Email   Print

Experiment voor verandering

De 50 belangrijkste denkers van wie u nog nooit hebt gehoord. Rupert Sheldrake (Engeland).

Wat de wereld nodig heeft? 'Een nieuwe visie die uitgaat van lokale gemeenschappen, lokale economieën en van onze verbondenheid met elkaar, met de natuur en met het geestesrijk.' Deze visionair wandelt om Jericho en de muren zouden nog wel eens kunnen omvallen. Het huidige wetenschappelijke denken wordt nog steeds bepaald door het gedachtengoed van Descartes en Newton. Het is een mechanistisch wereldbeeld gegrondvest op tastbare oorzaken en gevolgen. Einstein bracht deze visie in het begin van de eeuw aan het wankelen met zijn relativiteitstheorie - de waarnemer bepaalt de waarneming - maar ondanks de geschoten bressen bepaalt het cartesiaanse denken nog steeds niet alleen de wetenschap maar ook de organisatie van de samenleving in brede zin.

Oosterse wijsheid die zich in de afgelopen decennia versneld over de hele wereld heeft verspreid - maar ook de christelijke mystiek - geeft al lang aan dat er meer is tussen hemel en aarde dan klokken en raderen. Het probleem is dat Descartes en Newton zich slechts met hun eigen causale argumenten laten 'verwijderen'. En daarom is het werk van Rupert Sheldrake zo interessant. Hij onderzoekt totnogtoe onverklaarbare verschijnselen zoals het feit dat duiven hun hok weer weten terug te vinden - zelfs als dat na hun vertrek naar een ander lans is overgebracht -, het verschijnsel dat honden voor de deur hun bazen liggen op te wachten - zelfs als de baas onaangekondigd op een ongebruikelijk moment thuiskomt - en telepatische ervaringen tussen mensen. Sheldrake zoekt de verklaring in zijn theorie van 'morfogenetische velden' - een web van geheugen dat generaties van schepsels met elkaar verbindt waardoor de ervaringen van één ten goede komen aan allen.' De hypothese is dat als kinderen in Japan een computerspelletje leren spelen, het vervolgens eenvoudiger is voor kinderen elders in de wereld om hetzelfde spel onder de knie te krijgen. Dit effect zou zich moeten voordoen zonder de bekende middelen van communicatie. Ofschoon onderzoek in de richting wijst dat dit verschijnsel zich inderdaad voordoet, is de theorie nog fel omstreden en het bewijsmateriaal vooralsnog niet overtuigend genoeg - ook niet in de ogen van Sheldrake zelf trouwens. Vandaar dat hij het boek Seven Experiments That Could Change the World schreef. Daarin geeft hij aan hoe elke hondenbezitter, duivenmelker, elke mens op eenvoudige wijze kan bijdragen aan zijn onderzoek. Of het nu morfogenetische velden zijn of niet, als Sheldrake erin slaagt overtuigend te laten zien dat de mens aanwijsbaar door meer dan materie wordt beïnvloed, lijkt het gedaan met Newton en Descartes.