Email   Print

Wat wil de ....... man?

Wat wil de vrouw? Ofschoon het thema van deze Ode, voel ik mij niet gekwalificeerd om die vraag te beantwoorden.

Terecht ergert Lisette Thooft zich aan de vele mannelijke betweters die in navolging van Freud's Was will das Weib? - boeken schrijven over wat vrouwen beweegt. Deze Ode begint wat mij betreft dan ook met de spiegelvraag:

Wat wil de man? Dat is natuurlijk geen interessante vraag. Anders had Freud hem wel gesteld. Maar toch. Is het nu wel zo helder wat de man wil? Camille Paglia beschrijft het doel van de man uitdagend in Het seksuele masker (Prometheus 1992). In dat boek biedt zij een simpele verklaring voor de mannelijke dominantie in kunst, wetenschap, cultuur en politiek. Mannen maken schilderijen, bouwen bruggen, stichten ondernemingen, bedrijven politiek et cetera met maar één doel: hun stempel op de wereld drukken, iets van blijvende betekenis achterlaten ter verzachting van de frustratie van het noodlottige, eindige leven. Het is een poging om iets te bereiken dat de natuur de vrijwel achteloos vrouw toewerpt: het baren van een kind. De tragiek van de man is dat al die culturele prestaties in het niets vallen bij die ene nakomeling van vlees en bloed die - als zijn ten minste een vrouw is - van generatie op generatie het leven kan doorgeven. In de vrouw leeft de eeuwigheid.

Als man èn als vader vrees ik dat Paglia gelijk heeft. Daarmee is de kiem van een minderwaardigheidscomplex gelegd - ook al schrijft Paglia terloops dat zij zonder die mannelijke driften niet in staat zou zijn geweest haar boek te schrijven met een computer terwijl haar voedsel bewaard blijft in een ijskast. Ofwel: de wereld profiteert wel van de mannelijke drang naar creatie. Maar is dit nu werkelijk het enige dat de man wil?

Ook de man ervaart - in toenemende mate? - het vergankelijke van nog een gewonnen zaak of weer een bedwongen top. De mannelijke creatiezucht draait dol, de nieuwe computer is een dag na de aanschaf al weer verouderd. Hele stadswijken worden na een generatie weer afgebroken. Terwijl de bouwmeesters van de Middeleeuwen nog trots kunnen zijn op hun kathedralen, is het in de moderne wereld vrijwel onmogelijk geworden iets blijvends achter te laten. De man moet dus wel op zoek naar een nieuw levensdoel. Misschien had Freud, als hij vandaag leefde, wel gevraagd: Was will der Mann? Deze ontwikkeling knaagt aan de wortels van de mannenmaatschappij en biedt het feminisme steun uit een onverwachte hoe.

Lisette Thooft schrijft gedurfd dat de vrouw uiteindelijk een man wil. Beter nog: een relatie met een man want in die relatie kan zij de vervulling van haar leven vinden. In haar visie draait het leven niet om de dingen maar om de relaties tussen mensen. Het gaat niet om het baren van het kind maar om de nieuwe relaties die uit die geboorte ontstaan. Zoals ook de manlijke creatiedrang vooral betekenis krijgt als de bouwwerken relaties smeden. De betere vraag is misschien dan ook: Wat wil de mens? En als het om niet-materiële behoeften gaat, is zoveel zeker: vrouwen voeren die zoektocht aan.