Email   Print

turbomonniken

Het kloosterleven van gebed, meditatie en eenvoudige arbeid is een opmerkelijk taaie vorm van sociale organisatie gebleken. Het bestaat al bijna tweeduizend jaar, heeft de val van talloze rijken overleefd, zich met succes verweerd tegen achtereenvolgende invallen van barbaren, huurmoordenaars veranderd in keizers van het Heilige Roomse rijk. Kloosters hebben de leer veilig door de duistere Middeleeuwen geloodst, zich kunnen ontworstelen aan de greep van de Franse Revolutie, de industriële revolutie en allerlei Marxistische revoluties. Maar misschien moeten zij nu toch hun meerdere erkennen.

Werk - in de moderne betekenis van het woord - is bezig het kloosterleven om zeep te helpen. In vroeger tijden waren monniken in staat zich te onderhouden door middel van landbouw en door het vervaardigen van eenvoudige maar hoogwaardige producten, zoals bier en jenever. Tegenwoordig moeten veel monniken en nonnen echter de kost verdienen door les te geven aan scholen en universiteiten of door werkzaamheden voor overheden en kerken. Die activiteiten zetten de traditionele bezinning in het kloosterleven onder druk. Zoals een pater het formuleert: 'De instellingen waarvoor wij werken, zijn niet langer tevreden met een gedeelte van onze tijd en aandacht: ze willen nu ook onze ziel.'

Hoewel monniken niet de enige mensen zijn die het gevoel hebben dat werk een te groot deel van hun leven opslokt, weten zij beter dan de meesten hoe een evenwichtig leven eruit behoort te zien - en hoezeer het moderne bestaan uit balans is geraakt. Volgens gangbare kloosterregels werd de dag ingedeeld in perioden van werk, gezamenlijk gebed en de contemplatieve lezing van de schrift. Idealiter besteedde men aan elk van deze activiteiten drie tot vier uur.

Er zijn kloosters waar deze traditie nog in stand wordt gehouden. Maar het leven van de monniken in veel kloosters heeft vandaag weinig 'kloosterachtigs' meer. 'Kloosterlingen zijn workaholics geworden die altijd haast hebben. Ik denk niet dat ons leven nog echt verschilt van dat van andere mensen,', zegt een monnik. Zoals voor iedereen gold en geldt ook voor monniken dat hoe hard we werken, afhankelijk zou kunnen zijn van het soort leven dat we werkelijk willen leiden. Ofwel: Je moet kiezen of je je laat leiden door je omgeving of dat je gehoor geeft aan je roeping. Een andere pater zegt: 'Onze roeping is om ons niet mee te laten slepen door de waan van de dag. We kunnen beslissen hoe we willen leven. Maar hoe veel zijn we bereid daarvoor in te leveren?'