Email   Print

De subcultuur is nu Calvin Klein

De subcultuur is een volledig gecontroleerd onderdeel geworden van de gevestigde orde.

De subcultuur is nu Calvin Klein. De jongeren lijken in de maling te zijn genomen, uitzonderingen daargelaten. Het zou nuttig kunnen zijn om daarop de aandacht te vestigen. Dus praat ik nu meer dan ik muziek maak. Het lijkt wel of ik tegenwoordig alleen nog maar praat - ik praat en ik denk na. De muziek is niet langer de spil van de culturele dialoog. Ik herinner me een tijd dat iedereen het had over welke platen belangrijk waren, een tijd dat de metaforen en ijkpunten van iedereen heel helder en gemeenschappelijk waren en al die mensen bewogen zich in een betrekkelijk klein heelal van muzikanten en composities. Muziek was het medium voor de hele cultuur. Muziek is nu nog steeds plezierig en jongeren hebben er schik in maar het is een soort toevoegsel geworden. Niet langer essentieel. Dus vroeg ik me zo af - waar vindt heden ten dage de culturele dialoog plaats? Op Internet, zoals iedereen beweert?

Het Internet is een puinhoop van saaie rommel maar mensen maken zich er erg druk over omdat het gelegenheid biedt tot de enorme wereldwijde dialoog die je nu ziet. Iedereen kletst met iedereen. Het is aangenaam dat je jezelf niet langer eerst door de top van de piramide moet zien te worstelen: we praten nu horizontaal in de breedte. We hebben verbijsterend ingewikkelde onderling verweven communicatie-netwerken tot stand gebracht. En wat doen we daar vervolgens mee? Niet veel bijzonders. Loze praatjes. Hou het simpel. Beetje opschieten. Het Net is er voor wat de Engelsen 'trainspotters' noemen en Amerikanen 'nerds' - kneuzen. En toch lijkt de dialoog te floreren. Het kan zijn dat momenteel de dialoog zelf de cultuur is geworden.

Wat je vandaag de dag ook doet, aan het eind van de rit staat er een ploeg pr-jongens met paardestaartjes klaar om je enthousiast aan hun borst te drukken. Ik koester de gedachte dat het voor een jonge kunstenaar van nu een nobel streven zou zijn om kunst te maken die zo afstotend is dat de reclame er niets mee kan. Iets maken zonder enige insteek. Veel gedrag dat mensen vertonen is sterk cultureel bepaald en nauwelijks rationeel. Mensen nemen hun besluit over wat ze het beste kunnen gaan doen niet op een rationele basis maar op grond van wat hen metaforisch steun biedt, wat binnen hun cultuur een bepaalde status heeft gekregen en hoe ze daarop reageren.
Zo kan ik me bijvoorbeeld heel goed voorstellen dat het binnen twee of drie jaar volledig oncool wordt om nog Amerikaanse producten te kopen. Wil je dood nog niet mee gezien worden. Op dezelfde manier als het steeds modieuzer werd om Levi spijkerbroeken aan te trekken. Omdat het tegenwoordig zo enorm kan vriezen en dooien met die dingen, kan alles voortdurend binnenstebuiten keren. Wie weet wordt het hip om niet hip te zijn.

Europese films worden populairder. Met op elke straathoek een McDonald's worden de trendy jongeren in Londen vegetariër. Ik zit hier niet de mode onderuit te halen. Mode gaat heel diep. Mode is een bundel levenshoudingen die je als bundel omarmt en waarmee je je verwant voelt. Dat hoeft niet allemaal op een rationeel niveau bereneerd te worden. Mijn generatie krijgt wel erg vaak te horen dat we geen kritiek moeten hebben op wat zich nu aandient, dat het allemaal hoort bij de immer verschuivende patronen van het leven en dat we het natuurlijk niet kunnen snappen omdat het zo nieuw is et cetera. Ik denk daarentegen dat we terughoudend waren in onze kritiek vanuit de gedachte dat de subcultuur onafgebroken doorgroeide en dat die op zeker moment zijn kanonnen op ouwe knarren als ons zou gaan richten.

Maar wat hebben we nu in handen? Een imitatie-subcultuur. Mensen die aan hun sociale keuzes uiting geven door voor een bepaald merk te kiezen. Dit is een uitgekiend zelfregulerend systeem ten gunste van de mensen die de touwtjes in handen hebben - wij mogen kibbelen over de gordijnen terwijl zij het huis ontwerpen en beslissen waar het komt te staan. Of misschien zit ik er volledig naast want dat is de stille angst van elke oudere jongere. Misschien is het verhaal als zodanig wel totaal anders geworden en zit ik als een dwaas verstrikt in het hersenspinsel dat ook maar iets van al dit gedoe - de politiek van culturele overheersing, de macht van het bedrijfsleven en kapitaalstromen in de wereld - ook maar enige belang heeft.