Email   Print

Wat wil de vrouw?

Wat wil de vrouw?Volstrekt onbeantwoordbare vraag. Want wat is DE vrouw? Er zijn er bijna drie miljard en zij willen ongetwijfeld dertigduizend miljard verschillende dingen. Maar ik ben zelf een vrouw. Wat wil ik? Ook dan hoor ik een heleboel verschillende stemmen. Er is de vrouw in mij maar ook de man in mij; er is een androgyne mens in mij. Er is de geest in mij maar ook het beest in mij. Wat willen zij?

Ik ga met mezelf rond de tafel zitten en ik gooi het in de groep. Binnen een mum van tijd hebben we het over mannen - wat dat betreft ben ik in mijn eentje een complete vriendinnenclub. Want laten we eerlijk zijn: overal waar je de vraag 'wat wil de vrouw?' met ervaringsdeskundigen bespreekt, komt het gesprek onvermijdelijk op de man. Over het verschil tussen vrouwen en mannen. Over die onuitroeibare prins op het witte paard. Over wat mannen allemaal fout doen. Over hoe gelukkig vrouwen zouden worden, àls mannen maar...

Dat is vreemd, want tegelijkertijd weten de meeste vrouwen tegenwoordig één ding wel zeker: ze willen niet langer passief afhankelijk zijn van mannen. 'In de toekomst willen vrouwen nog zelfstandiger zijn en nooit meer iets hoeven te vragen aan hun man,' concluderen onderzoekers van het reclamebureau Saatchi & Saatchi in een recent marketing-onderzoek. De toekomst-vrouw in mij wil een man aan wie ik nooit meer iets hoef te vragen. Maar wel een man, dus.

Hoe je het ook wendt of keert, de man blijkt in de levens van de meeste vrouwen zo niet de centrale, dan toch een zeer belangrijke plaats in te nemen. En als er geen man is, neemt dàt gegeven een belangrijke plaats in. Het is niet politiek correct om dat open en bloot te zeggen en sommige vrouwen worden erg boos als je het toch doet. Het is ook borrelpraat. Erger nog: het is theemutsenpraat. Privé kun je je het misschien veroorloven, met een stel giechelende of zuchtende vriendinnen maar in het openbaar is het taboe. Veel te gevaarlijk - voor je het weet, sta je weer in je eentje achter het aanrecht. Je wilde toch zo graag..?

Natuurlijk draaien vrouwenlevens ook niet uitsluitend om de heren, laten ze dat vooral niet denken. Mannenlevens draaien immers ook niet om ons. De zaken gaan nog altijd voor het meisje. En zo kunnen wij het ook, als we willen. Bijna de helft van alle Nederlandse vrouwen heeft betaald werk. Van de hoogopgeleide vrouwen blijft misschien wel een kwart kinderloos. Op het oog is de vrouwenemancipatie voltooid. We hebben een hoop bereikt. Het mag moeilijk zijn om bewust te moeten kiezen vóór of tegen het moederschap maar het is fantastisch dat het kan. Het is soms zwaar om werk en kinderen te combineren maar het is ook heerlijk.
Mijn eigen geld verdienen, mijn eigen huur betalen, het oliepeil van de auto checken, vuilniszakken buiten zetten, gaten boren met een electrische boormachine... ik doe het allemaal. De man in mij kan tevreden zijn. Maar de vrouw in mij, de wilde vrouw, die wil nog iets.
Denk niet dat het fantasie-beeld van de ideale man uit het brein van geëmancipeerde, geldverdienende, gaten borende vrouwen verdwenen is. De droomprins, de ridder op het witte paard, de redder: hij is alive and kicking. Hij paradeert in films, soaps, boeketreeksboeken, in contactadvertenties en niet te vergeten in de reclame. Hij is de man die een vrouw gelukkig maken kan.
Dat is de man die de vrouw in mij wil.

Welnu, er zou geen probleem moeten zijn want elke man is de ideale man. Zo zien mannen het tenminste zelf - bleek uit het marketing-onderzoek van Saatchi & Saatchi. 'De vrouwen vinden zichzelf verre van ideaal. Terwijl de mannen allemaal in eerste instantie roepen: de ideale man, dat ben ik.' De reclamemakers hebben ook een verklaring: 'Vrouwen denken dat ze aan allerlei eisen moeten voldoen omdat ze zich altijd spiegelen aan andere vrouwen. Mannen vergelijken zichzelf niet met een ander.' (Vrouwen betrekken automatisch de wensen van de man bij hun ideale vrouwbeeld, melden ze verder nog, terwijl mannen aan de wensen van hun vrouw voorbijgaan).

Maar toch: de ideale man, bleek uit het onderzoek, gaat in de toekomst minder werken en flexibeler werken zodat hij meer tijd over heeft voor zijn gezin. Althans: hij vindt wel dat hij dat zou moeten doen. De ideale man heeft vast een vrouw in zich. Gelukkig, want de androgyne mens in mij wil graag een zorgende man. Een man moet stevig staan in zijn man-zijn om de vrouw in zich te laten meedoen. De biceps-man-met-baby mag in de reclame en op ansichtkaarten vertederen, een dweilende of was ophangende man wekt angstige twijfels. Is zorgen wel mannelijk? Is zorgen wel cool?

Natuurlijk, zegt de Utrechtse psycholoog Vincent Duindam. In zijn boek Zorgende Vaders breekt hij een lans voor de opwaardering van het zorgen. De waardering voor zorgen moet zichtbaar en groot zijn. Zorgen is niet typisch vrouwelijk, stelt hij, het is gewoon goed voor je. En het is goed voor je relatie. Als mannen meer zorgen, is er meer tijd voor het gezin en voelen vrouwen zich meer gewaardeerd voor hun werk in het huishouden. Zorg is bovendien de beste weg tot onthaasting.

De vrouw in mij bewondert Duindam die als een ridder in een kil academisch klimaat liefde en zorg verdedigt tegen de draak van de meedogenloze ambitie, die er niet alleen een wetenschappelijke status aan verleent maar er bovendien een spiritueel aureool omheen legt. De mens in mij is het gloeiend met Duindam eens. De geest in mij geniet.

En het beest in mij, wat zou dat willen? Sperma, als je de evolutie-biologen moet geloven. En bescherming, al was het slechts in de vorm van financiële hulp, om mijn genendragers - mijn kinderen - gezond en veilig groot te brengen. In 1990 schreven Anne Moir en David Jessel Brain Sex (Het grote verschil tussen man en vrouw); het werd een bestseller. Boeken als De Sperma Oorlog van Robin Baker, De Eeuwige Lokroep van Marcel Roele en vele andere soortgelijke tractaten volgden. Man en vrouw zijn radicaal anders, is de kern-boodschap omdat ze terwille van de evolutie van de soort andere taken hebben. De man moet zijn zaad over zoveel mogelijk vrouwen zien te verspreiden, de vrouw moet de enkele nakomelingen die zij baart, zo goed mogelijk zien te verzorgen. Dus hij wil alleen maar paren en zij wil alleen maar zorgen. Daarom wil de man seks en de vrouw liefde.

Alles draait om het doorgeven van de genen en alle relatie-gedrag van man en vrouw, van intiem tot politiek, kun je aan de hand daarvan verklaren. De aard van man en vrouw is niet te veranderen, zegt men impliciet: het is nu eenmaal zo en met een beetje handigheid valt er best mee te leven.
De vrouw in mij wordt er woedend om. O, dat zelfgenoegzame wetenschappelijke toontje. Die pseudo-objectiviteit die een volstrekt subjectieve en manipulatieve selectie van gegevens maskeert waarmee mannen liefdeloos en onverantwoordelijk macho gedrag kunnen goedpraten. En dan die vanzelfsprekendheid waarmee alle vrouwen boven de vruchtbare leeftijd in deze visie van de tafel worden geveegd: het draait immers om de voortplanting. Mannen kunnen tot hun dood hun genen blijven verspreiden. Vrouwen boven de vijftig tellen in de 'sperma-oorlog' eenvoudig niet mee.

De geest in mij protesteert ook. Wat een plat, oppervlakkig, ongegeneerd materialisme spreekt eruit. Het doel van de mensheid is toch niet het produceren van zoveel mogelijk nakomelingen? Hallo, het is geen vleesfabriek hier op aarde! Lichamen zijn vleeshemden (letterlijk: lijc-hamen, lijc betekent vlees en haam is hemd), omhulsels, ruimtepakken zo je wilt, voor het bewustzijn. Het doorgeven van genen is geen doel maar een middel; namelijk om het bewustzijn een zo groot mogelijke kans te geven.

Het doel van het leven op aarde is bewustwording en je hoeft niet religieus te zijn om dat te zien. Je kunt gewoon kijken naar de evolutie. Wat is er gebeurd van eencellig diertje via vissen, reptielen en zoogdieren tot de mens? Het bewustzijn heeft zich steeds verder ontwikkeld. Bij de mens doet zelf-bewustzijn z'n intrede - dan wordt het echt spannend. En liefde stond aan de wieg van het bewustzijn. 'De intelligentie en samenwerking die vereist was voor langdurige moederzorg heeft langs evolutionaire weg in zoogdieren gezorgd voor steeds groter waarnemingsvermogen en ten slotte tot zelfbewustzijn,' schrijft de biologe Irene Elia in haar boek The Female Animal. 'Het was net alsof moedermelk zo'n diepe indruk maakte op het individu dat alle dieren, mannetjes zowel als wijfjes, pogingen gingen doen om te communiceren met andere leden van de soort, om erachter te komen of die misschien net zo warm en koesterend zouden zijn als dat eerste wezen waarmee ze contact hadden gehad.' Het dier in mij wil zogen en zorgen - okay. Maar, hoe opwindend: dat voedt nou juist de geest.

Nu we toch op de spirituele toer zijn, vraag ik het aan mijn I Tjing, het Chinese orakelboek. Wat wil de vrouw? Ik werp de drie munten zes maal en zoek het bijbehorende hexagram op.
De I Tjing antwoordt met het zeventiende teken: Navolgen. De derde lijn beweegt: 'Hangt men de sterke man aan, dan verliest men de kleine knaap. Door na te volgen vindt men wat men zoekt. Bevorderlijk is het standvastig te blijven.' Het teken slaat om in een volgend teken: Revolutie.

In de roos, die tekst. Het diepste, meest essentieel vrouwelijke wezen van de vrouw in mij is toch ontvankelijkheid - door navolgen bereiken wat ik zoek. Hij is de één en ik ben de twee, die twee pootjes die precies om die ene heen passen. Of, als je wilt: hij is de één en ik ben de nul die daar nog aan vooraf gaat. Hij is het staafje en ik ben het gat. Geen sprake van ongelijkwaardigheid hier, geen spoortje van discriminatie. De een kan niet zonder de ander, de dag kan niet zonder de nacht. Zonder dat verschil tussen ons - het gekmakende verschil, het zaligmakende verschil - blijft alles leeg en donker, ontstaat het leven niet. Samen spreken we de oertaal, de binaire taal van de schepping. En samen doen we de zon en de andere sterren draaien, door de liefde - zoals Dante schrijft aan het slot van de Divina Comedia: 'L'amor, que muove il Sole e l'altre stelle.' De vrouw in mij is nu niet meer te stoppen. Ik ben het slot en hij is de sleutel. Ik ga alleen open voor hem. Door hem.

Vrouwelijke ontvankelijkheid volgt wat zij liefheeft: de man. Het is de vreselijke paradox van de vrouwenemancipatie: de man in mij kan de macht wel grijpen maar ben ik dan nog wel vrouw? Vrouwen betrekken automatisch de wensen van de man bij hun ideale vrouwbeeld. Het is met vrouwen als met quarks in de quantum-mechanica: gaat de onderzoeker uit van deeltjes, dan gedragen zij zich als deeltjes. Wil hij dat ze zich zullen gedragen als golfjes, dan doen ze dat.

Wass will das Weib? vroeg Freud en omdat hij zelf geobsedeerd was door zijn penis, concludeerde hij: zij wil een penis hebben. Prompt waren de vrouwen om hem heen penisnijdig. En jarenlang hebben we die onzin voor zoete koek geslikt. Nee nee, zij wil een clitoraal orgasme, beweerden latere onderzoekers: hun proefpersonen beaamden het. En vrouwen wierpen zich massaal op hun clitoris. Ho ho, zij wil bevrucht worden, zeggen de evolutie-biologen en wat treffen ze aan in het laboratorium: slim vaginaal slijm dat sperma selecteert. Iedereen ontdekt wat hij toch al gelooft. Al wilde je bewijzen dat de vrouw geen liefde wil maar enkel seks, dan nog zou je voldoende vrouwen vinden om je stelling mee te staven. Uit pure liefde zal de vrouw je daarin volgen.

De belangrijke vraag is dus wat de vrouw in mij zal volgen. Een kleine knaap? Een man die mij gebruikt voor zijn zelfzuchtige doeleinden? Of een man die groot genoeg is, sterk genoeg, volwassen genoeg, man genoeg, liefdevol genoeg, aandachtig genoeg, om mijzelf aan te kunnen geven? Een man die groot genoeg is om mij te ontvangen? Want dat is wat de vrouw in mij wil: me in de liefde geven. Zoals ook de spirituele leraar Barry Long stelt in zijn tekst Making Love. Overdag wil ik zelfstandig zijn en geëmancipeerd, dan boor ik wel mijn eigen gaten. Maar 's nachts wil ik smelten in de armen van een sterke man. De vrouw in mij bloeit op van totale overgave. Daar wordt zij zelfverzekerder van, geïnspireerder, steviger en gelukkiger. Trouwens, ook mooier. Onderzoek heeft dat bevestigd: niet alleen voelt een meerderheid van vrouwen zich zèlf mooier als ze heerlijk gevreeën hebben maar ze krijgen ook opvallend veel meer complimentjes van hun omgeving. De vrouw wil mooi zijn - dat blijkt wel uit de miljarden omzetten van de cosmetische industrie. Maar make-up doet niets anders voor een vrouw dan wat de liefde doet: kleurt lippen, schildert blosjes op de wangen, laat ogen stralen, maakt de huid glad en ontspannen.

De sterke man aanhangen en de kleine knaap verliezen leidt tot een revolutie. Als vrouwen maar..! Ik moet natuurlijk eerlijk zijn en zeggen: als ik... Als ik me niet meer zou geven aan kleine knapen. Aan mannen die gaan voor de seks en niet voor de liefde, aan mannen die bang zijn voor binding, aan mannen die liefde vragen en geen liefde geven. Als de vrouw in mij zichzelf niet langer zou bedotten met ijdele hoop op liefde, waar geen liefde is. Als mijn zusters en ik standvastig zouden zijn in wat wij werkelijk willen: liefde, geen losse, anonieme seks.

Als vrouwen niet meer zwichten voor mannen die eindeloos fantaseren over vrijen en het zelden doen, mannen die zo hitsig zijn dat ze een vrouw niet meer kunnen bevredigen omdat ze klaarkomen zodra puntje bij paaltje komt, mannen met telefoons en computermuizen in hun zweterige hand, mannen met gluur-ogen.

Dan zou er een gigantische, wereldwijde revolutie plaatshebben. Geen vrouw zou zich meer laten naaien voor geld of veiligheid. We zouden liever sterven voor de liefde dan de liefde te laten sterven. Jonge meisjes zouden zich niet langer in alle bochten hoeven wringen om prematuur seksueel aantrekkelijk te zijn. Tieners zouden niet meer over catwalks paraderen. Anorexia en boulimie zouden op slag verdwijnen. Gezondheidsondermijnende operaties zoals borstvergrotingen met siliconen of liposucties worden barbaarse anachronismes. Oudere vrouwen worden met gratie oud, maken geen masker meer van hun gezicht om toch maar de indruk te wekken dat zij nog vruchtbaar zijn en slikken geen ingrijpende hormonen meer om sappiger te blijven. Geen vrouw zou zich meer spiegelen aan andere vrouwen en concluderen dat de ander mooier is of beter. Want elke vrouw is dan de ideale vrouw, en dat beseft zij. Standvastig zou zij weten dat zij vrouw is en als vrouw genoeg, dat zij altijd vrouw blijft, al boort ze duizend gaten in de muur, al verdient ze een miljoen. Essentieel vrouw, mysterieus vrouw, eeuwig vrouw. De geliefde. Dan, ja dan. Dan zou zij wel krijgen wat zij wil, die vrouw. Zichzelf!