Email   Print

Uitdaging

Bij het maken van dit dertiende nummer van Ode gingen mijn gedachten regelmatig terug naar de start van Ode twee jaar geleden. Niet alleen vanwege een overpeinzing bij het begin van Ode's derde jaar, maar ook omdat in het eerste nummer een artikel stond dat veel van de inhoud van dit nieuwe nummer raakt.

Destijds publiceerden we de laatste notities van Godfried Bomans, geschreven in 1971 vlak voor zijn dood. Een prachtig stuk waarin hij - toen al - afrekende met wat wij tegenwoordig 'doemdenken' noemen. Bomans schreef naar aanleiding van sombere milieu-voorspellingen: 'Als je 't mij vraagt: de mensen raken moe van al die jobstijdingen, ze zijn bijna doofgetoeterd.' En: 'Het helpt dus niets de mensen er dag in dag uit op te wijzen dat ze over dertig jaar naar de bliksem gaan, want ze zijn daar gaarne toe bereid, mits het hun nu maar goed gaat.'

Meer dan 25 jaar later is het misschien nog wel erger dan Bomans toen voorzag. Het lijkt erop dat veel mensen de verantwoordelijkheid voor de toekomst zwaar op hun schouder laten drukken. Stedenbouwer Ashok Bhalotra spreekt in dit nummer van een eco-dictatuur. Het is tegenwoordig ongepast om een auto mooi te vinden. Iedereen consumeert maar velen doen dat met een schuldgevoel, met de opgestoken vinger van de dominee op hun netvlies. Bhalotra verwijst terecht naar de erfenis van Calvijn.

Voor alle duidelijkheid: Ode staat niet op de bres van de overmatige consumptie. Natuurlijk is het van belang om verspilling en vervuiling tegen te gaan. Maar het is van nog groter belang omdat met plezier te doen, om van het leven te genieten. Dat wist de gezellige Bomans en dat weet de flamboyante Bhalotra. Daarbij komt dat zwaarmoedigheid een weinig vruchtbare basis biedt voor de oplossing van 's werelds problemen. Misschien is het milieu wel gebaat bij een beetje levensgenot?

Paul Hawken schrijft dat het niet zo is dat de wereld alleen te redden is, als wij onze welvaart massaal opgeven en terugkeren naar onze prehistorische holen. Hawken zet overtuigend uiteen dat het probleem van het milieu slechts is dat de industrie zo ontzettend weinig efficiënt produceert. Gemiddeld genomen bedraagt die efficiëntie niet veel meer dan een procent: op elke 100 liter benzine die een auto verbruikt, dient slechts één liter voor het verplaatsen van passagiers. We stoken dus voor het heelal, zoals een oude oom van mij kribbig placht te zeggen als we te lang in de open voordeur stonden te praten. Hawken toont aan dat het milieu-activisme niet hoeft te blijven steken in jobstijdingen. Hij schetst baanbrekende mogelijkheden - deels al getest en uitvoerbaar - om het energieverbruik drastisch te beperken. Wie Paul Hawken leest, ziet weer perspectief. Het milieu wordt een uitdaging, een bron van... creativiteit.