Email   Print

Goeroes en goerinnen

Waarom geven mensen zich over aan spirituele meesters?

Het woord bezorgt menigeen al rillingen ofschoon het niet meer betekent dan leraar: goeroe. Steeds meer mensen zoeken hun heil bij goeroes. Waarom? En waarom geven mensen die zijn opgegroeid in een wereld waarin zijn hun eigen keuzes kunnen en mogen maken, zich zo volledig over aan zo'n spirituele meester?

Vragen die voor de Amerikaanse schrijvers en yogaleraren Joel Kramer en Diana Alstad aanleiding waren voor een boek: The Guru Papers: Masks of Authoritarian Power (North Atlantic Books 1993). Hun conclusie was niet zachtzinnig: de mens is verslaafd aan autoriteit. Waar vroeger de kerken de wetten voorschreven, delen tegenwoordig goeroes de lakens uit. Het is een soort virus, zeggen de twee auteurs in een gesprek met Bres (december 1996/januari 1997): 'Het virus infecteert ons allen diepgaand met een principieel wantrouwen jegens onszelf. Daaruit ontstaat de behoefte dat anderen, autoriteiten, ons de antwoorden voor onze onzekerheden moeten leveren. Een gevaarlijke vicieuze circel.'

Alstad vervolgt: 'Goeroes verschillen in stijl, smaak en benadering maar allen hebben zij een principiële overeenkomst en een basistruc. Hun boodschap is in wezen: "Ik weet iets wat jiju niet weet. Dat is het belangrijkste wat er bestaat in het leven en je kunt het slechts via mij verwerven. Daarvoor moet je je aan mij overgeven; dat is noodzakelijk voor de overdracht van informatie." De intelligentste goeroes zeggen: "geef je nooit aan iemand over, het antwoord is in jezelf". Maar ze hebben allerlei methoden om de overgave non-verbaal te creëren.' En Kramer zegt: ' De relatie goeroe - volgeling is in essentie autoritair. De dramatiek van de goeroe heeft met overgave te maken. De gevoelens die door de overgave worden opgewekt en de gevoelens die ontstaan door het feit dat volgelingen denken dat ze zich in de nabijheid van goddelijke energie bevinden, stimuleren en motiveren hen. Als een goeroe mensen zover krijgt zich helemaal aan hem over te geven, kan hij hun conditionering op alle niveaus beïnvloeden. Met één uitzondering: hij kan niet hun neiging en behoefte beïnvloeden van een autoriteit te willen horen wat ze moeten doen. Dat verandert niet.'

Het antwoord van Alstad en Kramer is een zoektocht naar een nieuwe moraal. Wat hen betreft gaan onzelfzuchtigheid en egoïsme daarbij hand in hand. Dat uitgangspunt is in strijd met alle bekende relegies en overtuigingen waarin onzelfzuchtigheid bovenaan de morele hiërarchie wordt geplaatst en egoïsme negatief wordt beoordeeld. Maar, aldus de auteurs, beide aspecten zijn menselijk en nodig om te overleven.

In Onkruid (januari/februari 1997) ook aandacht voor de goeroe. Voor de goerin wel te verstaan, een zeldzaam verschijnsel. Onkruid: 'Mannelijke energie is naar buiten gericht terwijl ontvankelijkheid een vrouwelijke kernkwaliteit is. Een vrouw is, een man doet. Daarom zijn er zo weinig echte vrouwelijke goeroes en als ze er zijn - zoals Moeder Meera, dan doen ze niet veel meer dan liefhebbend aanwezig zijn.' Maar in dit beeld komt verandering. Er verschijnen zoveel docerende vrouwen op de new age-podia dat het traditionele beeld van de primair ontvankelijke vrouw niet langer vol te houden lijkt. Vandaar dat Onkruid drie bekende Nederlandse vrouwelijke goerinnen aan een gesprek èn een beoordeling onderwerpt. Het blad constateert allereerst geen gebrek aan bescheidenheid bij Yoke, Janny Post en Marie-Louise de la Rosière. 'Ik leef perfect', 'Ik sta voortdurend in verbinding met mijn goddelijke kern' en 'Ik word geleid door engelen vanuit de Plejaden', tekent Onkruid op. Toch luidt het oordeel mild. Yoke wordt helderziend geacht en biedt haar diensten gratis aan. Bovendien kan zij zichzelf relativeren en toont zij gevoel voor humor. Onkruid geniet van de collectie wc'tjes op de wc van Janny Post 'om al het gezeik van de wereld door te trekken. Leuk gek, concludeert het blad. Marie-Louise de la Rosière krijgt de meest kritische toon maar er is ook waardering voor haar 'parels van wijsheid'. Samenvattend rekent Onkruid af met de stille ontvankelijke vrouw. De goerin mag doceren. Nu nog zien of haar volgelingen zich aan haar autoriteit kunnen ontworstelen. JRS