Email   Print

Op drift

Dagboek uit Hongkong.

Voor de mensen in Hongkong zal 1 juli een totale verandering van hun identiteit betekenen. Zij worden burgers van de volksrepubliek China. Ik ben zelf een Chinese burger. Sinds ik zeven jaar geleden naar Hongkong emigreerde, is mijn identiteitsgevoel veranderd, waziger geworden. Ik kan niet met het zelfvertrouwen van mensen die hier zijn geboren, zeggen: 'Ik kom uit Hongkong'. Ik zeg: 'Ik woon en leef in Hongkong'.

Vanaf 1 juli keert het tij: Hongkong wordt een eiland op drift, verplaatst op de kaart. Toen ik zeven jaar geleden in deze vrijplaats aankwam, vormde de douanepost als het ware een muur die alle stralen van despotisch rood licht blokkeerde: ik was veilig en vrij. Mijn zichtveld en tijdsgevoel waren veranderd en verruimd alsof ik door een tunnel in de tijd was gegaan. Ik keek naar China alsof het nog maar een tijdje te gaan had. Nu ik op een drijvend eiland verkeer, heb ik dit voordeel verspeeld. Verloren gegaan zijn de zingeving van richting en tijd.

Terwijl we ongelovig toekijken, rukt de voorbeschikte geschiedenis op. Of liever trekt terug om ons te ontmoeten en op te nemen. Niemand vraagt ons of wij dat verleden accepteren, of we kunnen uitwijken en de tijd herbeleven die we al hebben geleefd. Het is alsof we midden in onze middelbare schooltijd plotseling worden teruggestuurd naar de kleuterschool. Chinezen houden van hun land en hun plaats in dat land. Maar omdat hun zielen zijn getemd, hebben zij hun waardigheid verloren. Zij worden niet geboren met een gevoel van geborgenheid. Integendeel, Chinees zijn betekent dat je aangeeft dat je door iemand wordt gecontroleerd. Dat een van de meest wezenlijke behoeften van de mens je is ontnomen en dat je vervreemd bent van de tijd waarin je leeft. In China was ik kunstenaar. Mijn vijanden waren zeer herkenbaar. Van de functionarissen verlangde ik rechten en vrijheid. Het was als op een slagveld, ieder moment kon de hemel op je neervallen. In deze zeven jaren in Hongkong bleef ik een kunstenaar maar ik heb het strijdperk verlaten. Mijn woede is van buiten niet meer zichtbaar, zij blijft in mijn hart, diep in mijn lichaam. Als vluchteling heb ik mijn geboortegrond verloren. Vriendinnen hebben me in de steek gelaten omdat onze levensstijlen niet met elkaar klopten. Met mij lopen ze een risico: het landschap van het socialisme ligt achter mij en zij verliezen de moed. Toch kan en wil ik Hongkong niet verlaten. Iemand die gewend is aan de gevangenis is niet te vrolijk en optimistisch gestemd over de vrijheid.