorstaan. Zijn leerlingen gaan voor de man met de ooglap en de tatoeage op beide armen door het vuur. In zijn klas vermelden getuigschriften dat hij al tweemaal is onderscheiden voor uitstekend lesgeven.

'Dit was een jungle. Toen ik de eerste dag op school kwam, zag ik kinderen komen aanrennen omdat er tussen de gebouwen werd geschoten. Een meisje klemde zich aan me vast en ik heb haar de hele dag rondgedragen. Aan het eind van de dag was ik verkocht. Ik geef hardstikke autoritair les, maar leer ze ook weerbaar zijn'. Boven het bord hangt een fototje van een lynchpartij. Het onderschrift luidt: Hang je niet op, zorg dat je een opvoeding krijgt. Het Amerikaanse onderwijs heeft grote behoefte aan mensen zoals Phil Thomas, zelf afkomstig uit een minderheidsgroep. In de steden maken minderheden driekwart van de leerlingen uit en nog geen veertig procent van hun leraren komt uit de minderheden zelf. Thomas laat zijn leerlingen waarvan er enkelen dood zijn geschoten op straat voortdurend weten wie de baas is. Hij praat autoritair en zijn betogen zijn doorspekt met vloeken. Maar effectief is hij wel. Op zijn school scoren de leerlingen steeds beter met bijvoorbeeld lezen.
Na het rauwe praktijkvoorbeeld uit de Christian Science Monitor doet een stuk uit Educare (herfst), een blad met een holistische visie op onderwijs sereen aan. Het gaat over tieners van nu en er wordt voor gepleit vooral aandacht te schenken aan hun totale opvoeding, gericht op lichaam en geest. Tieners van nu willen jong zelfstandig zijn maar zijn tegelijk onzeker. Kennisoverdracht zonder meer wijzen ze af. Het onderwijs is te weinig gericht op het zelfstandig handelen van jongeren. Als kennisopname niet leidt tot integratie en niet zowel geestelijk als lichanelijk wordt doorleefd, kan dit verstrekkende gevolgen hebben: een vervroegde midlife-crisis. Jongeren moeten leren meedenken over onderwerpen. De spirituele dimensie van kennisoverdracht wordt in de tienertijd belangrijker. Onderwijs zou in clusters moeten worden gegeven waarin ieder zijn individuele route kan gaan en vakken kiezen die hij wenst te leren vindt Educare met een milde herinnering aan de studentenrevolte van de late jaren zestig. Er volgt een oproep aan alle opvoeders ruimer te kijken naar wat ze jongeren aandoen als ze langdurig wortden onderworpen aan een veelheid van informatie als een vermeende levensbehoefte.
Nog een praktijkvoorbeeld uit The Christian Science Monitor (6-12 juni) die aandacht schenkt aan het fenomeen karakter- opvoeding. Dat begrip speelt een belangrijke rol in een groot aantal basisscholen in de Verenigde Staten. Bij het lesgeven wordt vanaf het begin de nadruk gelegd op normen en waarden om de schooljungle uit de jaren 70 en 80 te bestrijden. Jaren van karakteropvoeding hebben tot resultaat dat kinderen leuker met elkaar omgaan, minder eenzaam en angstig zijn en meer zelfvertrouwen hebben. Bij die karakteropvoeding gaat het er om naast de leerstof ethiek en maatschappelijke bewustwording bij te brengen. De nadruk ligt bij het lesgeven op zorgzaamheid, eerlijkheid, sportiviteit en verantwoordelijkheidsbesef. Ouders worden nauw bij het leerproces betrokken. De leerlingen wordt bijgebracht dat de school een gemeenschap is die zich ook verantwoordelijk voelt voor hen. Wij kenden van ouds cijfers voor vlijt en gedrag. Karakteropvoeding bouwt daarop voort door het gedrag van leerlingen een gewichtige waarde toe te kennen.