Email   Print

Een ongewoon gesprek met Chopra

Goos Geursen vond het interview met Deepak Chopra onvoldoende uitgewerkt. Hij dook in zijn verzameling Chopra-boeken en bedacht aan de hand van citaten uit die boeken zijn eigen aanvulling op het interview. Een verslag van een niet gehouden gesprek.

Meneer Chopra, in het interview zegt u: 'Er bestaan geen objectieve feiten. Feiten worden bepaald door het bewustzijn waarmee zij worden opgeroepen, door onze verwachtingen'. Maar als ik me aan deze stoel hier stoot, dan is die stoel toch een objectieve realiteit?

Chopra: Ja, maar het is een realiteit die we zelf maken. Onze tastzin is een verlengstuk van onze hersenen, net zoals de andere zintuigen naar de wereld uitreiken. Het werkelijke onderscheid tussen bijvoorbeeld gezicht en aanraking wordt in de hersenen gemaakt. We interpreteren de impulsen; zonder die interpretatie zou er niets kunnen bestaan. Al het bestaande is gebonden aan onze zintuigen, en onze zintuigen zijn gebonden aan onze hersenen. Een eenvoudige constatering als 'Deze stoel voelt hard aan' is pas waar als we haar herformuleren tot 'Deze stoel is hard omdat mijn hersenen hem hard maken'.
In feite is het niet mogelijk onderscheid te maken tussen wat werkelijk is, en datgene waarvan wij onszelf vertellen dat het werkelijk is. En dat is per persoon anders. Stel we eten zo meteen samen oesters. U eet ze misschien graag en ik verafschuw ze. Het contact tussen de oester en de smaakreceptoren in de mond is in uw geval niet anders dan in het mijne. Toch wordt tijdens het proces van proeven in u een gevoel van verrukking gewekt en in mij een gevoel van afkeer. Alle onbewerkte ervaringsgegevens moeten het filter van de intelligentie passeren, en niet twee mensen waarderen ze op precies dezelfde manier. Ons lichaam is het fysieke resultaat van alle interpretaties die we vanaf onze geboorte hebben aangeleerd. We nemen dus waar met ons bewustzijn. Als er in de wereld een verandering lijkt op te treden, verandert er in feite iets in onszelf. Daarom zei ik ook in het interview dat onze werkelijkheid zal veranderen als we andere vragen stellen.

In uw boek Ageless body - Nederlandse vertaling Leef-tijd heeft u het over het einde van de tirannie van de zintuigen. Komt er dan een nieuw besef of zoiets over de wereld?

Tot nu toe varen we nog op onze zintuigen. Daardoor zijn de dingen wat ze lijken te zijn: de aarde is plat, de grond onder onze voeten onbeweeglijk, komt de zon op in het oosten en gaat ze onder in het westen, en dat allemaal omdat het zich op die manier aan onze zintuigen voordoet. Zolang de vijf zintuigen zonder meer werden aanvaard waren dat ook de harde feiten. Einstein besefte dat tijd en ruimte ook een product van de vijf zintuigen zijn; we zien en betasten dingen die drie dimensies beslaan en ervaren gebeurtenissen in een bepaalde opeenvolging. Maar Einstein en zijn collega's slaagden erin dit masker van uiterlijke schijn weg te nemen. Ze hergroepeerden tijd en ruimte tot een nieuwe geometrische constructie zonder begin en zonder einde, zonder zijkanten, zonder vastheid. Elk vast deeltje van het universum bleek een spookachtig bundel energie te zijn die trilde in een onmetelijke, lege ruimte. Het oude tijd-ruimtelijke model werd vervangen door een tijdloos, vloeiend veld van voortdurende transformatie. Het grote voordeel van dit nieuwe wereldbeeld is dat het zo enorm creatief is - elk seconde wordt het menselijk lichaam opnieuw gemaakt, net als al het andere in de kosmos. Hoewel onze zintuigen ons vertellen dat we wonen in een lichaam dat een vast gegeven is in tijd en ruimte, is dat niet meer dan de bovenste laag van de werkelijkheid. Ons lichaam is veel wonderbaarlijker - een stromend organisme dat wordt aangedreven door een intelligentie van miljoenen jaren. Die intelligentie houdt toezicht op de voortdurende verandering die in ons plaatsheeft. Elke cel is een miniatuur terminal, verbonden met de kosmische computer. Einstein liet ons zien dat het fysieke lichaam net als alle stoffelijke objecten een illusie is. De onzichtbare wereld is de werkelijke wereld, en als we bereid zijn de onzichtbare niveaus van ons lichaam te onderzoeken kunnen we de enorme creatieve kracht aanboren die in onze bron ligt. We zijn in wezen pure potentialiteit: informatie die nog niet tot uitdrukking is gebracht. Zoals duizenden woorden zwijgend in onze geest bestaan zonder gesproken te worden, zo bevat het quantumveld het hele universum in een niet tot uitdrukking gebrachte vorm.

In het interview kondigde u min of meer het einde van de religies aan. Ze zouden teveel over dogma's en ideologie gaan. God gaf ons de waarheid en de duivel zei "laten we het organiseren'. Bedoelde u daarmee dat we nog steeds te veel op vaste, fysieke vormen georiënteerd zijn, ook in ons denken?

Ja, precies.

En waar komt het belang van persoonlijke ervaring dan vandaan?

We hebben voor onszelf een wereld vol begrenzingen geschapen. Psychiaters worden dagelijks geconfronteerd met patiënten voor wie de begrenzingen verlammend zijn geworden, mensen die schuld, angst en onnoemelijke onzekerheden in zichzelf hebben geprogrammeerd. We hebben onze intelligentie verdeeld over zoveel kleine, geïsoleerde gebieden. We hebben onze handen vol aan bakstenen en specie. Het is moeilijk iets te weten te komen over architectuur. Als wij onze eigen begrenzingen doorbreken betekent dat niet dat wij de betrekkelijke wereld doen verdwijnen; er wordt een nieuwe dimensie van realiteit toegevoegd - realiteit wordt onbegrensd. Als we op een warme herfstdag door het bos lopen, en onder onze voeten de gevallen herfstbladeren voelen, de vochtige rijke aarde ruiken en zien hoe de oktoberzon door de takken boven ons hoofd speelt, dan ervaren we het bos. We registreren menselijk gemaakte bladeren, bomen, geuren en licht. De ervaring daarvan is niet de beschrijving in woorden of andere codes. Het leven wordt opgebouwd door de wijze waarop wij daaraan deelnemen. Niets is goed, of slecht, of hard of zacht, of pijnlijk, of prettig, behalve in onze ervaring. Elke seconde kan ik kiezen uit een onbegrensd aantal mogelijkheden om de gedaante van de wereld te veranderen, want de wereld heeft slechts de gedaante die ik eraan geef. Wij zijn geen toeschouwers die een bos waarnemen, wij zijn het bos. Er bestaat geen onafhankelijke, absolute stoffelijke wereld 'daarbuiten' zoals een bos, los van ons bewustzijn. Westerse wetenschappers zijn daar wel van uitgegaan. Zij hebben gedacht dat ze die wereld door beschrijvingen en wetten letterlijk konden 'vastleggen'. Wanneer wetenschapsmensen beweren dat ze de mechanismen van het gezichtsvermogen hebben ontraadseld, hebben ze alleen maar een schema ontdekt, dat niet moet worden verward met de realiteit. Een landkaart is niet het gebied. Religies zijn ons min of meer gaan dwingen te geloven in beschrijvingen. Maar de wereld is een afspiegeling van ons bewustzijn, gecreëerd door onze eigen ervaringen. Het lezen van een boek is niet in staat iemand te bevrijden, is niet in staat een diepliggende pijn te genezen of nieuwe zin aan het bestaan te geven, maar het kan ons wel meer inzicht geven in de dingen die ons weerhouden. Inzicht en ervaring zijn de twee benen van het genezen.
We kunnen daarom aan niemand zijn eigen versie van de realiteit ontzeggen. Een generatie geleden ging men er over het algemeen van uit dat één realiteit voldoende was - een harde wetenschappelijke, materialistische realiteit. Nu moeten we leren om te gaan met het gegeven van een groot aantal realiteiten. Onze eigen ervaring, vooral die van het goddelijke, gaat veel belangrijker worden dan beschrijvingen.

Ik begin nu ook te begrijpen waar de zin 'het domein van het bewustzijn is de liefde - met name de liefde die in het teken staat van spiritualiteit' vandaan komt.

Zoals ik al zei, gaat niet om de kortstondige affectie tussen mensen, maar om het bewust worden van je eigen goddelijkheid. Je behoud je individualiteit, maar je ervaart jezelf als universeel, 'in het aanzicht van de eeuwigheid', zoals de kerkvaders het verwoorden. Die liefde is niet op iets gericht; zij vibreert alleen maar binnen de natuur van de stille getuige, als een radiosignaal dat rustig wacht totdat een radio het oppakt. De vorm die we daaraan kunnen geven is vrij van inspanning. Iemand die liefde voelt, 'hoe dan ook', volgt alleen maar zijn ware aard. Dat betekent het einde van het valse zelf en daarmee het einde van de angst en van de wanhopige liefde aan macht die angstige mensen nu eenmaal hebben. Macht is een vorm van zelfbescherming. Het ware zelf is liefde.